فهرست کتاب


راه جوان ماندن با غذا و داروهای گیاهی

احمد صادقی اردستانی

1- اهمیت صبحانه

درباره اهمیت و ضرورت صرف صبحانه، قبلاً نیز، در صفحه 33 همین کتاب اندکی بحث کردیم، اکنون درباره اصالت و اهمیت صبحانه، این داستان قرآنی را هم باید مورد توجه قرار دهیم، که حضرت موسی (ع) وقتی از مسافرت خسته کننده بر می گشت، در خواست می کرد: آتنا غدائنا، لقد لقینا من سفر نا هذا نصباً.(717)
برای ما صبحانه بیاورید، زیرا از مسافرت خسته کننده برگسته ایم.
در آیه دیگر قرآن کریم، می خوانیم: خوراک اهل بهشت، در دو نوبت صبحانه و شام می باشد. (718)
امام علی (ع) هم، به افرادی که برای سلامت و تندرستی و طول عمر خویش می اندیشد و تلاش می کنند، از جمله توصیه ها و دستورهای جدی که دارد، این است که: فلیباکر الغداء...(719)
حتماً باید صبحانه میل نمائید و از خوردن آن غفلت نداشته باشید.
امام صادق (ع) نیز فرموده: هرگاه نماز صبح خود را خواندید، قطعه نانی بخورید، زیرا چنین لقمه ای، دهان شما را خوشبو می کند، حرارت بدن را فرو می نشاند، دندانها و لثه را محکم می گرداند، اشتها را تحریک نموده، روزی شما را وسعت می بخشد و بدین وسیله اخلاق و رفتار شما نیز، خوب و نیکو می گردد.(720)
درباره امام چهارم، زین العابدین (ع) هم می خوانیم، شیوه آن بزرگوار چنین بود، که وقتی نماز صبح خود را می خواند، اندکی در بستر خود استراحت می کرد تا آفتاب طلوع می نمود، آنگاه مسواک می زد و دستور می داد، برای او صبحانه بیاورند. (721)
پزشکان نیز، می نویسد: خودداری از صبحانه، یک نوع رنج دادن به بدن است، که جبران پذیر نیست، صبحانه نا کافی، سبب خستگی روحی و جسمی انسان در تمام مدت روز می شود. (722)
جودیت چاز چوجیل می نویسد: صبحانه غذائی است مهم، نظریه ای است درست اگر شما عادت کرده اید، که با مداد غذای کامل نخورید، تندرستی و ظرفیت خود را برای کار به خطر انداخته اید، کسانی که صبحانه نمی خورند یا کم می خورند، بیش از دیگران در معرض بیماری کارنس یعنی کمبود مواد غذائی هستند، در کار خود بیشتر اشتباه می کنند، در تحصیل کمتر موفق می شوند، به عقیده جامعه شناسان، بیشترین ریشه ناسازگاریهای خانوادگی، به خاطر غیر کافی بودن صبحانه است. (723)

2- ضرورت شام خوردن

آنچه از موازین اخلاقی و بهداشتی اسلام به دست می آید، این است که به هنگام شب به عنوان شام می بایست غذائی، اگر چه اندک باشد، مصرف شود.
امام علی (ع) فرموده است: شام خوردن پیغمبران، بعد از نماز عشاء انجام می شد و هر کس از شام خوردن خودداری کند، سبب ویرانی و خرابی بدن خود را فراهم کرده است.(724)
امام صادق (ع) فرموده: ترک العشاء مهر مة و ینبغی للرجل اذا اسن ان لا یبیت الا و جوفه ممتلی من الطعام. (725)
شام نخوردن، سبب پیری و ناتوانی می شود، برای افرادی که پا به سن بالا می گذارند مخصوصاً، لازم خواهد بود که جز با شکم غذا خورده، سر به بستر خواب بگذارند.
امام رضا (ع) نیز فرموده: افرادی که پا به سن بالا می گذارند، از غذا خوردن شب غفلت نکنند، زیرا شام خوردن موجب آرامش خواب و خوشبو شدن دهان می گردد.(726)
بنابر این، از نظر احادیث اسلامی، یک نوبت غذا خوردن در 24 ساعت از غروب آفتاب می گذرد، می باشد و از نظر علمی هم، یک نوبت غذا خوردن در پایان روز و پس از اتمام فعالیتهای فکری و جسمی مفید خواهد بود.
رئیس انستیتوی ماکس پلانک در شهر دورتمونددر برابر عده ای از دانشمندان و پزشکان و متخصصین مواد غذائی، ضمن سخنرانی خود گفت: ثابت شده است، که بدن انسان، پس از هر کار فکری، به مواد نشاسته ای احتیاج دارد. (727)
جودیت جاز و جورچبل نیز می گوید: کمی سوپ، یک سیب، یا یک فنجان شیر در موقع خوابیدن موجب خواهد شد که راحت تر بخوابید، کمی غذا خوردن، خون را به سوی دستگاه گوارش متوجه می کند و مانع می شود که خون زیاد به مغز هجوم آورد. ناراحتی وقتی پیدا می شود که در شب غذای زیاد با غذاهای چرب بخورید. (728)
البته درباره خودداری از زیاد غذا خوردن و غذای چرب نخوردن قبل از خواب، در فصل برای مبارزه با بی خوابیها بحث می کنیم، اما نکته ای که اینجا ضروری است، مورد توجه باشد این است که پس از صرف شام، تا هنگامی که می خواهیم به بستر خواب برویم، می بایست فرصت و فاصله ای رعایت گردد.
در بیان عالیقدر اسلام هم، رعایت این فاصله را به منظور حفظ سلامتی و تندرستی و عمدتاً مبتلا نشدن و ضایعات اخلاقی و روانی، می خوانیم: اذیبوا طعامکم بذکر الله و الصلاة، و لا تناموا علیها، فتقسوا قلوبکم. (729)
پس از شام خوردن، با مقداری ذکر خدا و نماز خواند، وسیله هضم شدن غذای خود را فراهم می آورید، روی شام خوردن بلافاصله نخوابید، زیرا با این عمل وسیله قساوت قلب و ناراحتی روانی را برای خود فراهم آورده اید!
لوک هورد کوئین محقق فرانسوی که به تازگی به دنبال پژوهشهای طولانی خود، موارد جدیدی را پیرامون نحوه جذب غذا در ساعات مختلف روز کشف کرده، فهرستی از غذاهائی را که خوردن آنها را در شب مفید دانسته، اینطور پیشنهاد می کند: بادمجان، قارچ، گل کلم، کلم سبز، کدو، باقالا، لوبیا سفید، شلغم، بره، مرغ، بوقلمون، جوجه، تخم مرغ، بادام، طالبی، موز، فندق، زیتون هنداونه، پسته، گلابی، سیب، خیار، پیاز نمک، روغن بادام کوهی، روغن گردو، روغن زیتون و سویا. (730)

3- تکلیف ناهار

درباره خوردن ناهار، در دستورهای اسلامی، سفارش خاصی صورت نگرفته، این هم ظاهراً همان طور که در بالا هم اشاره کردیم، عموماً به عادت افراد و شرائط اجتماعی و جغرافیائی آنان بستگی دارد و به نظر می رسد در صدر اسلام برای خوردن ناهار رسم و عادتی وجود نداشته است، بدین لحاظ موضوع ناهار و غذا خوردن در روز، به عهده خود افراد و شرائط زندگی آنان واگذار شده و طی یک سفارش کلی، امام صادق (ع) فرموده است: ینبغی للمؤمن، ان لا یخرج من بیته حتی یطعم، فانه اعزله. (731)
برای هم شخص مؤمن شایسته است، تا غذا نخورد از خانه بیرون نرود، زیرا این کار او مفیدتر و مطمئن تر خواهد بود.
آن حضرت در بیان دیگری فرموده: هرگاه خواستی دنبال کاری بروی، لقمه نانی را با نمک بخور، چون این کار برای تو مفیدتر و تقویت کننده تر می باشد.(732)
البته در بیابانی هم، امام صادق (ع) غذای وسط روز خوردن را موجب فساد بدن دانسته که (733) که شاید چنین مطلبی نسبت به شخص خاصی بوده و جنبه خصوصی داشته، چنانکه آن بزرگوار، غذا خوردن شیب را از غذا خوردن روز، برای بدن مفیدتر دانسته است. (734)
دکتر لوک خورد کوئین فرانسوی، فهرستی از غذاهای مفید برای روز را هم، بدین ترتیب پیشنهاد کرده است: چغندر، هویج، کرفس، کلم قرمز، اسفناج، لوبیا سبز، عدس، ذرت، نخود فرنگی، فلفل، سیب زمینی، گوشت گاو، پرنده ماهی، برخی غذاهای دریائی، زرد آلو، مرکبات، خرما، انجیر، توت فرنگی، کیوی، تمشک، هلو، آلو سیاه، انگور، گوجه فرنگی، سبزی پیاز، روغن ذرت، روغن آفتاب گردان. (735)
اما در توضیح بخش دوم این بحثت یعنی چگونه غذا را باید خورد؟ دو مطلب را مورد بررسی قرار می دهیم: شیوه در آداب خوردن چگونه باشد؟ و برای غذا خوردن از چه ظرفهائی استفاده کنیم؟