فهرست کتاب


سرچشمه حیات

محمد امینی گلستانی

13 روز ایستاد و شب نشسته بنوشید

1. عن ابی عبدالله علیه السلام قال: شرب الماء من قیام بالنهار یمری الطعام و شرب الماء باللیل من قیام یورث الماء الأصفر (430)
امام صادق علیه السلام فرمود: نوشیدن آب در روز، به حالت ایستاده، غذا را گوارا می کند و در شب، ایستادهه آب نوشید، باعث جمع شدن زرد آب در شکم می شود
2. امام صادق (ع) فرمود: در روز ایستاده آب نوشیدن، برایت اقوی و اصح است (431)
3. امام صادق علیه السلام فرمود: در روز، ایستاده نوشیدن آب، سبب آب زرد (زرد آب یا صفراء) می شود. (432)
4. امام صادق علیه السلام فرمود؛ در روز، ایستاده آب نوشیدن عرق را زیاد و بدن را قوی تر می کند. (433)
5. امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس شب آب بنوشد و بگوید ای آب، بر تو سلام زمزم و فرات باد! آن آب به او ضرر نمی رساند. (434)
مطلب به این صورت خلاصه می شود که در شب ایستاده آب نوشیدن مکروه است مگر اینکه سلام زم زم و فرات را به آن برساند، و در روز جایز و مستحب می باشد .
امیرمؤمنان علیه السلام ایستاده آب نوشید، فرمود: دیدم پیغمبر نیز این کار را می کرد (435)
این مطلب را بخوانید
نوشیدن آب بعد از میوه جات سبب، بروز مرض آکله خوره و مثل آن می شود.
بعد از اجماع، باعث رعشه و سستی و ضعف معده و عصبانیت می شود ناشتا نوشیدن باعث امراض عصبی و رخوت و طپش قلب می شود مگر در هوای گرم و بروز طاعون باشد
بعد از خواب باعث خاموشی قوای شهوانی شده و ایستاده و دمر خوردن ضعف معده و عصبانیت می آورد مگر برای صاحبان معده گرم که برایشان بی ضرر است (436)

14 از شکستگی و دهانه ظرف ننوشید

دستگیره و شکستگی ظرف چون محل تجمع میکروب و گرفتن چرک و کثافت است بدین جهت در اخبار و احادیث تاکید شده است که از آنجاها آب ننوشند.
1. عن ابی عبدالله علیه السلام قال: قال امیرالمؤمنین علیه السلام لاتشربواالماء من ثملة الاناء و لا من عروته فان الشیطان یقعد علی العروة و الثلمة (437)
امام صادق علیه السلام از امیرمؤمنان علیه السلام نقل می کند که آن حضرت فرمود: از طرف طناب و دستگیره و شکستگی ظروف آب ننوشید، چون شیطان در آنجاها می نشیند (نشیمنگاه شیطان یا به تعبیر امروز محل جمع شدن میکروبهاست.
2. ابدا از طرف دستگیره ظروف، آب ننوشید آن جا، محل جمع شدن کثافت یا میکروب است. (438)
3 از امام موسی بن جعفر علیه السلام از حد ظروف سوال شد؟ فرمود: اگر شکستگی داشته باشد از آن محل آب بنوشید، چون مجلس و محل نشیمن شیطان است، پس هر وقت آب می نوشید، اسم خدا را ببرید، چون فارغ می شوید خدا را ستایش کنید (439)
4. از طرف دستگیره کوزه و آفتابه و قدح و غیر آن، آب ننوشید و وضو هم نگیرید (440)
5. ان رسول الله صلی الله علیه و آله نهی عن اختنات الاسقیه (441)
پیغمبر صلی الله علیه و آله موقع نوشیدن از پیچاندن دهانه مشک به طرف، عقب نهی کرده است.
مرجوم صدوق رضوان الله علیه در معنای حدیث می فرماید: آنچه که حدیث بر آن دور می زند این است که: انه نهی ان یشرب من افواهها آن حضرت از دهانه مشکها آب نوشیدن را نهی کرده است.
علت نهی آن حضرت را در بحارالانوار از (النهایة ابن اثیر) چند چیز نقل کرده است
1. شاید در توی ظرف، حشره ای باشد که بر شکم آدمی برود،
2. اگر مرتب از دهانه مشک یا هر ظرف دیگر آب نوشیده شود، بدبوئی نفس در آن اثر می گذارد،
3. چون محل تجمع کثافات مختلف است،
4. شاید سبیل به توی ظرف آب، ریخته و آب از لای آن رد شود (442)
اما حدیث دیگر
علی بن الطعان المحاربی: فجعلت کلما شربت سال الماء من السقاء فقال الحسین علیه السلام : اخنث السماء ای اعطفه فلم أدر کیف أفعل فقام خنثه فشربت و سقیت فرسی (443)
علی بن طعان محاربی گوید: آب می نوشیدم و از دهانه مشک می ریخت، امام حسین علیه السلام فرمود، دهانه مشک را به عقب بپیچان من نفهمیدم چه کنم، حضرت بلند شد، دهانه مشک را به عقب برگرداند و من آب نوشیدم و اسبم را نیز سیراب کردم. (444)
این حدیث (بر خلاف احادیث مانعه) از دهانه مشک، آب نوشیدن را مجاز می داند و در حدیث دیگر نیز مباح شمرده است، شاید برای این باشد که،
اولا: ممکن است منع به خاطر تکرار و در نهایت، جمع شدن کثافت و انتقال آن به اندرون بدن و اثر کردن بوی دهان بر آن باشد.
دوم اینکه: شاید نهی از مشک بزرگ باشد که معمولا مورد استفاده جمعیت زیادی قرار می گیرد، نه مشک کوچک و یا قمقمه.
فی شرح جامع الاصول الختناث ان یکسرای یقلب شفة القربة و یشرب و ورد اباحته (445)
در شرح جامع الاصول: اختناث: را به شکاندن و پیچاندن دهانه مشک به طرف عقب معنی کرده و گفته است در روایتی مباح شمرده شده است.
جزری می گوید خنث السقاء اذاثنیت فمه الی الخارج و شربت منه

پیچاندن دهانه مشک را به طرف بیرون و آب نوشیدن از آن را (خنث) گویند خنث السقاء واختنث سرمشک را پیچید و از آن آب نوشید (المنجد) 15 حد کوزه

در کتابهای حدیثی برای تعیین حد کوزه، روایات مختلفه با عبارات گوناگون، نقل شده است، در این باره فقط به ذکر دو حدیث اکتفا می شود؛
1. امام جعفر صادق علیه السلام می فرماید: پدرم نشسته بود؛ برادرش عبدالله بن علی آمده برای تشرف عمرو بن عبید؛ بشیرالرحال و واصل، از امام اجازه ورود خواست، پس از کسب رخصت آنها داخل شده، نشستند به امام عرض کردند:
ای اباجعفر! برای هر چیز حد و مرزی هست که به آن منتهی می شود؟ فرمود: بلی ، چیزی نیست مگر این که برای او مرزی است که با آن پایان می یابد، پس کوزه آبی آوردند، گفتند:
ای اباجعفر! آیا برای کسی که از این کوزه آب می نوشد حدی هست؟ فرمود: بلی، گفتند : حد آن چیست؟ فرمود: آب آن با سه نفس نوشیده می شود، و در هر نفس حمد خدا گفته شود؛ و ابدا از طرف گوش و شکستگی آن اگر داشته باشد آب ننوشند؛ چون آنجا محل آب نوشیدن شیطان است، سپس بگوید: الحمدلله الذی سقانی ماءا عذبا فراتا برحمته و لم یجعله ملحا اجاجا بذنوبی (446)
در حدیث دیگر زیادتی دارد، در فصل 7 همین بخش گذشت.
2. ضمن حدیثی از امام محمد باقر علیه السلام آمده است، گروهی نزد آن حضرت حاضر بودند؛ به کنیزش دستور داد و سفر آورده و پهن کرد حضرت فرمود؛:
سپاس خدا را که برای هر چیزی حدی قرار داده و حتی برای این سفره هم حدی تعیین کرده است،
(یکی از حاضرین به نام) ابن ذر پرسید حد آن چیست؟ فرمود: وقتی که آن را پهن کردند بسم الله و وقتی که برداشته شد، الحمدلله بگویی.
امام به کنیزش فرمود اسقینی برای من آب بده کنیز کوزه ای از چرم آورد؛ ظرف آب به دست حضرت، رسید فرمود؛
حمد و سپاس سزاوار خدائی است که، بر هر چیز حدی قرار داده است. با آن پایان می پذیرد حتی برای این کوزه هم حدیست، ابن ذر پرسید آن حد چیست؟ فرمود:
وقتی که کسی از آن آب می نوشد؛ نام خدا را ببرد، چون فارغ شد؛ حمد خدا گوید، از محل شکستگی و از طرف دستگیره آن آب، ننوشد؛. (447)