فهرست کتاب


سرچشمه حیات

محمد امینی گلستانی

14 دعاها

دعا یکی از وسائل مهمی است که ائمه اهل بیت علیه السلام برای توجه دادن مردم به سوی توحید و خداشناسی و معرفی رحمت و غضب و قدرت خداوند و برای اثبات مسائل اعتقادی و معاد دهها مطالب دیگر، از آن استفاده کرده و مورد توجه قرار داده اند . در مواقعی که عملاً با تبلیغ نمی توانستند مردم مردم را با وظائف خود آشنا کنند از سلاح دعا بهره برداری می کردند.
از جمله آن درباره آب به صورت دعا خیلی از مسائل را تعلیم داده اند که به ذکر چند مورد از آن به عنوان نمونه می پردازیم:
1. در دعای روز اول ماه رجب می فرماید: اسئلک باسمک الذی سطحت به الارضین فوق الماءالمحبوس و باسمک الذی حبس به ذلک الماء (249) خدایا! از تو درخواست می کنم به احترام آن نامت را با آن روی آب جمع شده در یک جا گستراندی، به احترام آن نامت که با آن آب را محبوس کردی
2. در دعاهای قنوت حضرت بقیة الله حجة بن الحسن علیه السلام روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء آمده است: واسالک باسمک الذی کونت به طعم المیاه و اسئلک باسمک الذی اجریت به الماء فی عروق النبات بین اطباق الثری و سقت الماء الی عروق الاشجار، بین صخرة الصماء الدعا (250) از تو درخواست می کنم، سوگندت می دهم به آن نامت که با آن مزه آبها را تکوین کردی و به نامی که با آن آب، را در زیر طبقات زمین در رگهای نباتات جاری ساختی؛ و به نامی که با آن آب را از میان سنگ خارا و سفت و سخت، گذراندی، و به رگهای درختان رساندی.
3. در دعای طواف می گوید: اللهم انی اسئلک باسمک الذی یمشی به علی طلل الماء کما یمشی به علی جددالارض (251) خدایا از تو درخواست می کنم به احترام آن نامت که با آن، چنان بر روی آب پر فراز و نشیب راه، طی می شود که بر روی زمین هموار می روند.
4. در دعاهای حضرت ایوب علیه السلام وارد شده است:
ابطاعتک حمل الماء الارض: ام بحکمتک کانت الارض للماء غطائا ام این الماءالذی انزلت من السماء قدرتک تثیر السحاب این انت منی یوم سجرت البحار و انبعت الانهار اقدرتک حبست امواج البحار علی حدودها: این انت منی یوم صبب الماء علی التراب الدعا (252) این جمله ها در سطرهای مختلف دعاها آمده است که در رابطه با آب می باشد. آیا به خاطر اطاعت از تو بود که زمین آب را حمل کرد یا حکمتت زمین، پوشش آب گردید،؟ کجا بود آبی که از آسمان نازل کردی یا قدرت توست که ابر را بر می انگیزند و آب را فرو می ریزد؟ کجا بودی از من روزی که دریاها را، برافروختی، یا پر کردی، و چشمه ها، و نهرها را جوشاندی آیا قدرت توست که موجهای دریاها را در حدود خودش نگهداشت؟ کجا بودی از من روزی که آب باران را بر خاک فرو ریختی؟
5. در دعای سر درد است: اسئلک باسمک الذی قام به عرشک علی الماء الدعا (253) از تو درخواست می کنم به حق اسمی که با آن عرشت را بر آب ایستاد و قرار گرفت

15 تسبیح گوئی و سجده آب

در لابلای دعاها به مسائل پیچیده علم درباره جمادات و حیوانات راهنمایی و با جملات کوتاهی به سجده کردن و تسبیح گفتن آب اشاراتی شده است.
1. در دعای روز چهارشنبه است: سبحانک لا اله الا انت تسبح لک البحار باموجها والحیتان فی میاهها و المیاه فی مجاریها و الهوام فی اماکنها، الدعا (254) خداوندا تو پاک و منزهی جز تو خدایی نیست، دریاها با موجهایش و ماهیها در آبهایش و آبها در محله ای جریان یافته اش تسبیح گویان تواند
2. در مناجات انجیلیه امام زین العابدین علیه السلام آمده است:
فسبحت له، والبحار، و حیتانها والامطار، فی مواقعها، و مدد النهار، وامواجها و عذب المیاه و اجاجها الدعا (255) و تسبیح او را می گوید: دریاها با ماهیهایش و بارانها در هنگام نزولش و طول نهرها با امواجش و آبهای شیرین و شورش.
3. دعای شریف است که دوست دارم آن را به طور کامل بنویسم تا به درد نیازمندان و گرفتاران، دوابی باشد. شیخ صدوق علیه السلام با سند خود از سعید بن جبیر از ابن عباس نقل می کند علی بن ابیطالب علیه السلام پیش پیغمبر صلی الله علیه و آله آمد و از او چیزی خواست، پیغمبر فرمود: یا علی! قسم به خدائی که مرا به پیغمبری حق فرستاده است، پیش من از مال دنیا کم و یا زیاد، چیزی نیست، اما دعائی برایت تعلیم می کنم، خلیلم جبرئیل آن را برای من آورد و گفت: یا محمد! این هدیه است از خدای عزوجل که تو را گرامی داشته به چیزی که هیچ پیغمبری نداده است و آن نوزده 19 حرفی است. هر شخص گرفتار و بلا دیده و مصیب زده و غمگین و دردمندی و کسی که از او چیزی دزدیده شود و آتش گیرد و یا کسی که از سلطان بترس با آن 19 حرف دعا کند، خداوند او را از ناراحتی نجات می دهد!
آن 19 حرف، 4 حرف در پیشانی اسرافیل، 4 حرف در پیشانی میکائیل، 4 حرف در اطراف عرش، 4 حرف در پیشانی جبرئیل و 3 تای آن هر جا که خدا خواسته، نوشته شده است. علی علیه السلام عرض کرد یا رسول الله، آن دعا چگونه است، فرمود: بگو! یا عماد من لا عماد له یا ذخر من لا ذخر لهو حرز من لا حرز له، و یا غیاث من لا غیاث له و یا کریم العفو و یا حسن البلاء و یا عظیم الرجا، یا عز الضعفا، منقدالغرقی، و یا منجی الهلکی، یا محسن، یا مجمل یا منعم یا مفضل، انت الذی سجد لک سواد الیل و نور النهار وضؤ القمر و شعاع الشمس و دوی الماء و حفیف الشجر، یا الله یا الله یا الله، انت و حدک لا شریک لک پس بگو اللهم افعل بی کذا و کذا از جایت بلند نمی شوی مگر اینکه دعایت مستجاب می شود. ان شاء الله.
احمد بن عبدالله که یکی از راویان این حدیث است گفت: ابوصالح به من گفت لاتعلموا السفهاء ذلک (256) به سفیهان این دعا را یاد ندهید در این دعا با جمله ودوی الماء به سجده و تسبیح تکوینی آب اشاره کرد، و با زبان دعا معنای آیات مبارکه تسبح، یسبح، یسبحون را بیان و روشن ساخته است. این نوع دعاها در کتاب ادعیه فراوان است، مخصوصاً کتاب الدعا و الذکر، بحار ج 93، 94، 95، 96، 97، و مصباح المجتهد و اقبال سید و به صحیفه مبارکه سجادیه مراجعه شود.

16 آب کلید قربت و مناجات

قال الصادق علیه السلام : ان اردت الطهارة و الوضؤ فتقدم الی الماء تقدمک الی رحمة الله فان الله قد جعل الماء مفتاح قربته و مناجاته و دلیلا الی بساط خدمته فکما ان رحمته تطهر ذنوب العباد کذلک النجاسات، الظاهرة، یطهر الماء لا غیر قال الله، عز و جل: (و هوالذی ارسل الریاح بشرا بین یدی رحمته و انزلنا من السماء طهورا) (257) و قال عزوجل (و جعلنا من الماء کل شی ء حی) (258) و کما احیا به کل شیی ء من نعیم الدنیا کذالک برحمته و فضله جعله حیوةالقلوب و الطاعات (259)
امام صادق علیه السلام فرمود: اگر اراده پاکیزگی و وضو کردی، به سوی آب برو، همانطور که به رحمت خدا پیش می روی؛ پس به درستی که خدا آب را کلید نزدیکی و مناجات خود قرار داده و راهنمایی خدمتش نموده است.
همانطور که رحمتش، گناهان بندگانش را پاک می کند، آب هم نجاسات ظاهر را پاک می کند، حضرت پس از استشهاد به دو آیه مبارکه فرمود: با آب هه نعمتهای دنیا را زنده کرد، با رحمت و فضل خود همان آب را مایه حیات دلها و اطاعتش قرار داده است.
در شفافیت و نرمی آب و در پاکی و برکتش و مخلوط شدن سریع او با همه چیز تفکر نما و آن در تطهیر اعضایی که خدا به پاک شدنش دستور داده است مصرف نما! آداب و فرائض و سنت هایش را بجا بیاور، چون در زیر هر یک از آنها فایده های زیادی نهفته است، اگر با احترام به مصرف برسانی، به زودی چشمه های فوایدش برایت باز و گشوده می شود.
با مخلوق خدا به گونه ای معاشرت نما، همچنانکه آب با اشیاء مخلوط و ممزوج می شود، و حق هر چیز را به او می رساند. اما از معنا و ماهیتش تغییر پیدا نمی کند، بنا بر این رسول خدا صلی الله علیه و آله فرموده است:
مثل المومن الخالص کمثل الماء (260)
مومن خالص مانند آب است
پس صفای تو با خدای تعالی در تمام اطاعت هایت، مثل شفافیت آب باشد آن وقتی که از آسمان نازل می شود و آنرا طهور نامیده است.
وقتی که اعضایت را با آب پاک می کنی، دل خود را نیز با آب تقوا و یقین پاک کن.