فهرست کتاب


سرچشمه حیات

محمد امینی گلستانی

2 آب فرات

رود فرات با طول 3065 کیلومتر در حوضه ای به مساحت 673000 کیلومتر جریان دارد و از کوههای مرکزی ترکیه و در فاصله بسیار اندکی از سرچشمه های قزل ایرماق بر می خیزد و 971 کیلومتر از مسیر علیای آن در خاک ترکیه جا دارد، که در این بخش شاخه های چندی از چپ و راست به آن می پیوندند، این رود سپس وارد سوریه می شود و با طی مسیری از شمال غربی به جنوب شرقی، این کشور را به دو نیمه نابرابر بخش می کند آنگاه آبهای برکت زای خود را وارد عراق می کند. رود فرات سراسر طول کشور عراق را از شما غربی به جنوب شرقی در می نوردد و این کشور را به دو نیم تقریبا مساوی و همشکل تقسیم می کند و سرانجام در قرنه به دجله می پیوندد و با تشکیل اروند رود شطالعرب به خلیج فارس می ریزد. فرات از رودهای پر آب جهان است که امروز آب آن، از سرچشمه تا مصب، در کار آبیاری و تولید نیرو و جز آن استفاده می شود. با این همه میزان تخلیه آن را تا 2500 متر 2 در ثانیه برآورد کرده اند. (721)
در سالهای اخیر کشور ترکیه سدهای وسیعی را در اطراف فرات ایجاد کرده است که مورد گفتگو و اختلاف و شاید خدای نکرده در آینده دور سبب بروز جنگ میان دو کشور سوریه و عراق از یک سو ترکیه از سوی دیگر خواهد بود.
چون ترکیه در واقع شریان حیاتی این دو کشور را قطع کرده و دچار مشکلات بی شماری ساخته است. ناگفته نماند در میان کشورهای اسلامی جهان به استثنای بنگلادش و جنوب شرقی آسیا) ترکیه پر آب ترین کشور اسلامی به شمار می رود (722)
1. عن علی علیه السلام قال الفرات سید المیاة فی الدنیا و الآخرة (723)
علی علیه السلام فرمود: فرات در دنیا و آخرت سرور و آقای آبهاست.
2. حکیم بن جبیر گوید: شنیدم علی بن حسین علیه السلام می گفت: هر شب ملکی فرود می آید با خود سه مثقال مشک از مشک های بهشتی می آورد، و به فرات می آورد، و به فرات. می اندازد. در شرق و غرب نهری با برکت از آن نیست. (724) 3. عن ابی عبدالله علیه السلام یقطر فی الفرات کل یوم قطرات من الجنة (725) امام صادق علیه السلام فرمود: هر روز قطره های از بهشت به فرات می ریزد.
4. عبدالله بن سلیمان گوید: در زمان ابی العباس سفاح امام صادق علیه السلام با لباس سفر به کوفه آمد در کنار جسر کوفه بالای مرکبش ایستاد به غلامش فرمود: برای من آب بیاور خادم، کوزه ملاحی را گرفته، پر از آب فرات کرده و به حضرت داد، حضرت به گونه ای از آن آب می نوشید، که از گوشه های دهانش به ریش و لباسش می ریخت، فرمود: زیادترش کن غلام زیادتر کرد، پس از نوشیدن حمد خدا به جای آورده، و فرمود: نهر آبیست که از آن با برکت تر نهری نیست، آگاه باعلیهم السلام هر روز هفت قطره از بهشت به فرات می ریزد اگر مردم می دانستند، چه برکتی در اوست، به اطراف آن چادر می زدند، و دورش را می گرفتند، اگر خطا کاران، داخل آن نمی شدند، هیچ صاحب دردی به او فرو نمی رفت مگر اینکه شفا می یافت (726)
5. حنان بن سدیر گوید: مردی از اهل کوفه به خدمت باقر علیه السلام رسید حضرت از او پرسید: آیا هر روز در فرات شستشو می کنی؟ عرض کرد نه.
فرمود: هر جمعه چطور؟ گفت: نه فرمود: هر ماه؟ گفت: نه فرمود: پس هر سال گفت: نه حضرت فرمود: از خیر و برکت محروم هستی (727)
6. امیرمومنان علیه السلام فرمود: آب سید نوشیدنیها دنیا و آخرت است، چهار نفر در دنیا از بهشت است؛ فرات، نیل، سیحان، و جیحان، فرات؛ آب است: نیل عسل، سیحان: خمرر، جیحان: شیر (728)
علامه مجلسی می گوید: شاید این نامها مشترک است میان این نهرها و نهرهای بهشت. و همچنین فضیلت آنها، چون نام آنها از منبع وحی و الهام سرچشمه می گیرد و شاید از نهرهای بهشتی به این نهرها می ریزد همانطور که درباره فرات وارد شده است. (729)
7. عن ابی عبدالله علیه السلام : فی قو الله عزوجل و آویناهما الی ربوة ذات قرار و معین قال: الربوة نجف الکفه و المعین الفرات (730) امام صادق علیه السلام در تفسیر آیه مبارکه بالا فرمود: ربة، نجف کوفه و معین فرات است.
8. عن ربعی قال: قال ابوعبدالله علیه السلام : شاطی ء الواد الایمن الذی ذکره الله تعالی فی کتابه هو الفرات و البقعه المبارکه هی کربلا و الشجرة هی محمد صلی الله علیه و آله (731)
ربعی گوید: امام صادق علیه السلام در تفسیر آیه مبارکه فرمود: شاطی، وادی الایمن که خداوند در قرآن به میان آمده است، فرات است، و بقعه مبارکه، کربلا و شجره محمد صلی الله علیه و آله است.
9. قال امیرالمؤمنین علیه السلام ان نهرکم یصب فیه میزابان من میازیب الجنة (732)
امیرمؤمنان علیه السلام فرمود: به نهر شما دو ناودان، از ناودانهای بهشتی می ریزد.
10. قال ابوعبدالله علیه السلام لو کان بینی و بینه امیال لاتیناه نستشفی منه (733)
امام صادق (ع) فرمود: اگر میان من و فرات میلها یا فرسنگها فاصله می بود برای استشفاء از آن می آمدم.
11. ابن عباس گوید: نبی اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: خداوند از بهشت پنج نهر نازل کرده است.
نهر سیحون که نهر هند است، و جیحون که نهر بلخ است، دجله و فرات دو نهر عراق است، و بالاخره نیل که نهر مصر است، خداوند همه آنها را از یک چشمه نازل کرده و در زمین جاری ساخت، و برای زندگی مردم، منفعت های در آنها قرار داد و منظور از آیه مبارکه و انزلنا من السماء ماء بقدر فاسکناه فی الارض و انا علی ذهاب به لقادرون (734) اینها است
12. عن صفوان الجمال قال: سمعت ابا عبدالله علیه السلام : یقول و ان کربلا و ماء الفرات اول ارض و اول ماء قدس الله تبارک و تعالی و بارک علیها (735)
صفوان شتربان گوید: شتربان امام صادق علیه السلام فرمود: کربلا و آب فرات اولین زمین و آب است که، خدا آن را مقدس قرار داده و به او برکت داده است.
13. عن ابی عبدالله علیه السلام قال: یدفق فی الفرات کل یوم دفقات من الجنة (736)
امام صادق علیه السلام فرمود: هر روز چند بار به فرات از بهشت آب پرتاب می شود.
14. قال ابوعبدالله علیه السلام : کم بینکم و بین الفرات فآخبرته فقال لو کان عندنا لاحببت ان اتیه طرفی النهار (737)
حضرت فرمود: میان شما و فرات چه قدر راه است؟ مقدارش را به حضرت عرض کردم فرمود: اگر فرات نزد ما بود دوست داشتم روزی دو مرتبه، (صبح و شام) بر او بیایم.
15. عن الباقر علیه السلام : و جعلت نحلتها من علی خمس الدنیا و ثلثی الجنة و جعلت لها فی الارض اربعة انهار الفرات و نیل مصر و نهروان و نهر بلخ فزوجها انت بخمساة درهم تکون سنة لامتک (738)
امام باقر علیه السلام فرمود: خدای عزوجل به پیغمبر خطاب کرد: مهریه زهرا را از طرف علی یک پنجم دینار و دو سوم بهشت قرار دادم، و در دنیا نیز چهار نهر را در کابین او ثبت کردم، فرات و رود نیل مصر، نهروان، و نهر بلخ، ولی ای محمد تو، به پانصد درهم تزویجش کن تا در امت تو سنت باشد.
16. امیرمومنان علیه السلام روایت نموده است: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: اربعة انهار من الجنة الفرات و النیل و سیحان و جیحان، الفرات الماء فی الدنیا و الآخرة و النیل العسل و سیحان الخمر، و جیحان اللبن (739) چهار نهر، از نهرهای بهشتی است: فرات و نیل و سیحان و جیحان، فرات: آب است، در دنیا و آخرت، نیل: عسل است سیحان: خمر، و جیحان: شیر است.

3 برداشتن کام بچه با آب فرات!

1. عن الصادق علیه السلام : حنکوا اولادکم بماء الفرات، و بتربة الحسین علیه السلام فان لم یکن فبماء السماء (740) امام صادق علیه السلام فرمود: کام بچه هایتان را با آب فرات و با تربت حسین علیه السلام بردارید اگر نبود با آب آسمان.
2. عن سلیمان بن هارون، انه سمع ابا عبدالله علیه السلام : یقول من شرب ماء الفرات، و حنک به فهو محبنا اهل البیت (741) سلیمان بن هارون شنید که امام صادق علیه السلام می فرمود: هر کس آب فرات را بنوشد و کام بچه را با آن بردارد او دوستدار ما اهل بیت است.
3. عنه عن ابی عبدالله علیه السلام انه قال: ما اظن (ما أخال) احدا یحنک بما الفرات الا احبنا اهل البیت (742) سلیمان بن هارون از امام صادق علیه السلام فرمود: گمان نمی کنم، در بعض روایات فرمود: خیال نمی کنم، کام کسی را با آب فرات برداشته باشند، دوست دار ما اهل بیت نباشد.
4. عن الحسین بن عثمان عن ابی عبدالله علیه السلام ما اظن احددا یحنک بماء الفرات الا کان لنا شیعة (743) حسین بن عثمان از امام صادق علیه السلام نقل می کند، فرمود: گمان نمی کنم، کام کسی را با آب فرات برداشته باشند شیعه ما نشود.
5. زمانی که مولودی متولد شد در همان ساعت به گوش راستش اذان و به گوش چپش اقامه بگو و اگر دسترسی داشته باشید کامش را با آب فرات و گرنه با عسل بردارید. (744)
6. ام میثم گوید: شنیدم: نجمة، مادر امام رضا علیه السلام می گفت وقتی که بدنیا آمد در پارچه سفیدی به امام موسی علیه السلام دادم، در گوش راستش اذان و در گوش چپ او اقامه گفته و آب فرات خواست، و با آن کامش را برداشت (745)
7. امام صادق علیه السلام فرمود: ما احد یشرب ماء الفرات، و حنک به اذا أولد الا احبنا لأن الفرات مؤمن
کسی که از آب فرات بنوشد، و موقع به دنیا آمدن کاهش را با آب فرات بردارند به طور یقین ما را دوست خواهند داشت، چون فرات مومن است خود فرات از آبهائی است که ولایت ما را پذیرفته است. (746)
8. عقبه بن خالد گوید: امام صادق علیه السلام فرات را به یاد آورد، فرمود: فرات از شیعه علی است، و کام کسی با آن برداشته نمی شود مگر این که دوستدار ما باشد. (747)

4 نهر سیحون و جیحون

در روایات از دو نهر با نام سیحان و جیحان در ردیف آب فرات به خوبی یاد شده است، این دو نهر از أنهار معروف است.
در تعریف این دو نهر روایات به دست ما رسیده است که در فصل فرات تحت شماره 6 و 11 و 16 و در فصل آب زمزم تحت شماره 7 همین بخش ذکر گردید، برای رعایت اختصار، از تکرار آنها خودداری می نمائیم.
آمودریا - یا جیحون که مهمترین رود منطقه است، از یخچالهای پامیر سرچشمه می گیرد، و پس از دریافت شاخه های مانند پنج که مرز افغانستان و شوروی به شمار می رود و وخش، وارد بیابانهای کم عاره می شود و در بستر پهنی که از هر سوی آن آبراههای چندی برای بهره برداری کشاورزی جدا می شود، جریان پیدا می کند، و سرانجام باقیمانده آبهای آن از دلتای پهناوری می گذرد و به آرال می ریزد.
سیر دریا - یا سیحون از کوههای پربرف تیان شان بر می خیزد و از لحاظ مقدا و عرض و عمق کوچکتر از آمودریاست. این رود دره معروف فرغانه را سیراب می سازد و همانند آمو به آرال می ریزد. در جنوب و جنوب شرقی آسیای میانه جمهوری های تاجیکستان و قرقیزستان، جای دارد که تماما در منطقه کوهستانی تیان شان، آلای و پیش کوههای پامیر واقع است، شبکه های آبی این دو جمهوری را بیشتر سر شاخه های آمودریا و سیر دریا تشکیل می دهد. (748)