تسنیم تفسیر قرآن کریم جلد 2

نویسنده : آیت الله عبدالله جوادی آملی

رای سیزدهم

حروف مقطعه بری مرزبندی بین سوره ها و نشانه انقضای سوره قبلی و شروع سوره بعدی است. (136)
پاسخ: اولاً، برای تفکیک سوره ها از یکدیگر، آیه کریمه (بسم الله الرحمن الرحیم) کافی است، چنانکه در برخی روایات آمده است که در عصر نزول وحی نزول این آیه کریمه نشانه پایان یافتن سوره پیشین و آغاز نزول سوره جدید بود: و انما کان یعرف انقضاء السوره بنزول (بسم الله الرحمن الرحیم) ابتدا للاخری (137) . ثانیاً، اگر این حروف برای مرزبندی است، باید همه سوره ها (به استثنای اولین سوره) دارای حروف مقطعه باشد، در حالی که تنها در 29 سوره آمده است.

رای چهاردهم

این حروف به منزله خلاصه و پیام اجمالی و محتوای سوره است. (138)
پاسخ: در این صورت باید سایر سوره ها نیز دارای چنین عنوانی باشد؛ زیرا کتاب منسجمی مانند قرآن باید در این بخش نیز منسجم باشد؛ چنانکه خدای سبحان درباره همگونی همه اجزای قرآن می فرماید: الله نزل احسن الحدیث کتاباً متشابها مثانی. (139)

رای پانزدهم

حرف مقطعه مقدمه و مفتاح سوره هاست. (140) صاحبان این رای به برخی روایات استناد کرده اند که مستند آنها در بحث روایی ذکر خواهد شد. برخی نیز گفته اند: حروف مقطعه جز افتتاح سوره ها هیچ نقش دیگری ندارد. (141)
پاسخ: لازمه این رای آن است که همه سوره های قرآن دارای چنین مقدمه و مفتاحی باشد، در حالی که 85 سوره قرآن فاقد آن است، همچنین با توجه به ناشناخته بودن حروف مقطعه، لازمه این قول آن است که حدود یک پنجم سوره های قرآن مبهم و ناشناخته باشد، زیرا این حروف در آغاز یک پنجم سوره ها قرار گرفته و تا کنون معنای دقیق آنها ناشناخته است و وقتی کلید گنجیه ای روشن نبود آن گنجینه نیز مبهم است، زیرا از در بسته نمی توان وارد شد.