فهرست کتاب


راه جوان ماندن با غذا و داروهای گیاهی

احمد صادقی اردستانی

وقت مناسب خواب

غیر از اینکه از نظر علم و تجربه، بهترین وقت برای خواب، شب تعیین گردیده و از دست چنین فرصتی، عوارض و آثار نامطلوبی در پی خواهد داشت، در قرآن کریم هم خداوند مهربان، به عنوان یکی از آثار قدرت و حکمت خویش، فرموده است: ما شب را برای خواب و آرامش، و روز را برای کار و فعالیت قرار دادیم.(778)
امام علی (ع) هم وقتی معقل بن قیس ریاحی را از مدائن به فرماندهی سه هزار نفر، برای شام اعزام می داشت، به او سفارش کرد: لا تسر اول اللیل، فان الله جعله سکنا، و قدره مقاماً لا ظعناً، فارح فیه بدنک...(779)
در آغاز شب حرکت مکن، زیرا خدای بزرگ شب را برای آرامش و استراحت قرار داده و شب را باید توقف کنی تا تن خویش و مرکب تو استراحت و تجدید قوا کنند، و آنگاه که سفیده صبح طلوع کرد، به راه خود ادامه بده.
اینکه در حدیث می خوانیم: پس از خواندن نماز عشاء، جز افرادی که تصمیم به نماز خواندن دارند، یا می خواهند به مسافرت روند، روا نیست بیداری و شب زنده داری داشته باشند (780) و از سوی دیگر خوابیدن قبل از طلوع آفتاب هم، ناپسند بوده و موجب فقر و پریشانی قلمداد گردیده است. (781) به این نتیجه می رسیم که بهترین وقت خواب، حدود 2 ساعت از شب گذشته، تا یک ساعت قبل از طلوع آفتاب خواهد بود.
بر این اساس، خواب شب مخصوصاً ساعاتی را که مطرح کردیم، مناسب و مفید خواهد بود، و حتی آن طور که دانشمندان هم نوشته اند، خواب روز جای خواب شب را نمی تواند بگیرد و محروم شدن از خوابیدن شب، همان طور که در بالا هم اشاره کردیم، عوارض و مشکلات جسمی و روحی هم، به وجود خواهد آورد!
به نوشته روزنامه نیویورک تایمز تحقیقات جدید متخصصان بهداشت و کار، نشان داده است، که کار کنان شیفتی به غیر از بی خوابی، با مشکلات جسمی و روحی نیز مواجه خواهند شد!
بر اساس مطالعات اداره ارزیابی تکنولوژی در کنگره آمریکا، کارکنان شیفتی و شب کار، دچار بی خوابی و ضعف جسمی و سستی مزمن می شوند: اختلافات خانوادگی آنها بیش از سایر کارکنان است، این افراد برای پرورش و رشد کودکان خود نیز، با مشکلاتی مواجه خواهند بود و آثار جسمانی شب کاری، با افزایش سن کارکنان تشدید شده است! و افراد شب کار که کمتر از افراد دیگر می خوابند، روزهائی را هم که بیکارند، قادر نیستند، کم خوابی خود را جبران کنند.(782)

مبارزه با بی خوابی

عمده ترین عوامل و یا زمینه های بی خوابی، همانطور که در بالا هم خواندیم، اختلال سلسله اعصاب و آشفتگیهای روانی است، که حدود نیمی از مردم دنیا با آن دست به گریبان هستند و متأسفانه برای خویشتن را به خواب بردن، به قرصها و داروهای خواب آور متوسل می شوند، که این دسته داورها غیر از اینکه پس از مدتی مصرف کردن، اثر می ماند، عوارض و ناراحتیهای دیگری را هم به وجود خواهد آورد!

متخصصین در این باره می نویسند: اینگونه داروها بیش از کافئین مغز را تحریک می کند، و به همین جهت زمان احساس خستگی را به عقب می برد، ولی آثار نامطبوع آنها بیشتر است.
ممکن است استعمال آنها عادت شود، اشتها را از میان می برد، استعمال بیش از اندازه آنها، سبب سرگیجه و سر درد و بی خوابی و حتی مرگ می شود! (783)
همچنین، می نویسند: اغلب داروهای خواب آور موجود در فروشگاهها، وقتی یک دوره طولانی مورد استفاده قرار می گیرند مؤثر نیستند، و داروهائی که در دسته قرصهای اعصاب جای دارند، در عین حال که بی تأثیرند، مطمئن نیستند.(784)
بنابراین، علاوه بر اینکه افرادی که به درد بی خوابی مبتلا هستند، می بایست برای معالجه مشکل جسمی و روانی خود به پزشک متخصص و متدین مراجعه کنند، استفاده از شیوه ها و اقدامهای بداشتی و اخلاقی و روانی زیر، می تواند برای آنها کار ساز باشد:

1- رفتن به دستشوئی

حتماً قبل از اینکه به بستر خواب روید، از فضائی که در آنجا بوده اید، خارج شده، به محل توالت و تخلیه معده و روده، رفته، اگر چه نیازی به این کار احساس نمی کنید، تا حدی که ممکن است، معده و روده را تخلیه و سبک نموده و در خود حال و تحول جدیدی به وجود می آورید.
امام علی به فرزند خویش، امام حسن (ع) طی یک سلسله دستورهای بهداشتی، که خون آن را موجب بی نیازی از پزشک و درمان می دانست، می فرمود: و اذا نمت فاعرض نفسک علی الخلاء.(785)
هرگاه تصمیم به رفتن به بستر خواب گرفتی برای رفتن به محل قضای حاجت اقدام کن.
توجه داریم، از فضای قبلی خارج شدن، و برای رفتن به محل قضای حاجت و در فضای دیگر و جدیدی قرار گرفتن، غیر از اینکه با تخلیه روده، آثار فیزیکی در بدن به وجود می آید، با تغییر فضا و هوا، مخصوصاً اگر محیط قبل آلوده و دود آلود بوده، ریه ها با هوای جدید و تازه ای نشاط و آرامش پیدا می کند و قهراً جان و اعصاب هم، حیات تازه ای می یابد، و مزاج برای خوابیدن مساعدتر می گردد.