فهرست کتاب


زندگی سیاسی هشتمین امام (حضرت علی بن موسی الرضا (ع))

جعفرمرتضی حسینی عاملی‏ دکتر سید خلیل خلیلیان‏

امامان در برابر مسؤولیتهایشان

غرور فرمانروایان به حدی رسیده بود که تا می توانستند مردم را از گرد خاندان نبوت و سرچشمه رسالت می پراکندند، و جز به خویشتن و دوام سلطه و یکه تازیشان، هر چند به قیمت نابودی همه ادیان آسمانی تمام شود، نمی اندیشیدند.
در این میان که مردم را غفلت و حکمرانان را غرور و نخوت، و عالم نماها را شیوه های بدعت آفرین فرا گرفته بود، امامان ما، در حد امکاناتی که داشتند به نشر تعالیم آسمانی می پرداختند و از حریم دین خدا پاسداری می کردند.

اما امام رضا (ع)

در آن فرصت کوتاهی که نصیب امام (ع) شده و حکمرانان را سرگرم کارهای خویشتن می یافت، وظیفه خود را برای آگاهانیدن مردم ایفا نمود. این فرصت همان فاصله زمانی بین درگذشت رشید و قتل امین بود. ولی شاید بتوان گفت که فرصت مزبور به نحوی - البته به شکلی محدود - تا پایان عمر امام (در سال 203) نیز امتداد یافت. امام با شگرد ویژه خود نفوذ گسترده ای بین مردم پیدا کرد و نوشته هایش را در شرق و غرب کشور اسلامی منتشر می کردند، و خلاصه همه گروهها شیفته او گردیده بودند.

برنامه خردمندانه

در جایی که مأمون مصمم بود که نقشه های خود را از راه ولیعهد ساختن امام (ع) اجرا کند و او هم چاره ای جز پذیرفتن آن نداشت، دیگر طبیعی بود که امام خود را ناچار ببینند که وسایل مقابله با مأمون را طی برنامه ای دقیق فراهم آورد تا هدفهای پلیدش را - که کوچکترین آنها لطمه زدن به حیثیت معنوی و اجتماعی امام بود - خنثی گرداند.
برنامه امام در این جهت بسیار دقیق و متقن طرح شد که در شکست توطئه مأمون پیروزیهایی به دست آورد و بسیاری از هدفهایش را نابرآورده ساخت، آنهم به گونه ای که مسیر امور به سود امام و زیان مأمون جریان یافت.