فهرست کتاب


سرچشمه حیات

محمد امینی گلستانی

19 با دست چپ ننوشید!

خوردن و آشامیدن با دست چپ مکروه، با دو دست، مستحب است.
1. عن ابی جعفر بن محمد عن ابائه علیه السلام ان رسول الله نهی عن الشرب و الاکل بالشمال (461) امام صادق علیه السلام از پدران بزرگوارش روایت کرده است رسول خدا صلی الله علیه و آله از خوردن و نوشیدن با دست چپ نهی فرموده است.
2. عن سماعة عن ابی عبدالله علیه السلام قال: سالته عن الرجل یاکل بشماله او یشرب بها قال لا یاکل بشماله و لا یشرب بشماله و لا یناوله بها شیئا (462) سماعة گوید: از ابی عبدالله علیه السلام درباره مردی که با دست چپ می خورد و می آشامید سوال کردم، فرمود: نخورد و ننوشد و با دست چپ چیزی بر ندارد.
3. عن ابی عبدالله علیه السلام انه کرره ان یاکل الرجل بشماله او ینتاول بها شیئا (463) امام صادق علیه السلام خوردن و برداشتن چیزی را با دست چپ، دوست نمی داشت.
اما حدیث دیگر
عن محمد بن مسلم قال: کنا فی مجلس ابی عبدالله علیه السلام فدخل علینا فتناول اناء فیه ماء بیده الیسری فشرب بنفس واحد و هو قائم (464)
محمد بن مسلم می گوید: در مجلسی بودیم، ابی عبدالله علیه السلام به مجلس ما داخل شد، و با دست چپ ظرف آب را برداشت، ایستاده با یک نفس سرکشید، یعنی: آن حضرت با این عمل خویش سه چیز را تجویز کرد.
شیخ حر عاملی رضوان الله علیه در ذیل این حدیث می فرماید.
اقول هذا محمول علی العذر او ارادة بیان الجواز و نفی التحریم (465) من می گویم: فعل امام علیه السلام یا به خاطر عذری بوده و یا می خواسته بفهماند که با دست چپ خوردن و نوشیدن و سرپایی به یک نفس سیراب شدن جایز است، نه حرام.
پس با دست چپ، به حالت سرپایی و با یک نفس خوردن و نوشیدن، جایز است و روایات گذشته را حمل بر کراهت می کنیم، در غیر این صورت مردم دچار مشق و ناراحتی فراوان خواهند بود؛ و در حالی که پیامبر اسلام فرموده است:
الاسلام شریعة سهلة سمحة اسلام دین آسان و با گذشت است.
بعثنی ژ السهلة السمحة (466) خداوند مرا با دین آسان و با گذشت مبعوث کرد.
بعثت الیکم بالحنیفیة السهلة البیضاء (467) به سوی شما با دین آسان و درخشان و با گذشت، فرستاده شده ام
رسول خدا صلی الله علیه و آله در مواقع مختلف به اباذر و امیرمؤمنان علیه السلام یا سائر اصحاب با مناسبت های می فرمود: خداوند مرا با شریعت ابراهیمی آسان، و بدون تنگنا قرار دادن مردم، برانگیخته است.
دین آسان و سفید و بدون ضیق را به شما آورده ام.
روزی: رسول خدا صلی الله علیه و آله شنید که خانم عثمان بن مظعون (یکی از اصحاب و فامیل آن حضرت)، برای شکایت از شوهرش به خانه آن حضرت آمده، اظهار داشته است، شوهرش، اهل و عیال خود را ترک کرده، و در یکی از کوهستانهای مدینه مشغول عبادت شده است؛
پیغمبر صلی الله علیه و آله با کمال غضب و عصبانیت در حالی که یک طرف ردایش بر زمین کشیده می شد، به مسجد رفته مردم را جمع کرد؛ و دستور داد ابن مظعون را حاضر نمایند وقتی که او را آوردند؛ در میان جمع که همه بشنوند با صدای بلند فرمود:
یا عثمان ابن مظعون لم یرسلنی الله بالرهبانیة، ولکن بعثنی بالحنیفیة السهلة السمحة، اصوم و اصلی المس اهلی، فمن احب فطرتی فلیستن بسنتی و من سنتی النکاح (468) ای عثمان! خداوند مرا به ترک دنیا و رهبانیت نه فرستاده است، بلکه با دین ابراهیمی آسان بدون تنگنا قرار دادن مردم، مبعوث نموده است؛
روزه می گیرم ، نماز می خوانم، با اهل و عیالم آمیزش دارم، پس هر کسی دوست دارد به من تبعیت کند راه و روش مرا پیشه خود سازد؛ یکی از راه و روش من ازدواج است؛

20 در ظروف نظیف آب بیاشامید!

و کان رسول الله صلی الله علیه و آله یشرب فی اقداح القوایر یؤتی بها من الشام و یشرب فی الاقداح التی یتخذ من الخشب و فی الجلود و یشرب فی الخزف و یشرب بکفیه یصب الماء فیهما صبا و یشرب و یقول: لیس اناء اطیب من الید و یشرب من افواه القرب، و الاداوی و لا یختنثها
و یقول: ان اختناثها ینتنها و کان صلی الله علیه و آله یشرب قائما و ربما شرب راکبا و ربما قام فشرب من القربة و الجرة او الآداوة (469) و فی کل اناء یجده و فی یدیه (470) رسول خدا صلی الله علیه و آله در قدحهای بلورین که از شام برایش می آوردند، و قدحهایی که از چوب ساخته می شد، و در ظرفهای چرمی و سفالین، و با دستهایش آب می نوشید، آب را به دستانش ریخته و پر می کرد
و می فرمود: ظرفی پاکتر از دست نیست از دهانه مشک ها و ظرفهای چرمی می نوشید ولی دهانه آنها را بر نمی گرداند می فرمود: به عقب زدن دهانه ها آن را بدبو می کند بحالت ایستاده، ای بسا سواره آب می آشامید. بلند می شد از مشک، ظرف سفالین، چرمی و هر گونه ظرفی که پیدا می کرد، همچنین با دستهایش آب می نوشید.
2. عن ابی عبدالله علیه السلام : کان رسول الله صلی الله علیه و آله یعجبه ان یشرب فی القداح الشامی و یقول هو من انظف انیتکم (471) امام صادق علیه السلام می فرماید: رسول خدا خوشش می آمد در قدحهای شامی آب بیاشامد، می فرمود: قدحها از پاکترین ظرفهایتان است. انتخاب آن حضرت، کاسه های بلورین شام را، نشانه آن است که ظروف مورد استفاده هر چه تمیزتر باشد بهتر و با شریعت اسلام منطبق تر است، چون با یک جمله کوتاه، النظافة من الایمان (پاکیزگی از ایمان است) مسئله را خلاص کرده است.
شهید رضوان الله تعالی علیه در کتاب الدروس می گوید: کان رسول الله صلی الله علیه و آله یعجبه الشرب فی القدح الشامی والشرب فی الیدین أفضل (472) رسول خدا صلی الله علیه و آله از نوشیدن آب در کاسه شام خوشش می آمد، ولی نوشیدن با دستها افضل است.
3. عن ابی عبدالله علیه السلام : قال: کان رسول الله یشرب فی الاقداح الشامیه یجاء بها من الشام و تهدی له (473) امام صادق علیه السلام : رسول خدا صلی الله علیه و آله در قدحهائی که از شام برای آن حضرت هدیه می آوردند، آب می نوشید.
4. عن عمرو بن ابی المقدام، قال: رایت اباجعفر علیه السلام و هو یشرب فی قدح من خزف عمرو بن ابی مقدام گوید: ابا جعفر علیه السلام را دیدم در قدح سفالین (در کتاب محاسن عبارت و هو قائم هست یعنی استفاده) آب می نوشید
و اما در خطبه ای که امیرمؤمنان علیه السلام می فرماید: ولشربت الماء الزلال برقیق زجاجکم یعنی: اگر بخواهم من نیز مانند دیگران، در بهترین ظروف بلورین آب می نوشم. (اما این کار را نمی کنم.... از غایت زهد حضرت است نه کراهت و نه تحریم (474)
پر واضح است نوشیدن و خوردن در ظرفهای بلورین و پوشیدن لباس فاخر و پر زرق و برق........ و ایثار علی علیه السلام به هیچ وجه تطبیق نمی کرد.
او دنیا را سه طلاقه کرده بود نه او به دنیا و مقام های اعتباری آن اعتنائی داشت و نه دنیا با او می ساخت چون زنی را که سه بار طلاق دهند به شوهرش حرام است!

21 آب دهنده آخرین نوشنده باشد

مستحب است کسی که آب می دهد آخرین نفر باشد که آب می نوشد؛ این رفتار دارای یک نوع ادب اجتماعی و تربیت ایثارگری است.
1. چنانکه در بازگشت از سفر و جنگ تبوک رسول خدا صلی الله علیه و آله از خواب بیدار شد و پرسید: چه کسی آب دارد؟ ابوقتاده عرض کرد: در آفتابه ام آب هست، حضرت وضو گرفت، و مقداری در ته آفتابه ماند فرمود: ای ابو قتاده مواظب ته مانده آب باش، مسئله و جریانی پیش خواهد آمد
وقتی که هوا گرم شد و مردم از تشنگی به ستوه آمدند به سوی رسول اکرم یورش برده و می گفتند الماء الماء (آب، آب)؛
حضرت قدحی خواست، آب ته مانده را بر قدح ریخت، مردم به طرف آب هجوم بردند؛ فرمودند: (عجله نکنید) ان شاءالله همگی سیراب می شوید؛
ابوقتاده آب می ریخت و حضرت پخش می کرد، تا همه سیراب شدند و به ابوقتاده فرمود: تو هم آب بیاشام عرض کرد اول شما بنوشید فرمود:
اشرب فان ساقی القوم آخر هم شربا فشرب ابوقتاده ثم شرب رسول الله (475)
بنوش! ساقی قوم در نوشیدن آب، آخرین آنهاست؛ پس از نوشیدن ابوقتاده رسول خدا نوشید.
2. عن ابی عبدالله علیه السلام عن آبائه علیه السلام قال: رسول الله صلی الله علیه و آله لیشرب ساقی القوم آخرهم (476) پیغمبر فرمود: البته ساقی قوم آخرین نوشنده باشد