تسنیم تفسیر قرآن کریم جلد 2

نویسنده : آیت الله عبدالله جوادی آملی

5- کافران و موانع سیر در آیات آفاقی و انفسی

یکی از راههای خداشناسی، شناخت آیات آفاقی و انفسی، یعنی جهان شناسی و خودشناسی است: (و فی الارض آیات للموقنین وفی انفسکم افلا تبصرون) (582) و کافران، هم راه جهان شناسی را به خود بسته اند و هم راه خودشناسی را مسدود کرده اند. قرآن کریم درباره آنان می فرماید: (انا جعلنا فی اعناقهم اغلا لا فهی الی الاذقان فهم مقمحون وجعلنا من بین ایدیهم سدا و من خلفهم سدا فاغشیناهم فهم لا یبصرون و سواء علیهم ءانذرتهم ام لم تنذرهم لا یومنون) (583) غلهایی که بر گردن کافران است و تا چانه هایشان برآمده، آنان را مقمح، یعنی سر به هوا ساخته و حلقه های آهن سردی که بر گردنشان آویخته ره آورد سیئات آنهاست؛ چنین انسانی نمی تواند سر فرود آورد و خود را ببیند تا خویشتن را بشناسد و خودشناسی را سرپلی برای خداشناسی قرار دهد. همچنین او دیوار عظیمی در پیش رو و پشت سر دارد که مصالح آن جدار غلیظ، محصول هواپرستی است و این دیوار و پرده ای که بر چشمانشان آویخته مانع جهان شناسی و سیر در آفاق جهان هستی است.

6- نفرین موسای کلیم درباره فرعون

یکی از بدترین نفرینهای حضرت موسای کلیم (علیه السلام) به فرعون مصر و پیروان او، این بود که از خدای سبحان مسئلت کرد تا افزون بر آن که اموالشان را نابود می کند، دلهایشان را سخت و نفوذناپذیر کند، توفیق ایمان از آنان ستانده شود و به عذابی دردناک گرفتار شوند، زیرا آنان با اموال و زیورها و تمکنهای مادی خود مردم راه از راه خدا گمراه می کردند. (و قال موسی ربنا انک اتیت فرعون وملاه زینه و اموالا فی الحیوه الدنیا ربنا لیضلوا عن سبیلک ربنا اطمس علی اموالهم و اشدد علی قلوبهم فلا یومنوا حتی یروا العذاب لالیم) (584) و جناب هارون نیز در این نیایش با حضرت موسای کلیم هماهنگ بود. خدای سبحان نیز می فرماید: دعایتان اجابت شد: (قد اجیبت دعوتکما) (585) و آنگاه نحوه اجابت دعایشان را نیز بیان می کند.

7- حجاب کافران، مانع شهود عذاب نیست.

مختوم شدن دلها و گوشهای کافران و کور بودن آنان گرچه محدود به دنیا نیست: (و من کان فی هذه اعمی فهو فی الاخره اعمی و اضل سبیلا) (586) اما این بدان معنا نیست که جهان آخرت هیچ حقیقتی را نمی فهمند، بلکه آنان حقایق بسیاری از جمله عذاب الهی را درک می کنند و می دانند که به سوء اختیار خود، خویش را کور کرده اند، زیرا آن روز همه اسرار و سرایر آشکار می شود: (یوم تبلی السرائر) (587) و انسان نیز بسیاری از امور را با دیده ای تیزبین درک می کند: (لقد کنت فی غفله من هذا فکشفنا عنک غطائک فبصرک الیوم حدید) (588) پس کوری آنان مانع مشاهده جمال الهی است وگرنه جلال خدا و عذاب و کیفر او را مشاهده می کنند.