مدیریت علوی

نویسنده : ابو طالب خدمتی، علی آقا پیروز و عباس شفیعی

ه) پیشگیری از پشیمانی

از جمله فواید و مزایای مشورت کردن، این است که از پشیمانی پیش گیری می شود. معمولاً دستاورد تصمیماتی که بدون مشورت اتخاذ شوند، و زوایای مختلف آن به خوبی سنجیده نشده باشند، پشیمانی خواهد بود؛ و این امری طبیعی است.
امیر مؤمنان علی (ع) این نکته را یاد آور شده و می فرماید:
من لم یستشر یندم؛ (121) هر کس که مشورت نکند، پشیمان شود.
در مقابل، اگر هنگام تصمیم گیری، با افراد عاقل و صاحب نظر مشورت صورت گیرد، و تمام جوانب مسأله مورد نظر به دقت بررسی شود، تصمیم درست و معقولی گرفته می شود، پشیمانی به دنبال نخواهد داشت، چنان که مولای متقیان (ع) فرمود:
شاور ذوی العقول تأمن الزلل و الندم ؛ (122) با صاحبان خرد مشورت کن تا از لغزش و پشیمانی ایمن گردی.
همچنین آن حضرت در جایی دیگر فرمود:
لا ندم من استشار؛ (123) آن کس که مشورت کند، پشیمان و نادم نشود.

با چه کسی باید مشورت کرد؟

مشاوره بر خلاف همه مزایا و اهمیت فراوانی که دارد، زمانی می تواند جایگاه مناسب خرد را در سازمان ها پیدا کند، و مدیران را در دستیابی به روش ها و راه کارهای مناسب یاری دهد، که اصول و ضوابط آن مشخص شود. بدون شک مدیران و خط مشی گذاران سازمان زمانی می توانند بهره برداری مناسب و بهینه از مشاوره به عمل آورند که آن اصول و ضوابط را رعایت کنند.
از مسائل مهم و قابل توجه در مشورت این است که مشاوره چه کسی باشد؟ آیا می توان در خصوص هر کاری با هر کسی مشورت کرد؟ یا این که مشاور باید ویژگی ها و خصوصیاتی همسو و همخوان با مسأله پیش آمده داشته باشد، تا بتوان مسائل را با او در میان گذاشت و با او به مشورت نشست؟
باید اذعان نمود که در منابع و متون غنی اسلامی، به ویژه روایات معصومان (ع) ویژگی ها و خصوصیاتی برای مشاور، مطرح شده است. در این بخش به ویژگی ها و شرایطی که امام علی (ع) برای مشاوران مطرح کرده اند، اشاره می کنیم:

الف) خدا ترس باشد

خدا ترسی، و خوف از عصیان و نافرمانی در برابر خداوند متعال، یکی از فضایل اخلاقی، و از صفات برجسته مؤمنان وارسته ای است که جرعه ای از معرفت حق تعالی نوشیده اند. داشتن این ویژگی در مورد کسی که قرار است مشاوره کند، امری لازم و ضروری است.
امام صادق (ع) به نقل از امیر مؤمنان علی (ع) فرمود:
شاور فی امورک الذین یخشون الله ترشد ؛ (124) در کارهای خویش با کسانی مشورت کن که از خدا می ترسند، تا به راه درست و راست رهنمون شوی.
کسانی که خوف از خدا داشته، و او را همواره ناظر بر اعمال و رفتار خویش بدانند، سعی می کنند که هنگام مشاوره حقیقت را بگویند، و روش درست و راه کار مناسب را به مشورت کننده نشان دهند؛ زیرا یقین دارند که خداوند متعال بر اعمال آن ها ناظر است، و اظهار نظر آن ها نیز مثل کارهای دیگرشان ثبت شده و در روز قیامت مورد حساب رسی دقیق تر قرار خواهد گرفت. از این رو در مشورت خیانت نمی کنند. خداوند متعال به چنین افرادی، به دلیل ایمان قوی آنان، نورانیتی بخشیده که افکارشان از امدادهای الهی برخوردار است.