فهرست کتاب


خط مشهای سیاسی نهج البلاغه

محمد مهدی ماندگار

ویژگی های دولت رفاه

پژوهش گران برای دولت رفاه، تعریف های مختلف وویژگی های متنوعی بیان می کنند که خصوصیات ذیل معرف آن است:
1. در دولت رفاه، فرد موقعیت محوری دارد.
2. حداقل سطح زندگی وفرصت را برای شهروندان، بدون توجه به نژاد، عقیده یا رنگ تضمین می کند.
3. رشته گسترده ای از خدمات اجتماعی را برای شهروندان فراهم می آورد.
4. توزیع متناسب درآمد را برای همه شهروندان تضمین می کند.(676)
بنابراین ویژگی ها، از جمله وظایف جدی دولت رفاه، می توان موارد ذیل را ذکر کرد:
1. بهبودی بهداشت عمومی.
2. گسترش آموزش وپرورش.
3. تأمین امنیت اقتصادی (مالی، شغلی، بازار وسرمایه).
4. تأمین خدمات اجتماعی (مانند بیمه).
5. تأمین وسامان دادن به خدمات عمومی (مانند راه ها، ارتباطات، پل ها و...).
6. تنظیم درست بازار ونظارت دقیق بر آن.
7. تنظیم نظام جمع آوری مالیات ومجازات فراریان از آن.(677)

تأمین رفاه در اهداف حکومت

در فصل دوم نیز در بیان اهداف حکومت، بیان شد که تأمین رفاه عمومی، که شامل همه وظایف مذکور می شود، از اهداف اساسی در حکومت ها به شمار می آید تا در سایه آن، تعالی انسان ها ونیل به اهداف عالی خلقت، بدون بروز مشکل، تحقق یابد.
امام علی علیه السّلام در ابتدای فرمان جامع حکومتی خود به مالک اشتر نخعی، چهار وظیفه مهم حکومت ار برای استاندار مصر ترسیم می فرماید:
هذا ما أمر به عبداللَّه علیّ أمیر المؤمنین، مالک بن الحارث الاشتر فی عهده الیه، حین ولّا ه مصر: جبایة خراجها، وجهاد عدوّها، واستصلاح أهلها، وعمارة بلادها.(678)
اهداف این فرمان عبارتند از:
1. وصول مالیات ها
2. جهاد با دشمنان
3. اصلاح مردم (وامور مردم)
4. آباد سازی شهرها.
با توجه به این چهار اصل اساسی، در جامع ترین فرمان امام علیه السّلام به خوبی روشن می شود که تأمین رفاه، رسیدگی به معیشت مردم وعمران وآبادانی وبه طور کلی مسائل اقتصادی، از چه جایگاهی در حکومت علوی برخوردار است.

سیاست های اقتصادی در نهج البلاغه

اصول حاکم بر سیاست های اقتصادی، سیاست های مالی ومالیاتی حکومت، منابع مالی ودرآمد حکومت وارزش ها وضد ارزش ها اقتصادی، که مورد تأکید حضرت علیه السّلام قرار گرفته، می تواند بیانگر سیاست های امام علیه السّلام باشد.