فهرست کتاب


سرچشمه حیات

محمد امینی گلستانی

نتیجه

خلاصه روایات وارده در تعیین اول ما خلق الله بر دو گوه بوده است:
1 - صراحت دارد بر اینکه جسمی یا مادی بوده است مانند؛ آب؛
2 - در ابتداء به نظر متشابه می آید که آیا جسمی بوده یا غیر جسمی؟ مادی بوده یا مجرد مانند روایات نور و عقل و قلم و این سه، طبق بعض روایات از مجردات هستند، چون نور یا نور پیغمبر صلی الله علیه و آله پیش از مکان و زمان و دور از لوازم مادیات بوده و این خود دلیل بر تجرد آن است،
در بعضی روایات قلم را جزئی از ملائکه، و عقل را نیز از روحانیین به حساب آورده، و نیز در محلش به اثبات رسیده است که، تجرد از عقل جدائی ناپذیر است و به هیچ وجه قابل انفکاک نمی باشد؛ بدینجهت گفته شده است که: مراد از عقل نفس رسول الله صلی الله علیه و آله است، برای اینکه او، یکی از اطلاقات عقل است. (104)
پس اول ما خلق الله از مادیات، آب، و از مجردات، این سه است و اگر اینها از حقایق گوناگون باشند، اولیت نور حقیقی و اولیت عقل و قلم جز آن دو اضافی است، همانطور که بیان گردید. و نیز اخبار زیادی وارد شده است که اصل عالم جسمانی، آب است؛
اما مراد از آب، آیا توده گازهای فشرده و مواد مذابی است که چون، جریان دارد و سیال است، به آن هم می شود آب گفت؟ (105)یا همین جسم مرکب از اکسیژن و هیدروژن یا چیز دیگر مانند او است؟ از مسائلی که برای تعیین آن راهی نیست. (106)
ولی آنچه که به حقیقت مقرون است، مفهوم آزاد و لغوی کلمه ماء است، چون کلمات را هر قدر و هر اندازه به حال خود واگذاریم، فهم مسائل و مطالب آسانتر و روشن تر خواهد بود، چون ظهور کلمه (ماء) در آیه مبارکه همان آب معمولی است، که به ذهن متبادر می شود.

بخش 2 اهمیت و ارزش وجودی آب

1 ریشه آب

هر موجودی که در آفرینش لباس وجود بر خود پوشیده است یک اصل و ریشه، یا به تعبیر دیگر سنگ زیر بنائی دارد؛
حتی صادر اول که از نبود، بود، شده و از نیستی به هستی رسیده است، باز اصلی دارد؛ آنهم مشیت و اراده خداست .
و نیز از مطالب گذشته چنین استفاده شد که اول ما خلق الله از اجسام مرئی آب، است و خود آب نیز مادری دارد به نام جوهر اخضر یا درةالبیضاء است.
حالا درةالبیضاء خود چه بوده و یا از چه چیزی یا چیزهائی، تشکیل یافته بود، خدا می داند چون آبی که در دسترس ماست آنطور که دانشمندان می گویند از ترکیب دو عنصر اکسیژن و هیدروژن پیدا شده است و ترکیب آب دو هم پس از به وجود آمدن خیلی از اشیاء و در یکی از مراحل تکاملی زمین بوده است پس درةمذکور در این روایتها از مطالبی است که برای فهم آن، قدرت علمی بیشتری می خواهد.
صباح بن نصر هندی از عالم آل محمد امام رضا علیه السلام پرسید: ما اصل الماء؟ قال علیه السلام اصل الماء من خشیةالله (107) ریشه آب چیست؟ فرمود: ریشه آب ترس از خداست. علامه مجلسی رضوان الله علیه، در ذیل حدیث بالا می فرماید، ای خشیةالله صار سببا لذوبان الدرة و صیرورتها ماءا یعنی ترس از خداست که سبب ذوب شدن درة و آب شدن آن گردید، که در بخش 1 فصل 12 اشاره شد.