تسنیم تفسیر قرآن کریم جلد 2

نویسنده : آیت الله عبدالله جوادی آملی

5- گروههای سه گانه در آیات آغازین سوره

خدای سبحان در آغاز سوره بقره، بعد از ذکر مومنان و اوصاف ویژه آنان در پنج آیه، به ذکر کافران معاند و اوصاف مخصوص آنها در دو آیه و نیز به ذکر منافقان و صفات پلید آنان در سیزده آیه پرداخت و در بخش پایانی عنوان جامع کافر انتخاب شد که شامل هر دو گروه دوم و سوم می شود. از این رو فرمود: (والله محیط بالکافرین).
صاحب تفسیر المنار کوشیده است تا مصادیق آیات یاد شده را چهار گروه بداند، نه سه گروه، بدین صورت که عنوان متقین در آیه دوم شامل دو گروه باشد: یکی الذین که در آیه سوم است و دیگری الذین در آیه چهارم، لیکن نظر وی صائب نیست.

6- نمودار سفاهت منافقان

نمودار سفاهت منافقان آن است که سیئات خود را از مردم مخفی می کنند، در حالی که مردم نه احاطه علمی دارند و نه احاطه اقتداری و هیچ کاری بدون اذن خدا از مردم ساخته نیست، ولی سیئات را از خداوند مخفی نمی کنند (گرچه اخفای چیزی از خدا محال است) در حالی که همه امور به دست اوست و آیه شریفه (یستخفون من الناس و لا یستخفون من الله و هو معهم اذ یبیتون ما لا یرضی من القول و کان الله بما یعملون محیطا) (883) بیانگر امکان استخفای از مردم و عدم امکان آن از خداست.

7- سفاهت منافقان در چهره مثل

سفاهت اهل نفاق در تمثیل مزبور لحاظ شده است و آن این که منفذ گوش را بستن و فروبردن انگشتان در آن برای نشنیدن غرش رعب آور رعد، تا حدودی قابل باور است، لیکن انگشت به گوش گذاشتن برای نجات از صاعقه، تاثیری ندارد، زیرا صاعقه آسمانی با برخورد خود، همه هستی شخص مصاب ژ را یک جا می سوزاند و دست و گوش را، هم زمان خاکستر می کند.