مدیریت علوی

نویسنده : ابو طالب خدمتی، علی آقا پیروز و عباس شفیعی

1. تلفیق هدف فرد و سازمان

هنگامی که هدف فرد و سازمان تلفیق گردد، این یگانگی موجب خود کنترلی فرد می شود؛ زیرا در صورتی که هدف فرد و سازمان انجام دادن کار باشد؛ تمایل به انجام دادن آن از سوی فرد امری طبیعی خواهد بود، و همین تمایل و گرایش به انجام دادن کار صرف نظر از نظارت خارجی، حکایت از خود کنترلی شخص دارد. از این رو، ابزاری که به تلفیق هدف های فرد و سازمان کمک می کنند در واقع می توانند عوامل غیر مستقیم خود کنترلی به حساب آیند. این ابزار عبارتند از:
1. طرح های تکه کاری و کارانه؛
2؛ مشارکت در تصمیم گیری؛
3. و مدیریت بر مبنای هدف.
البته باید اعتراف کرد که هدف فرد و سازمان هیچ گاه به صورت کامل با هم یکی نمی شوند؛ بلکه باید تلاش شود تا در حد توان اهداف مذکور به هم نزدیک شده و از شدت تضاد بین آن ها کاسته شود.

2. خویشتن کاری

خویشتن کاری به عنوان افقی جدید در آینده مدیریت، در قالب یک نظریه کلی مطرح است. بر اساس این نظریه، الگوی کار دگرگون می شود و بر اساس شرایط و مقعیت افراد و ترجیحات آنان شکل می گیرد. کار و سرگرمی در هم آمیخته و خانه و محله، مراکز کاری می گردند. انسان شخصاً کنترل کار خویش را بر عهده می گیرد و برای خود و رفع نیازهایش کار می کند. کار در این مقوله برای خود فرد و در راه اهداف او می باشد.
این فرضیه، گرچه می تواند به عنوان یک نظریه علمی تخیلی، آغازگر مباحث جدید در مدیریت باشد؛ اما در عصر حاضر مصادیق شایعی ندارد، و بر فرض رواج خویشتن کاری، موضوع خود کنترلی در سازمان منتفی خواهد بود؛ ضمن آنکه تلازم خویشتن کاری با خود کنترلی جای تردید داشته و نمی توان خود کنترلی را بر فرض خویشتن کاری تضمین کرد.

3. انگیزه توفیق طلبی

عامل دیگر خود کنترلی، انگیزه توفیق طلبی است. این انگیزه و یا نیاز به کسب موفقیت، از عمده ترین ابزاری است که انگیزش را از برون به درون انسان می کشاند، و کنترل را به خود فرد منتقل می سازد.
این انگیزه هر چند می تواند در صاحب خود، حرکت و تلاش برای انجام دادن وظایف بیفزاید، به گونه ای که او با کنترل و نظارت بر خویش، وظایف خود را انجام دهد و موفقیت کسب نماید؛ اما معمولاً چنین افرادی در سازمان ها اندک اند، و با آموزش نیز نمی توان توفیق طلبی را در افراد خلق کرد؛ زیرا اگر چه این انگیزه تا حدودی اکتسابی است؛ اما پیش از اکتسابی بودن، ذاتی بوده و تنها با آموزش تحصیل نمی شود؛ از این رو، این عامل نمی تواند به طور عام و گسترده مورد توجه قرار گیرد.