مدیریت علوی

نویسنده : ابو طالب خدمتی، علی آقا پیروز و عباس شفیعی

3. انگیزه توفیق طلبی

عامل دیگر خود کنترلی، انگیزه توفیق طلبی است. این انگیزه و یا نیاز به کسب موفقیت، از عمده ترین ابزاری است که انگیزش را از برون به درون انسان می کشاند، و کنترل را به خود فرد منتقل می سازد.
این انگیزه هر چند می تواند در صاحب خود، حرکت و تلاش برای انجام دادن وظایف بیفزاید، به گونه ای که او با کنترل و نظارت بر خویش، وظایف خود را انجام دهد و موفقیت کسب نماید؛ اما معمولاً چنین افرادی در سازمان ها اندک اند، و با آموزش نیز نمی توان توفیق طلبی را در افراد خلق کرد؛ زیرا اگر چه این انگیزه تا حدودی اکتسابی است؛ اما پیش از اکتسابی بودن، ذاتی بوده و تنها با آموزش تحصیل نمی شود؛ از این رو، این عامل نمی تواند به طور عام و گسترده مورد توجه قرار گیرد.

4. ادهوکراسی

یکی از عوامل خود کنترلی، ساختار ادهوکراسی است. مشخصات این نوع ساختار عبارتند از:
1- تفکیک افقی زیاد؛
2- رسمیت کم؛
3. عدم تمرکز؛
4. و انعطاف پذیری.
قوانین و مقررات در ادهوکراسی محدود و بسیار منعطف و عمدتاً غیر مدون هستند، و به دلیل نیاز به انعطاف، رسمی سازی در آن کم، و فقط استاندارد کردن رفتار مورد توجه قرار گرفته است. این مشخصات ساختاری موجب می گردد تا کارکنان قوای اکتشافی خود را در انجام وظایف به کار گرفته و دارای انگیزش کافی و خود کنترلی شوند، و تصمیماتی که می گیرند نه فقط برای خودشان، بلکه برای سازمانشان بهترین تصمیمات باشد.
در بررسی این عامل، شاید بتوان گفت که ساختار ادهوکراسی زمینه مناسبی را برای خود کنترلی فراهم می سازد؛ اما نقش آن به عنوان عامل خود کنترلی جای تأمل دارد.

5. ارزش ها و احساسات ملی

از دیگر عوامل خود کنترلی، ارزش ها و احساسات ملی است. ارزش هایی همچون: تعهد به خود، تعهد به دیگران و به کشور، و احساس عمیق وظیفه و تقید به پیشرفت مداوم، این ها با خود کنترلی رابطه ای نزدیک دارند. ارزش های دیگری مانند احساس ملیت خواهی و میهن دوستی نیز در ایجاد خود کنترلی نقش به سزایی دارند؛ از این رو برخی می کوشند تا از راه های تقویت احساس ملیت خواهی و میهن دوستی، افراد را خود کنترل سازند.
این مطلب که ارزش ها عامل خود کنترلی هستند، مطلب قابل قبولی است؛ اما بایستی اذعان کرد که عاملیت این ارزش ها بستگی به میزان پایبندی افراد به آن ها و نیز پشتوانه و ریشه ارزش ها دارد.