فهرست کتاب


سرچشمه حیات

محمد امینی گلستانی

1 هنگام نیاز آب بنوشید

اگر با دقت به ابعاد زندگی و نعمتهای گوناگون خدادادی توجه کنیم، به این نتیجه می رسیم که برای بهره برداری از هر کدام از آنها، حدود و قوانین مخصوص به خود وجود دارد، که باید، در چهارچوب همان قوانین، از آنها استفاده کرد.
یکی از نعمتهایی که مورد توجه زیادی قرار گرفته و دارای قوانین زیادی می باشد آب یعنی سرچشمه حیات است.
در این بخش روایات مربوط به کیفیت استفاده کردن از این نعمت بزرگ مطرح شده از جمله آنها مقدار نوشیدن است؛
در احادیث زیادی توصیه گردیده است که، انسان، تا به آب و غذا میل پیدا نکند از مصرف آنها خودداری نماید، در صورت تمایل هم، از زیاده روی و پرخوری پرهیز کند؛ چون رمز سلامت جسم و روح، در میانه روی در هر کار، مخصوصا در مصرف خوردنیها و آشامیدنیها است.
عن الصادق علیه السلام : لایشرب احدکم الماء حتی یشتهیه فاذااشتهاه فلیقل منه (386)
تا به نوشیدن آب میل نکنید از مصرف آن خودداری نمائید و اگر اشتها پیدا کردید، باز هم کم بنوشید.

2 زیاد آب ننوشید

1. عن ابی عبدالله علیه السلام : ایاکم والاکثار من شرب الماء فانه مادة لکل داء (387)
مبادا در نوشیدن آب زیاده روی کنید، آب ماده و جذب کننده همه دردهاست.
2. لو ان النسا اقلوا من شرب الماء لاستقامت ابدانهم (388)
اگر مردم نوشیدن آب را کم کنند، بدنهایشان پایدار، و در حد اعتدال می ماند
3. عن ابی عبدالله علیه السلام : و هو یوصی رجلا فقال: اقلل من شرب الماء فانه یمد کل داء و اجتنب الدواء ما احتمل بدنک الداء (389)
امام صادق علیه السلام به مردی وصیت می کرد فرمود: نوشیدن آب را کم کن، آب تمامی دردها را می کشد، و تا می توانی از خوردن دوا پرهیز نما.
4. عن ابی عبدالله علیه السلام : من اقل شرب الماء صح بدنه (390) هر کس نوشیدن آب را کمتر کند، بدنش صحیحتر و سالمتر است
5. عن ابی عبدالله علیه السلام لاتکثر من شرب الماء فانه مادة لکل داء (391)
روایت از امام صادق علیه السلام است که در نوشیدن آب زیاده روی نکن، آب کشنده یا منشاء تمام دردهاست

3 آب زیاد بنوشید!

أبی طیفور طبیب گوید: دخلت علی أبی الحسن الماضی علیه السلام فنهیته عن شرب الماء قال و ما بأس الماء و هو یدیر الطعام فی المعدة و یسکن الغضب و یزید فی اللب و یطفی ء المرار (392)
امام موسی کاظم علیه السلام را از آشامیدن آب نهی کردم، فرمود: آب ناراحتی ندارد، آب طعام را در معده می گرداند، غضب را ساکن و عقل (مخ و تشخیص صحیح آدمی) را زیاد کرده و تلخی را خاموش و از میان بر می دارد. (از بین می برد).
2. قال ابوالحسن علیه السلام : انی لاکثر شرب الماء تلذذا (393)
امام موسی کاظم علیه السلام فرمود: من آب را برای تلذذ و لذت بردن، زیاد می نوشم
3. قال ابوالحسن علیه السلام : ان شرب الماء البارد اکثرره تلذذ (394)
امام موسی کاظم علیه السلام فرمود: نوشیدن آب سرد بیشترش برای لذت بردن است، در روایت اصول کافی اکثر تلذذا آمده: یعنی: نوشیدن آب سرد، لذتبخش تر است.
روایت این فصل، زیاد نوشیدن آب را تجویز می کند و روایات گذشته نهی کرده و مجاز نمی داند، جمع میان روایات و حل آن به چند صورت ممکن است.
1. روایات منع را متوجه سرد مزاجها و رطوبتی ها و چاقها کنیم؛ چون نوشیدن آب زیاد برای این اشخاص، باعث سستی اعضاء و ضعف احشاء و فساد هضم و خرابی رخسار و فراموشی و بی حوصله و ترس و هیجان و سنگین حواس و بدن ایشان می شود.
پس باید تا حد امکان از نوشیدن آب زیاد، اجتناب کرده و کمتر بنوشند و کمتر استحمام کنند و خود را از مجاورت آن دور ساخته، مدت حمام را به حداقل برسانند.
و روایات تجویز کننده نوشیدن زیاد آب را، برای کسانی که گرم مزاج هستند، متوجه سازیم، چون خودداری گرم مزاجها از نوشیدن آب و صبر بر تشنگی جهت آنان باعث مرض دق، سل و غم و سوخته شدن غذا در معده و خشکی و لاغری بدن می شود. (395)
یا اینکه در زمان ائمه علیه السلام مخصوصا در عربستان آب بهداشتی کم پیدا می شد و آلودگی زیاد داشت از نوشیدن زیاد آب نهی می کردند، واقعا آب غیر بهداشتی منشاء تمام امراض است، چنانکه روایات فصل قبل بیانگر آن بود.
2. علامه مجلسی - رضوان الله علیه - جمع بین روایات را، با راههای مختلف ارائه داده است، روایات منع کننده را به چند مورد متوجه ساخته است
1. بر مزاجهایی که با آب، سازگاری بیشتری ندارد.
2. بر نوشیدن آب روی غذاهای چربی دار.
3. به حالت عدم اشتهاء بر آب.
4. بر یک نفس و یکباره سر کشیدن آب.
اما نوشیدن آب زیاد را، بر طول دادن زمان آشامیدن آب، که به طور مک و مکیدن باشد، در نهایت می فرماید: اکثر روایات المنع من اکثار شرب المأمرویة فی المکارم مرسلا (396) بیشتر روایات منع کننده از نوشیدن زیاد آب در کتاب مکارم الاخلاق به طور مرسل روایت شده است. یعنی از نظر روائی سندیت قوی ندارد.
با توجه به مطالب بالا فعلا در جامعه پزشکی پذیرفته شده است که بیماران کلیوی باید زیاد آب بنوشند؛
حتی در هر ساعت نوشیدن یک لیوان آب را توصیه می کنند. البته این تجویزها در موارد خاص است، اما به طور کلی و در حالت عادی، نوشیدن آب را به میزان لازم توصیه کرده اند.
در پایان به این روایت اخلاقی و تشویقی توجه فرمائید.
عن ابی عبدالله علیه السلام قال: من تلذذ بالماء فی الدنیا لذذه الله من اشربة الجنة (397)
از امام صادق علیه السلام روایت شده است که فرمود: هر کس در دنیا با آب تلذذ نماید؛ یعنی آب را با لذت بردن و نوش جانی بنوشد؛ خداوند او را از نوشیدنیهای لذیذ بهشت، خواهد بخشید