فهرست کتاب


سرچشمه حیات

محمد امینی گلستانی

23 آفرینش آدم از آب و خاک

و هوالذی خلق من الماء بشرا فجعله نسبا و صهرا (274) او کسی است که از آب انسانی را آفرید سپس این انسان را از دو شاخه نسب و سبب گسترش داد؛ در این آیه مبارکه با صراحت کامل آفرینش انسان را از آب بیان می فرماید؛
جمعی از مفسرین معتقدند که منظور از مآء آب نطفه است که همه انسان ها با قدرت پروردگار توسط آن آن به وجود آمده، با آمیزش نطفه مرد اسپر که در آب شناور است با نطفه زن او نخستین جوانه حیات انسان یعنی اولین سلول زنده آدمی پیدا شده است. ولی این نظریه با خلقت، آدم جور در نمی آید.
گروه دوم ، بر این اعتقاد که منظور از بشر در این آیه نخستین انسان یعنی آدم علیه السلام است چرا که آفرینش او از طین یعنی معجونی از آب و خاک بود، به علاوه طبق عده ای از روایات اسلامی نخستین موجودی که خدا آفریده آب بود، و انسان را از آب آفرید. نکرده بود بشرا انسانی را گواه این معنی است که بدون شک بیشترین قسمت وجود انسان را از آب تشکیل می دهد به طوری که ، می توان گفت، ماده اصلی وجود هر انسان آب است.
به همین دلیل مقاومت انسان در برابر کمبود آب بسیار کم است در حالی که انسان در برابر کمبود مواد غذایی می تواند روزها و هفته ها مقاومت کند . و به راستی صورتگری کردن در آب و چنین نقش بدیعی را بر آب زدن دلیل بر نهایت قدرت پروردگار است! (275)
ابی عنی واسطی از ابی عبدالله علیه السلام روایت می کند که آن حضرت فرمود: خداوند آدم را از آب و گل آفرید، پس همت اولاد آدم در آب و گل است و حوا را از آدم آفرید بدین جهت همت زنها در مردان است، آنها را در خانه ها نگهداری کنید. (276)
ابا جعفر علیه السلام می فرماید: پدرم به من حدیث کرد:
خدای عزوجل یک قبضه از خاک تربتی که آدم را از آن آفرید برداشت و به آن، آب شیرین شفاف ریخت، 40 روز آن را به حال خود گذاشت، بعد از آن آب شور و تلخ ریخت، باز چهل صباح به حال خود واگذاشت.
وقتی که خوب خمیر شد، آن را گرفت و حرکت شدید داد، از چپ و راست، ذرات بنی آدم بیرون ریخت و امر فرمود: تا بر آتش در آیند، اصحاب یمین داخل شدند، بر آنها سرد و سالم شد و اصحاب شمال ابا کردند، داخل آن شوند (277) (در خاتمه این کتاب به حدیث طینت و میثاق توجه نمائید.)
در کیفیت آفرینش حضرت آدم علیه السلام از این قبیل روایت زیاد است، برای نمونه دو روایت بالا آورده شد ، تا که دانسته شود بنی آدم بدون آب نمی تواند زندگی کند، چون؛ دو قسمت از خمیره وجودی اش آب است.
پس دو سوم بدن انسانها را هم آب تشکیل می دهد.

24 اولین بازجوئی در قیامت!

عن ابی عبدالله علیه السلام قال: اول ما یسال الرب العبد ان یقول له اولم اروک من عذب الفرات (278) امام صادق (ع) فرمود: اولین چیزی که خداوند بندگان را به خاطر آن زیر سوال می برد، به او می گوید: آیا من از آب سرد و گوارا سیرابت نکردم.
امام رضا علیه السلام از پدران بزرگوارش علیه السلام روایت می کند از علی علیه السلام درباره آیه مبارکه لتسئلن یؤمئذ عن النعیم (279) سوال شد قال: الرطب والماء البارد (280) قطعاً آن روز به خاطر نعمتهائی که زیر سوال می روید؛ رطب و آب سرد است.
علت بازپرسی از نعمت آب را با ابعاد مختلف می توان بررسی کرد
1. آب از تفضلهای درجه یک و نشان دار خداوند است که، با مطالعه مطالب این کتاب، ارزش وجودی آن به طور اختصار معلوم می شود.
2. حیات انسانها و هر چه مورد استفاده آنها است از قبیل حیوانات و نباتات به وجود آب بستگی دارد نبود آن مساوی است با نابودی آنها؛ پس برای نخستین بار جوئی از این نعمت خداوندی، شایستگی دارد 3. در دوران حیات بشری کم احترامیها و بی توجهی هایی زیادی این نعمت الهی رخ می دهد و از قبیل اسرافها و به هدر دادنها و بالاخره به جا نیآوردن شکر آن و... پس باید مورد سوال قرار گرفته و حساب، پس داده شود چون هر نعمت بزرگ سوالی بزرگ دارد.

25 نخستین سرزمینی که آب بیرون آمد

سئل امیرالمؤمنین علیه السلام عن اول شی ء ضج علی الارض قال: واد بالیمن و هو اول واد فار منه الماء (281) از امیرمومنان علیه السلام سوال شد، اولین چیزی که در زمین ضجه کشید چه بود؟ فرمود: بیابانیست در یمن و آن نخستین وادی است که آب از آن فوران کرد
ممکن است ضجه کشیدن یا ناله کردن آن کنایه از شکافته شدن آن سرزمین باشد به عقیده بعضی از دانشمندان آب در اعماق زمین که رو به سردی می رفت تشکیل شده است، و از آن موقع تا کنون هم در حال تشکیل است.(282)
آنچه مسلم است، در حال حاضر بر اثر فعالیت آتشفشانی درونی و بروی مقداری آب تولید می شود. (283) دو عنصر اکسیژن و هیدروژن در ترکیب مواد کره زمین وجود دارد (284) و فراهم شدن امکان ترکیب این دو عنصر اقتضا می کند که قسمتی از آب در زمین تشکیل یابد، شاید میلیاردها سال پیش برای اولین بار در وادی یمن به فوران درآمده است. این مطلب با نظریه های دانشمندان دیگر به پیدایش آب را از آتمسفر زمین می دانند، منافات ندارد چون روایت و نظریه های بالا به اولین آب زمین اشاره دارد. (285)