فهرست کتاب


راه جوان ماندن با غذا و داروهای گیاهی

احمد صادقی اردستانی

غلات و مواد نباتی

رایج ترین و ابتدائی ترین، دانه های نباتی که در احادیث دینی و از نظر پزشکان مورد توجه واقع شده و در مرحله اول از آنها هم نان تولید می گردد، دانه ها گندم و جو است.
درباره گندم و جو، قرآن کریم به طور کلی، با عنوان: والزرع مختلفاً اکله (418) یعنی زراعتهائی که دانه های گوناگون دارد، مانند: گندم، جو و برنج، و امام صادق (ع) با مطرح نمودن: الحنطة و الشعیر و الارز: (419) گندم و جو و برنج را، به عنوان غلات و دانه های نباتی مفید، مورد توصیه و بهره برداری قرار داده اند.
امام علی (ع) نیز فرموده است: خیر طعامکم الخبز و خیر فاکهتکم العنب. (420)
بهترین غذاهای شما نان و بهترین میوه های شما انگور است. رسول خدا فرموده است: پروردگار! میان ما و نان هرگز جدائی مینداز، زیرا اگر نان وجود نداشت، ما توانائی نماز خواندن و روزه گرفتن را نداشتیم و هرگز نمی توانستیم وظائف واجب خود را در برابر خداوند متعال به سامان برسانیم. (421)

نام گندم

در تعریفها و سفارشهائی که از زبان پیشوایان اسلام نسبت به نان به عمل آمده، و حتی نان سرچشمه مواد خوراکی و حیاتی انسان قلمداد گردیده (422) منظور نان گندم است و پزشکان هم سفارش می کنند: در میان نانها، از همه بهتر نان سنگک است، زیرا در موقع پختن، صدمه زیادی به مواد آن نمی رسد.(423)
دکتر غیاث الدین جزایری می نویسد: نان دارای ترکیبهای مختلفی است، که هر یک از آنها داری فوائد و منافع زیادی برای بدن می باشد، سهم بزرگ آن را نشاسته تشکیل می دهد، که گاهی آن را به عنوان دارو خریداری می کنید، نشاسته پخته برای باز کردن پیله دندان اثر نیکو دارد، و در ساختن خمیر معمولاً خمیر تشر مصرف می نمایند، این خمیر ترش دارای مقدار زیادی میکربهای مفید است که ویتامین ب ترشح می نمایند.
سبوس نان دارای فلزات گرانبها، و ویتامینهای سودمند است، و به عنوان یک داروی مؤثر و مفید برای بدن لازم است. (424)
همچنین، وی ضمن اینکه استفاده از غلات را با سبوس، مانند: گندم، جو، ارزن و برنج را توصیه می کند و آن را منابع مهمی از ویتامین ب می داند (425) درباره نام گندم توضیح می دهد: گندم از سه قسمت متمایز تشکیل شده و قوت غالب ما می باشد.
قسمت اول آن نشاسته است که، به آسانی تبدیل به قند شده، سوخت بدن را تأمین می نماید، و از این جهت نان جزو غذاهای نیرو بخش قرار گرفته است.
قسمت دوم گلوتن است که، مانند موم در عسل می باشد، این ماده جزو مواد ازت دار بیاض البیضی است و ماده ای به نام لیزین دارد که ترشی خون را بالا می برد.
قسمت سوم که در روی گندم قرار دارد، سبوس است، که دارای فسفر و ویتامین ب می باشد، و در آن ماده ای وجود دارد که کلسیم را رسوب می دهد.(426)
دکتر رهنما چیت ساز می نویسد: نان گندم برای کسانی که غذاهای کلسیم دار مصرف می کنند، بسیار مفید است، زیرا این ماده خوراکی کلسیم کهنه را از بین می برد و کلسیم تازه جانشین آن می کند. (427)
البته این نکته هم باید مورد توجه باشد که پختن نان باید به صورت مطلوبی صورت گیرد، تا از خسارت اقتصادی و زیانهای بهداشتی آن هم مصون بمانیم، زیرا به اعتراف وزیر کشاورزی : اکنون ضایعات نان به علت پخت نامناسب، سالانه به دو میلیون تن می رسد (428) و آن طور که کارشناسان امور غذائی می گویند: از هر سه قرص نان ( به خاطر کیفیت نامطلوب پخت) یک قرص آن دور ریخته می شود.(429)

نان جو

در اخبار و احادیث دینی ما، بیشتر روی خوردن نان جو تأکید شده، منتهی از خوردن زیاد نان جود و شکمباری نسبت به آن باید خودداری شود.
عیص بن قاسم از امام صادق (ع) پرسید: از پدران تو روایت شده است که رسول خدا (ص) از نان گندم سیر نمی خورد، آیا چنین درست است؟ امام صادق (ع) فرمود: رسول خدا هرگز نان گندم نخورد و از نان جو هم سیر نمی خورد.(430)
امام صادق (ع) فرموده است: برتری نان جو نسبت به نان گندم، مانند برتری ما نسبت به سایر مردم است، هیچ پیغمبری نبوده مگر اینکه مردم را به خوردن نان جود دعوت می کرده و آن را مایه برکت می دانسته، زیرا نان جود به هر شکمی وارد شود، هر گونه دردی را بر طرف می گرداند، چون نان خود را خوراک انبیاء و طعام نیکان بوده است.(431)
امام صادق (ع) فرموده: لو علم الله فی شیی ء شفاء اکثر من الشعیر، ما جعل غذاء الانبیاء علیهم السلام. (432)
اگر خداوند در چیزی شفای بیشتری از جو سراغ داشت، جود را غذای پیامبران خویش قرار نمی داد.
دکتر غیاث الدین جزایری می نویسد: سبوس جو سلولز بیشتری دارد، از این رو نان گندم بر جو مزیت پیدا نموده است، با این وجود بعضی از یبوستها با خوردن نان جو برطرف می شود، ولی نباید در خوردن آن افراط کرد، بلکه حتی المقدور باید آن را نرم نمود و سبوسهای درشت آن را گرفت، تا تولید اسهال ننماید.(433)
وی ضمن اینکه خوردن نان جو را برای حفظ جوانی و جلوگیری از سفید شدن مو مفید می داند، سفارش می کند: مقدار خوراک نان در شبانه روز دویست گرم است و بیش از این مقدار نباید مصرف نمود (434)
این پزشک در جای دیگر می نویسد: روستائیهائی که نان جو می خورند، دیرتر پیر می شوند، موی سر آنها نمی ریزد، جود سبوس آن یکی از بهترین درمان کلسترول می باشد، و از روزی که جو از نان انسان جدا شده، سرطان زیاده گردیده است. (435)
محمد زکریای رازی طبیب بزرگ اسلامی هم، نظریه علمی خود را در این باره، این طور بیان کرده است: نانی که از جود تهیه می شود، این خاصیت را دارد که به رنگ بدن تر و تازگی می بخشد، ولی در روده ها ایجاد نفع نموده و مزاج را سرد می کند و کسی که بخواهد مزاج خود را سرد کند، باید از این نان بخورد و اگر مجبور به خوردن آن باشد و بخواهد مدتی طولانی با آن تغذیه نماید، لازم است با عسل و خرما و دنبه و آبگوشت و سفید بای ادویه بخورد و روی آن نیز عسل بنوشد، تا از رنج درد مفاصل و تولید قولنج شدید، در امان باشد.(436)
اعضای یک گروه تحقیقاتی ژاپنی پی برده اند که خوردن جو همراه با کته برنج، میزان چربی خود را به مقدار قابل ملاحظه ای، کاهش خواهد داد.
دیوکی اکی گامی رئیس این گروه تحقیقاتی که برای مؤسسه ملی بهداشت و مواد غذائی ژاپن کار می کند، می گوید: مصرف جو برای درمان بیماران مبتلا به چربی خون، اثرهای شگفت انگیزی در بر دارد، این گروه در آزمایشهائی، برای 20 نفر بیماری مبتلا به چربی خون، به مدت دو هفته، روزانه 2 بار و هر بار به مقدار 200 گرم کته برنج همراه با همان مقدار جو تجویز کرد، که در نتیجه میزان کلسترول در هر 100 سی سی خون هر یک از بیماران، از میزان 280 به 251 میلی گرم کاهش یافت.
گفتنی است، میزان معمولی کلسترول در خون انسان سالم، بین 130 تا 240 ملی گرم در صد سی متغیر است و مقدار چربی طبیعی مجاز در خون انسان سالم، بین 36 تا 130 میلی گرم است. به گفته این گروه از محققین ژاپنی، جو همچنین به دلیل و فور الیاف طبیعی در آن، اثرهای معجزه آسائی در پائین آوردن قند خون داشته و این ماده از قدیم در چین به عنوان یک داروی مؤثر برای پائین آوردن چربی و قند خون، تجویز می شده است.(437)
باری، با این توضیحائی که درباره نان جو بیان شد، اولاً روشن گردید که، پیامبر (ص) و سایر انبیائی که از نان جو استفاده می کردند، عموماً در محیطها گرمسیری که خرمای فراوان وجود داشت زیست می نمودند و به دلیل شرائط اقلیمی عمدتاً اقتصادی نان جو خوردن را داشته اند، ثانیاً همانطور که درباره پیغمبر (ص) خواندیم آن حضرت نان جو را سیر و در حد افراط نمی خورد، و از جهت دیگر در مورد خورد و خوراک، مخصوصاً اگر جنبه داروئی و مداوائی داشته باشد، بدون دریافت نظر پزشک، خود سرانه عمل نمودن، گاهی عوارض ناگواری در پی خواهد داشت.