فهرست کتاب


زندگی سیاسی هشتمین امام (حضرت علی بن موسی الرضا (ع))

جعفرمرتضی حسینی عاملی‏ دکتر سید خلیل خلیلیان‏

برنامه خردمندانه

در جایی که مأمون مصمم بود که نقشه های خود را از راه ولیعهد ساختن امام (ع) اجرا کند و او هم چاره ای جز پذیرفتن آن نداشت، دیگر طبیعی بود که امام خود را ناچار ببینند که وسایل مقابله با مأمون را طی برنامه ای دقیق فراهم آورد تا هدفهای پلیدش را - که کوچکترین آنها لطمه زدن به حیثیت معنوی و اجتماعی امام بود - خنثی گرداند.
برنامه امام در این جهت بسیار دقیق و متقن طرح شد که در شکست توطئه مأمون پیروزیهایی به دست آورد و بسیاری از هدفهایش را نابرآورده ساخت، آنهم به گونه ای که مسیر امور به سود امام و زیان مأمون جریان یافت.

موضعگیریهایی که مأمون انتظار نداشت

امام رضا (ع) به صور گوناگونی برای روبرو شدن با توطئه های مأمون اتخاذ موضع کرد که مأمون آنها را قبلاً به حساب نیاورده بود.

نخستین موضعگیری

امام تا وقتی که در مدینه بود از پذیرفتن پیشنهاد مأمون خودداری کرد و آنقدر سرسختی نشان داد تا بر همگان معلوم بدارد که مأمون به هیچ قیمتی از او دست بردار نمی باشد. حتی برخی از متون تاریخی به این نکته اشاره کرده اند که دعوت امام از مدینه به مرو با اختیار خود او صورت نگرفت و اجبار محض بود.
اتخاذ چنین موضع سرسختانه ای برای آن بود که مأمون بداند که امام دستخوش نیرنگ وی قرار نمی گیرد و بخوبی به توطئه ها و هدفهای پنهانیش آگاهی دارد.. تازه با این شیوه امام توانسته بود شک مردم را نیز پیرامون آن رویداد برانگیزد.