تسنیم تفسیر قرآن کریم جلد 2

نویسنده : آیت الله عبدالله جوادی آملی

3- مقصد متوسط و نهایی نزول وحی

قلب مطهر پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) مجرای نزول وحی و از حلقات متوسط دریافت آن است، نه پایان آن، زیرا آخرین منزلگاه وحی الهی گوشها و دلهای انسانهاست: (وانزلنا الیک الذکر لتبین للناس ما نزل الیهم)، (475) (وانزلنا الیکم نورا مبینا) (476) و از این رو قرآن کریم هم کلام خداوند سبحان است و هم تکلم او. (477) بنابراین، آیاتی که سخن از تنزل قرآن بر وجود مقدس رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) دارد (همانند آیه محل بحث) بیانگر مقصد متوسط نزول وحی است، نه مقصد نهایی آن. تفاوت در این است که بین خداوند سبحان و حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) فرشتگان واسطه اند، ولی بین فرشتگان و مردم، رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) واسطه است که وحی را از آنان دریافت کرده، به مردم می رساند.

4- یقین به آخرت بر اثر مشاهده ملکوت

یقین به آخرت گاهی بر اثر استدلال عقلی حاصل می شود و گاهی بر اثر مشاهده ملکوت جهان: (و کذلک نری ابراهیم ملکوت السموات والارض ولیکون من الموقنین) (478) و انسان پرهیزکار بر اثر ارتباط با ملکوت، به قیامت یقین پیدا می کند. آیاتی از قبیل (کلا لو تعلمون علم الیقین لترون الجحیم) (479) و مانند آن شاهد این مدعاست.

5- زنگار گناه مانع تاثیر علم به قیامت

یقین به آخرت با عمل برای آخرت همراه است وگرنه ممکن است کسی عالم به قیامت باشد ولی علمش در زیر لایه های زنگار شهوات مدفون باشد و چنین علمی کارساز نیست: (افرءیت من اتخذ الهه هویه واضله الله علی علم) (480) و اگر آلودگی به گناه نباشد، حتی گمان به آخرت نیز برای حصول تقوا کافی است: (الا یظن اولئک انهم مبعوثون)، (481) زیرا عقل ناب دفع ضرر را محتمل را واجب می شمارد. معاد به قدری مهم است که اگر درباره آن گمان نیز حاصل شود (نه قطع)، برای عمل کفایت می کند،
گرچه باید درباره آن قطع تحصیل کرد.