زکات برای همه

نویسنده : احمد محسنی گرکانی

پیشگفتار

احیاء زکات برنامه صالحان:

برنامه های تربیتی و فرهنگی انسان ساز اسلام اعم از اعتقادی اخلاقی و عملی تجلی گاه باور دینی است که از اقیانوس مواج و زلال قرآن کریم و سخنان پاک ائمه طاهرین سلام الله علیهم اجمعین نشأت گرفته است و همواره چون گوهری تابناک و بر تارک آیین محمدی می درخشد و شعاع انوار آن، تاریکی ها را زدوده و تا اقصی نقاط جهان را روشن ساخته است، و زمینه ساز، زندگی ابدی و سعادت جاودانه برای نیکوکاران و صالحان روی زیمن گردیده است.
قرآن مجید اوصاف نیکوکاران و صالحان را چه زیبا بیان کرده و انفاق در راه خدا و ادای زکات را یکی از ارزشها و او صاف نیکوکاران معرفی نموده است، امنیت و آرامش فرد و اجتماع را در انفاق دانسته که اداری زکات یکی از مصادیق روشن آن را در این جهان عامل پاکی و روشنگر راه و رسم زندگی و منشاء برکات و موجب آموزش و علو درجات در جهان پس از مرگ بیان نموده است.
قرآن، زکات را همواره از اصول نیکی ها و ارزشها می داند و در کنار نماز قرار داده آیه: واقیموالصلوة و اتواالزکاة (1) و مشابه آن کراراً در قرآن آمده است. این آیات قبل از انقلاب اسلامی و تشکیل حکومت اسلامی هم خوانده می شد اما عمل به آنها در زندگی ما چندان راهی نداشت، در این زمان سپیده سعادت دمیده، ظلمتها را شکافته و به آینده درخشان نوید داده و آوای قرآن گوش ها را می نوازد، حرکتی عاشقانه در نسل جوان جهت آشنایی با مفاهیم قرآن گوش ها را می نوازد، حرکتی عاشقانه در نسل جوان جهت آشنایی با مفاهیم قرآن و عمل به مبانی ارزشی آن به وجود آمد، جلوه حق آشکار شده، قرآن جایگاه خود را پیدا کرده و در متن زندگی مردم وارد گردیده است.
دیگر امروز به برکت وجود حکومت اسلامی، زمینه عمل به اصول و فروع دین فراهم آمده چنانکه تلاشها و سرمایه گذاری های فرواوانی برای ارتقاء معنوی جامعه، آشنایی اقشار مختلف با اندیشه های دینی و الهی صورت می گیرد که طرح اقامه نماز تشکیل ستاد امر به معروف و نهی از منکر و تشکیل ستاد احیاء فریضه زکات و برگزاری اولین اجلاسیه آن از جمله این تلاشهاست.
همه این نداها و نواها از لسان صدق و قلب سلیم و پاک رهبر محبوب و معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه ای مدظله العالی به گوش اهل دل رسیده و فضای جامعه مؤمنین را عطر آگین ساخته است.
اکنون وقت آن رسیده که فرصت را از دست ندهیم دانشمندان عالی قدر، نویسنده گان و مبلغان با اخلاص از نعمت و فرصت استفاده کرده به اهداف و آرزوی خود جامعه عمل بپوشانند، به تحکیم و ترویج معارف عالیه اسلام بپردازند. امری که از سال های قبل از پیروزی انقلاب، در پی فراهم آمدن فرصتی برای تبلیغ و اشاعه آن بوده ایم.
اکنون که به فضل الهی، قدرت و حکومت در اختار مؤمنان است بایستی آیه مبارکه: الذین ان مکناهم فی الارض اقاموالصلوة و اتوالزکاة و امروا بالمعورف و نهوا عن المنکر (2) آنها (مؤمنین) کسانی هستند که هر گاه در زمن به آنها قدرت بخشیدیم نماز را برپا می دارند و زکات می دهند و امر به معروف و نهی از منکر می نمایند. را نصب العین قرار دهیم و این موفقیت و پیروزی را نردبانی برای ترقی و تعالی خود و جامعه خویش قرار دهیم و به تعهد گذشته خود عمل نماییم.
اکنون که بحمدالله خداوند نعمت پیروزی را به سمت بزرگوار مخصوصاً به روحانیون معظم عطا کرده و آرزوی دیرینه و خواسته قلبی آنان را برآورده ساخته، این موهبت الهی عمل به وظیفه را ایجاب می کند.
کتابی که در پیش روی دارید، پیام قرآن کریم است از سوی پروردگار عالم به اهل ایمان و صالحان، پیامی که اهمیت یکی از واجبات رکنی اسلام (زکات) را خاطرنشان می سازد.
پیام زکات و نماز در قرآن در کنار هم قرار گرفته اند، چرا که این دو، اساسی اسلام را محکم می کنند، نماز ارتباط با خلق و زکات رمز پیوند با خلق را استوار و برقرار می نماید..
این دو پیام انسان ساز (تربیتی و اجتماعی) برای آنست که رابطه انسان با خدا و خلق خدا پایدار و محفظ می نماید.
انی دو پیام انسان ساز (تربیتی و اجتماعی) برای آنست که رابطه انسان با خدا و خلق خدا پایدار و محفوظ بماند.
زکات در قرآن و حدیث از احکام عملی و تربیتی اسلام به عنوان فروع دین (ایدئولوژی) شناخته شده و از جمله واجبات و ضروریات دین مبین اسلام به حساب آمده است.
امام صادق (علیه السلام) زکات را پل اسلام معرفی فرموده است: الزکاة قنطرة الاسلام (3) مسایل زکات بیشتر مربوط به امور اقتضادی و مالی اسلام است که ادا کنندگان زکات باید با قصد قربت این عبادت را انجام دهند.
قبل از ورود به بحث اصلی ، تذکر موارد زیر را لازم می دانم:
1- در این کتاب با یک سلسله آیات و روایات معتبر در ارتباط با مسایل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی زکات آشنا می شوید که برای خواص خالی از فایده نیست و برای عامه مردم خصوصاً کشاورزان و دام داران که مشمول دستور پرداخت زکات می شوند قابل استفاده است و از نتیجه دنیوی و آخروی آن آگاه می گردند و برای جذا بیت و شیرینی بحث به مناسبت هایی که پیش آمده، داستانهایی به مباحث افزوده شده است.
2- در این مجموعه از نتایج و ثمره شیرین و سعادت بخش دادن زکات و آثار وحشتناک نپرداختن زکات (مانع الزکاة) و عاقبت مرگبار آن آگاه می شوید، بالاخره این کتاب می تواند خوانندگان محترم را از معارف عالیه مهم اسلام در ارتباط با زکات آگاه سازد.
3- یکی از معضلات بزرگ اجتماعی، فقر مالی و پی آمدهای زیانبار اجتماعی آن است، دنیای امروز برای حل این مشکل طرح هایی ارائه کرده که چندان مثبت ارزیابی نشده اند. در بحث تأمین اجتماعی توضیح آن داده شده است ولی در اسلام به بهترین شکل ممکن برای معضل فقر مالی چاره اندیشی شده است، فقر زدایی و تأمین اجتماعی را به وسیله عالی ترین دستور (اداری زکات) که جنبه عبادی نیز دارد به گونه ای مرتفع ساخته که می توان مشکل فقر را به طور نسبتی ریشه کن کرد.
4- نگارنده هرگز ادعائی مبنی بر خالی بودن کتاب از نقص را ندارد و هرگونه انتقاد سازنده و راهنمایی که به کامل شدن آن کمک نماید را با کمال امتنان می پذیرد و از درگاه با عظمت خداوند بیشتر، عزت و عظمت اسلام و مسلمین را مسئلت می نماید. خداوندا نعمت ایمان و عمل با اخلاص و توفیق انجام وظیفه به ما مرحمت فرما.
پروردگارا ما را در عمل با حکام نورانی قرآن و رسیدن به عزت و اقتدار اسلام یاری فرما.
احمد محسنی گرکانی
نمانده ولی فقیه در استان مرکزی
و امام جمعه ارک
10/4/76

بخش اول: زکات و دیدگاهها