فهرست کتاب


سرچشمه حیات

محمد امینی گلستانی

12 ایستاده آب بنوشیم یا نشسته؟!

دو دسته روایت درباره نوشیدن آب به صورت ایستاده وارد شده است، دسته اول جایز نمی داند مانند روایت زیر.
1. عن ابی عبدالله علیه السلام : ایاکم و شرب الماء من قیام علی ارجلکم فانه یورث الداء الذی لا دواء له او یعا فی الله عزوجل (419) امام صادق علیه السلام فرمود: مبادا سرپایی آب بنوشید!، چون سبب مرضی می شود که دوا ندارد؛ مگر اینکه خدای عزوجل شفا دهد
2. قال النبی صلی الله علیه و آله: من شرب قائما فاصابه شیئی من المرض لم یستشف ابدا (420) پیغمبر، فرمود: هر کس ایستاده آب بنوشد اگر مرضی به او برسد، ابدا شفا نمی یابد.
3. شرب رجل قائما فرآه رسول الله صلی الله علیه و آله: فقال: ایسرک ان تشرب معک الهره؟! فقال لا قال: قد شرب معک من هو شر منه، (الشیطان) (421) مردی ایستاده آب می نوشید، پیغمبر صلی الله علیه و آله او را دید فرمود: آیا دوست داری گربه با تو آب بنوشد!؟ عرض کرد نه فرمود: شیطان که بدتر از گربه است با تو آب نوشید.
4. قال: امیرالمؤمنین علیه السلام لایشرب احدکم قائما (422) امیرمؤمنان علیه السلام فرمود: کسی از شماها ایستاده آب ننوشد.
دسته دوم ایستاده آب نوشیدن را مجاز و بلامانع می داند.
عبدالرحمن الحجاج قال کنت عند ابی عبدالله علیه السلام اذ دخل علیه عبدالملک القمی فقال: له اشرب و انا قائم؟ فقال: ان شئت فقال: اشرب بنفس واحد حتی اروی؟ قال: ان شئت قال: فأسجد و یدی فی ثوبی؟ قال: ان شئت ثم قال: ابوعبدالله علیه السلام اما والله ما من هذا و شبهه اخاف علیکم (423)
عبدالرحمن بن حجاج می گوید: نزد امام صادق علیه السلام بودم عبدالملک قمی به خدمت حضرت داخل شد، به امام عرض کردم: من ایستاده آب می نوشم؟ فرمود: اگر خواستی گفت: با یک نفس آب می نوشم تا سیراب شوم؟ فرمود: اگر خواستی، گفت: سجده می کنم، دستم زیر لباسم است (مستحب است هنگام خواندن نماز دستها بیرون از لباس باشد) فرمود:؟ اگر خواستی: (یعنی اگر دستهایت زیر عبا یا لباس دیگر هم باشد و دیده نشود، عیب ندارد، (424)) سپس فرمود: آگاه باش! به خدا قسم من از این چیزها و مانند آن برای شما نمی ترسم).
2. عمرو بن مقدام گوید: من و پدرم پیش ابی جعفر علیه السلام بودیم، قدح سفالین پر از آب آوردند،: فشرب و هو قائم ثم ناوله أبی، فشرب و هو قائم ثم ناولنی، فشربت و انا قائم (425) (پس حضرت ایستاده آب نوشید و قدح را به پدرم داد و در حال ایستاده نوشید و به من دادند در حال ایستاده نوشیدم
3. عن ابی عبدالله علیه السلام قال: قام امیرالمؤمنین علیه السلام الی اداوة فشرب منها و هو قائم (426) امام صادق علیه السلام فرمود: امیرمؤمنان علیه السلام بلند شد به سوی ظرف آبی، در حال ایستاده از آن آب نوشید.
4. علی بن یقطین از امام موسی کاظم علیه السلام پرسید: مردی ایستاده آب می نوشد فرمود: در این عیبی نیست (مانعی ندارد) (427)
5. بشیر بن غالب گوید: در حالی که مرکب امام حسین علیه السلام را می راندم از نوشیدن آب در حال ایستاده، پرسیدم به من جواب نداد تا در منزلی فرود آمد، شتری را آوردند آن را دوشید، پس مرا صدا زد، به طور ایستاد نوشید؛ یعنی: عملا نشان داد که عیبی ندارد.
سدیر نیز گوید: از امام باقر (ع) مسئله را پرسیدم فرمود: عیب ندارد؛ چون حسین بن علی علیه السلام ایستاده نوشیده (428)
6. عن ابی عبدالله صلی الله علیه و آله عن ابیه قال: الشرب قائما اقوی لک و أصح (429)
امام صادق علیه السلام از پدر بزرگوارش علیه السلام روایت می کند که آن حضرت فرمود: ایستاده آب نوشیدن برای بدن تو قویتر و صحیحتر است یا (برایت قدرت و سلامتی بیشتر) می آورد.
از مجموع روایات منع و مجاز چنین به نظر می آید که روایات منع را به نوشیدن ایستاده در شب و روایات مجاز را به ایستاده نوشیدن در روز معنا کنیم، دلیلش روایات فصل بعد است، توجه کنید!

13 روز ایستاد و شب نشسته بنوشید

1. عن ابی عبدالله علیه السلام قال: شرب الماء من قیام بالنهار یمری الطعام و شرب الماء باللیل من قیام یورث الماء الأصفر (430)
امام صادق علیه السلام فرمود: نوشیدن آب در روز، به حالت ایستاده، غذا را گوارا می کند و در شب، ایستادهه آب نوشید، باعث جمع شدن زرد آب در شکم می شود
2. امام صادق (ع) فرمود: در روز ایستاده آب نوشیدن، برایت اقوی و اصح است (431)
3. امام صادق علیه السلام فرمود: در روز، ایستاده نوشیدن آب، سبب آب زرد (زرد آب یا صفراء) می شود. (432)
4. امام صادق علیه السلام فرمود؛ در روز، ایستاده آب نوشیدن عرق را زیاد و بدن را قوی تر می کند. (433)
5. امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس شب آب بنوشد و بگوید ای آب، بر تو سلام زمزم و فرات باد! آن آب به او ضرر نمی رساند. (434)
مطلب به این صورت خلاصه می شود که در شب ایستاده آب نوشیدن مکروه است مگر اینکه سلام زم زم و فرات را به آن برساند، و در روز جایز و مستحب می باشد .
امیرمؤمنان علیه السلام ایستاده آب نوشید، فرمود: دیدم پیغمبر نیز این کار را می کرد (435)
این مطلب را بخوانید
نوشیدن آب بعد از میوه جات سبب، بروز مرض آکله خوره و مثل آن می شود.
بعد از اجماع، باعث رعشه و سستی و ضعف معده و عصبانیت می شود ناشتا نوشیدن باعث امراض عصبی و رخوت و طپش قلب می شود مگر در هوای گرم و بروز طاعون باشد
بعد از خواب باعث خاموشی قوای شهوانی شده و ایستاده و دمر خوردن ضعف معده و عصبانیت می آورد مگر برای صاحبان معده گرم که برایشان بی ضرر است (436)

14 از شکستگی و دهانه ظرف ننوشید

دستگیره و شکستگی ظرف چون محل تجمع میکروب و گرفتن چرک و کثافت است بدین جهت در اخبار و احادیث تاکید شده است که از آنجاها آب ننوشند.
1. عن ابی عبدالله علیه السلام قال: قال امیرالمؤمنین علیه السلام لاتشربواالماء من ثملة الاناء و لا من عروته فان الشیطان یقعد علی العروة و الثلمة (437)
امام صادق علیه السلام از امیرمؤمنان علیه السلام نقل می کند که آن حضرت فرمود: از طرف طناب و دستگیره و شکستگی ظروف آب ننوشید، چون شیطان در آنجاها می نشیند (نشیمنگاه شیطان یا به تعبیر امروز محل جمع شدن میکروبهاست.
2. ابدا از طرف دستگیره ظروف، آب ننوشید آن جا، محل جمع شدن کثافت یا میکروب است. (438)
3 از امام موسی بن جعفر علیه السلام از حد ظروف سوال شد؟ فرمود: اگر شکستگی داشته باشد از آن محل آب بنوشید، چون مجلس و محل نشیمن شیطان است، پس هر وقت آب می نوشید، اسم خدا را ببرید، چون فارغ می شوید خدا را ستایش کنید (439)
4. از طرف دستگیره کوزه و آفتابه و قدح و غیر آن، آب ننوشید و وضو هم نگیرید (440)
5. ان رسول الله صلی الله علیه و آله نهی عن اختنات الاسقیه (441)
پیغمبر صلی الله علیه و آله موقع نوشیدن از پیچاندن دهانه مشک به طرف، عقب نهی کرده است.
مرجوم صدوق رضوان الله علیه در معنای حدیث می فرماید: آنچه که حدیث بر آن دور می زند این است که: انه نهی ان یشرب من افواهها آن حضرت از دهانه مشکها آب نوشیدن را نهی کرده است.
علت نهی آن حضرت را در بحارالانوار از (النهایة ابن اثیر) چند چیز نقل کرده است
1. شاید در توی ظرف، حشره ای باشد که بر شکم آدمی برود،
2. اگر مرتب از دهانه مشک یا هر ظرف دیگر آب نوشیده شود، بدبوئی نفس در آن اثر می گذارد،
3. چون محل تجمع کثافات مختلف است،
4. شاید سبیل به توی ظرف آب، ریخته و آب از لای آن رد شود (442)
اما حدیث دیگر
علی بن الطعان المحاربی: فجعلت کلما شربت سال الماء من السقاء فقال الحسین علیه السلام : اخنث السماء ای اعطفه فلم أدر کیف أفعل فقام خنثه فشربت و سقیت فرسی (443)
علی بن طعان محاربی گوید: آب می نوشیدم و از دهانه مشک می ریخت، امام حسین علیه السلام فرمود، دهانه مشک را به عقب بپیچان من نفهمیدم چه کنم، حضرت بلند شد، دهانه مشک را به عقب برگرداند و من آب نوشیدم و اسبم را نیز سیراب کردم. (444)
این حدیث (بر خلاف احادیث مانعه) از دهانه مشک، آب نوشیدن را مجاز می داند و در حدیث دیگر نیز مباح شمرده است، شاید برای این باشد که،
اولا: ممکن است منع به خاطر تکرار و در نهایت، جمع شدن کثافت و انتقال آن به اندرون بدن و اثر کردن بوی دهان بر آن باشد.
دوم اینکه: شاید نهی از مشک بزرگ باشد که معمولا مورد استفاده جمعیت زیادی قرار می گیرد، نه مشک کوچک و یا قمقمه.
فی شرح جامع الاصول الختناث ان یکسرای یقلب شفة القربة و یشرب و ورد اباحته (445)
در شرح جامع الاصول: اختناث: را به شکاندن و پیچاندن دهانه مشک به طرف عقب معنی کرده و گفته است در روایتی مباح شمرده شده است.
جزری می گوید خنث السقاء اذاثنیت فمه الی الخارج و شربت منه