فهرست کتاب


زندگی سیاسی هشتمین امام (حضرت علی بن موسی الرضا (ع))

جعفرمرتضی حسینی عاملی‏ دکتر سید خلیل خلیلیان‏

موضعگیری یازدهم

طرز رفتار و آداب معاشرت عمومی امام (ع) چه پیش از ولیعهدی یا پس از آن به گونه ای بود که پیوسته نقشه های مأمون را بر هم می زد. هرگز مردم ندیدند که امام (ع) تحت تأثیر زرق و برق شؤون حکومتی قرار گرفته در نحوه سلوکش با مردم اندکی تغییر پدید آید.
این سخنان را از زبان ابراهیم بن عباس، منشی عباسیان، بشنوید:
هرگز کسی را با سخنش نیازرد، هرگز کلام کسی را نیمه کاره قطع نکرد و هرگز در بر آوردن نیاز کسی به حد توانش کوتاهی نکرد. در برابر کسی که پیشش می نشست هرگز پاهایش را دراز نمی کرد و از روی ادب حتی تکیه هم نمی داد. کسی از کارکنان و خدمتگزارانش هرگز از او ناسزا نمی شنید و نه هرگز بوی زننده ای از بدن وی استشمام می شد. در خندیدن قهقهه سر نمی داد و بر سر سفره اش خدمتگزاران و حتی دربان نیز می نشستند...
بی شک اینگونه صفات در محبوبیت امام (ع) نقش بزرگی بازی می کرد، بطوری که او را در نظر خاص و عام بعنوان شخصیتی پسندیده تر از هر کس دیگر جلوه می داد.
امام (ع) مقام حکمرانی را هرگز بعنوان یک مزیت تلقی نمی کرد بلکه آن را مسؤولیتی بزرگ می دانست.
در پایان...
مواضعی را که ذکر کردیم کافی است برای ارائه برنامه ای که امام رضا (ع) برای خنثی کردن نقشه ها و توطئه های مأمون، در پیش گرفته بود. از آن پس مأمون دیگر قادر نبود نقشی را که می خواست از اوضاع جاری در ذهن مردم متصور سازد، برنامه امام برای شکست و ناکامی مأمون چنان کاری و موفق بود که عاقبت او به قصد نابودی امام برخاست، تا مگر به این وسیله خود را از چنگال ناملایماتی که پیوسته برایش پیش می آمد، برهاند. حمید بن مهران و عده ای از عباسیان نیز او را در این جنایت همینگونه نوید داده بودند.

بخش چهارم: چند پرده از رویدادها

برخی از اقدامهای مأمون

آنچه تاکنون در این کتاب گذشت پرتوی می اندازد بر نقشه های پنهانی مأمون در برابر امام (ع) و نیز بر بسیاری از رویدادهای ناشی از ماجرای ولیعهدی.
از خلال این رویدادها چنین بر ما معلوم گشت که مأمون کوچکترین حسن نیتی در امر ولیعهدی امام رضا (ع) نداشت. آخر چگونه می توان در پلیدی تصمیمها و نیتش تردیدی نکرد و حال آنکه آن همه قرائن و شواهد خلاف صداقت او را تأیید می کردند. افزون بر این، مأمون خود دست به کارهایی می زد که رسوایی خویش را نزد همگان برملا می ساخت. اکنون می خواهیم با پاره ای از اقدامهای ننگین وی آشنا شویم.