فهرست کتاب


سرچشمه حیات

محمد امینی گلستانی

15 تسبیح گوئی و سجده آب

در لابلای دعاها به مسائل پیچیده علم درباره جمادات و حیوانات راهنمایی و با جملات کوتاهی به سجده کردن و تسبیح گفتن آب اشاراتی شده است.
1. در دعای روز چهارشنبه است: سبحانک لا اله الا انت تسبح لک البحار باموجها والحیتان فی میاهها و المیاه فی مجاریها و الهوام فی اماکنها، الدعا (254) خداوندا تو پاک و منزهی جز تو خدایی نیست، دریاها با موجهایش و ماهیها در آبهایش و آبها در محله ای جریان یافته اش تسبیح گویان تواند
2. در مناجات انجیلیه امام زین العابدین علیه السلام آمده است:
فسبحت له، والبحار، و حیتانها والامطار، فی مواقعها، و مدد النهار، وامواجها و عذب المیاه و اجاجها الدعا (255) و تسبیح او را می گوید: دریاها با ماهیهایش و بارانها در هنگام نزولش و طول نهرها با امواجش و آبهای شیرین و شورش.
3. دعای شریف است که دوست دارم آن را به طور کامل بنویسم تا به درد نیازمندان و گرفتاران، دوابی باشد. شیخ صدوق علیه السلام با سند خود از سعید بن جبیر از ابن عباس نقل می کند علی بن ابیطالب علیه السلام پیش پیغمبر صلی الله علیه و آله آمد و از او چیزی خواست، پیغمبر فرمود: یا علی! قسم به خدائی که مرا به پیغمبری حق فرستاده است، پیش من از مال دنیا کم و یا زیاد، چیزی نیست، اما دعائی برایت تعلیم می کنم، خلیلم جبرئیل آن را برای من آورد و گفت: یا محمد! این هدیه است از خدای عزوجل که تو را گرامی داشته به چیزی که هیچ پیغمبری نداده است و آن نوزده 19 حرفی است. هر شخص گرفتار و بلا دیده و مصیب زده و غمگین و دردمندی و کسی که از او چیزی دزدیده شود و آتش گیرد و یا کسی که از سلطان بترس با آن 19 حرف دعا کند، خداوند او را از ناراحتی نجات می دهد!
آن 19 حرف، 4 حرف در پیشانی اسرافیل، 4 حرف در پیشانی میکائیل، 4 حرف در اطراف عرش، 4 حرف در پیشانی جبرئیل و 3 تای آن هر جا که خدا خواسته، نوشته شده است. علی علیه السلام عرض کرد یا رسول الله، آن دعا چگونه است، فرمود: بگو! یا عماد من لا عماد له یا ذخر من لا ذخر لهو حرز من لا حرز له، و یا غیاث من لا غیاث له و یا کریم العفو و یا حسن البلاء و یا عظیم الرجا، یا عز الضعفا، منقدالغرقی، و یا منجی الهلکی، یا محسن، یا مجمل یا منعم یا مفضل، انت الذی سجد لک سواد الیل و نور النهار وضؤ القمر و شعاع الشمس و دوی الماء و حفیف الشجر، یا الله یا الله یا الله، انت و حدک لا شریک لک پس بگو اللهم افعل بی کذا و کذا از جایت بلند نمی شوی مگر اینکه دعایت مستجاب می شود. ان شاء الله.
احمد بن عبدالله که یکی از راویان این حدیث است گفت: ابوصالح به من گفت لاتعلموا السفهاء ذلک (256) به سفیهان این دعا را یاد ندهید در این دعا با جمله ودوی الماء به سجده و تسبیح تکوینی آب اشاره کرد، و با زبان دعا معنای آیات مبارکه تسبح، یسبح، یسبحون را بیان و روشن ساخته است. این نوع دعاها در کتاب ادعیه فراوان است، مخصوصاً کتاب الدعا و الذکر، بحار ج 93، 94، 95، 96، 97، و مصباح المجتهد و اقبال سید و به صحیفه مبارکه سجادیه مراجعه شود.

16 آب کلید قربت و مناجات

قال الصادق علیه السلام : ان اردت الطهارة و الوضؤ فتقدم الی الماء تقدمک الی رحمة الله فان الله قد جعل الماء مفتاح قربته و مناجاته و دلیلا الی بساط خدمته فکما ان رحمته تطهر ذنوب العباد کذلک النجاسات، الظاهرة، یطهر الماء لا غیر قال الله، عز و جل: (و هوالذی ارسل الریاح بشرا بین یدی رحمته و انزلنا من السماء طهورا) (257) و قال عزوجل (و جعلنا من الماء کل شی ء حی) (258) و کما احیا به کل شیی ء من نعیم الدنیا کذالک برحمته و فضله جعله حیوةالقلوب و الطاعات (259)
امام صادق علیه السلام فرمود: اگر اراده پاکیزگی و وضو کردی، به سوی آب برو، همانطور که به رحمت خدا پیش می روی؛ پس به درستی که خدا آب را کلید نزدیکی و مناجات خود قرار داده و راهنمایی خدمتش نموده است.
همانطور که رحمتش، گناهان بندگانش را پاک می کند، آب هم نجاسات ظاهر را پاک می کند، حضرت پس از استشهاد به دو آیه مبارکه فرمود: با آب هه نعمتهای دنیا را زنده کرد، با رحمت و فضل خود همان آب را مایه حیات دلها و اطاعتش قرار داده است.
در شفافیت و نرمی آب و در پاکی و برکتش و مخلوط شدن سریع او با همه چیز تفکر نما و آن در تطهیر اعضایی که خدا به پاک شدنش دستور داده است مصرف نما! آداب و فرائض و سنت هایش را بجا بیاور، چون در زیر هر یک از آنها فایده های زیادی نهفته است، اگر با احترام به مصرف برسانی، به زودی چشمه های فوایدش برایت باز و گشوده می شود.
با مخلوق خدا به گونه ای معاشرت نما، همچنانکه آب با اشیاء مخلوط و ممزوج می شود، و حق هر چیز را به او می رساند. اما از معنا و ماهیتش تغییر پیدا نمی کند، بنا بر این رسول خدا صلی الله علیه و آله فرموده است:
مثل المومن الخالص کمثل الماء (260)
مومن خالص مانند آب است
پس صفای تو با خدای تعالی در تمام اطاعت هایت، مثل شفافیت آب باشد آن وقتی که از آسمان نازل می شود و آنرا طهور نامیده است.
وقتی که اعضایت را با آب پاک می کنی، دل خود را نیز با آب تقوا و یقین پاک کن.

17 آفرینش آب به خاطر اهل بیت علیه السلام

از روایات فراوان استفاده می شود که خداوند تبارک و تعالی ما سوی الله را به اگر اینها نبودند هیچ چیز به وجود نمی آمد و اگر اخبار و احادیثی که در فضائل و مناقب آنان در این باره به دست ما رسیده است دقت کنیم، شک و شبهه باقی نمی ماند، که اینها سبب ایجاد خلق و علت آفرینش غیر خدا هستند. (مطالبی در این باره آخر بخش 1 گذشت) پس از روشن شدن این مطلب، معلوم است که آب هم به خاطر اینها به وجود آمده است به عنوان نمونه به چند حدیث ذیل توجه نمائید.
1. امام محمد باقر (ع) در روایت مفصلی به جابر بن یزید جعفی فرمود:
ان لنا عند الله منزلة و مکانا رفیعا ولو لا نحن لم یخلق الله ارضا و لا سماءآ و لا جنة و لانارا و لا قمرا و لابرا و لابحرا و لاسهلا و لاجبلا و لا رطبا و لا یا بسا و لا مرا و لا (ماءا) و لا نباتا و لاشجرا اختر عناالله من نور ذاته لایقاس بنا بشر (261)
ای جابر برای ما نزد خداوند منزلت و مقام بلندیست که اگر ما نبودیم خداوند، زمین، آسمان، بهشت، جهنم، آفتاب، ماه، خشکی، دریا، هموار، کوهستان، خشک، تر و نیز تلخ، شیرین و آب، نبات و درخت را نمی آفرید؛ ما را از نور ذات خود به وجود می آورد، بشری با ما مقایسه نمی شود.
امام حسین علیه السلام فرمود: امیرمؤمنان علیه السلام در مدح رسول خدا صلی الله علیه و آله خطبه بلیغی خواند، خطبه را شرح می دهد تا به اینجا می رسد که:
2. خدای تعالی به پیغمبر فرمود: شخصیت برگزیده و راضی شده از او، تویی؛ و گنجینه نورها، در وجود توست، من اجلک اضع البطحا و ارفع السماء و اجری الماء و اجعل الثواب و العقاب و الجنة و النار و انصب اهل بیتک علما للهدایة (262)
به خاطر تو زمین را پایین نگه داشته و آسمان را بلند کرده ام، یعنی نظام فعلی جهان آفرینش را، به احترام تو به این صورت در آورده و آب را جاری ساخته ام.
ثواب، عقاب، بهشت، و جهنم را به خاطر تو قرار داده، و اهل بیت را نشانه و پرچم هدایت، نصب کرده ام .
3. عن امیرالمؤمنین علیه السلام : فلما خلق الله عالی نور نبینا محمد صلی الله علیه و آله بقی الف عام بین یدی الله عزوجل واقفا یسبحه و یحمده والحق تبارک و تعالی ینظر الیه و یقول یا عبدی انت المراد و المرید و انت خیرتی من خلقی و عزتی و جلالی، لولاک لما خلقت الافلاک: من احبک احببته و من ابغضک ابغضته (263)امیرمؤمنان علی علیه السلام ضمن حدیثی می فرماید: وقتی که خداوند نور پیغمبر ما محمد صلی الله علیه و آله را آفرید هزار سال در برابر خدای عزوجل مانند تسبیح و تحمید خدا می کرد، و خدای تبارک و تعالی به او نظر می کرد و می فرمود: ای بنده من، تویی مراد و مرید و تویی برگزیده شده از مخلوقاتم، قسم به عزت و جلالم، اگر تو نبودی من فلکها را نمی آفریدم، هر کس تو را دوست دارد، دوستش دارم و هر کس تو را دشمن دارد، دشمن دارد، دشمنش دارم. ورد فی الحدیث القدسی: لولا کما ما خلقت الافلاک (264) به محمد و علی صلوات الله علیهما فرمود: اگر شما دو تا نبودید من فلکها را نمی آفریدم، در این باره روایات زیادی وارد شده مانند حدیث کساء و غیره، دلیل آن است که، همه مخلوقات به خاطر اینها آفریده شده، از جمله آنها، آب است.