تسنیم تفسیر قرآن کریم جلد 2

نویسنده : آیت الله عبدالله جوادی آملی

6- نمودار سفاهت منافقان

نمودار سفاهت منافقان آن است که سیئات خود را از مردم مخفی می کنند، در حالی که مردم نه احاطه علمی دارند و نه احاطه اقتداری و هیچ کاری بدون اذن خدا از مردم ساخته نیست، ولی سیئات را از خداوند مخفی نمی کنند (گرچه اخفای چیزی از خدا محال است) در حالی که همه امور به دست اوست و آیه شریفه (یستخفون من الناس و لا یستخفون من الله و هو معهم اذ یبیتون ما لا یرضی من القول و کان الله بما یعملون محیطا) (883) بیانگر امکان استخفای از مردم و عدم امکان آن از خداست.

7- سفاهت منافقان در چهره مثل

سفاهت اهل نفاق در تمثیل مزبور لحاظ شده است و آن این که منفذ گوش را بستن و فروبردن انگشتان در آن برای نشنیدن غرش رعب آور رعد، تا حدودی قابل باور است، لیکن انگشت به گوش گذاشتن برای نجات از صاعقه، تاثیری ندارد، زیرا صاعقه آسمانی با برخورد خود، همه هستی شخص مصاب ژ را یک جا می سوزاند و دست و گوش را، هم زمان خاکستر می کند.

8- سر گسترش بحث درباره منافقان

شاید اکتفا به دو آیه در تشریح اجمالی حال کافران و عدم اکتفا به کمتر از سیزده آیه در بسط و تفصیل حال منافقان، گذشته از هشدار خطرشان و تبیین کیفیت برخورد دو گانه آنها با مومنان و کافران، برای این باشد که کافران عنود و ملحدان لجوج بر اثر یکسان بودن انذار و عدم انذار، قابل برگشت نیستند، لیکن منافقان موصوف و گ بر اثر داشتن نور ضعیف، امید برگشت آنان وجود دارد. از این رو در این باره به گستردگی بحث شده است. (884)