فهرست کتاب


راه جوان ماندن با غذا و داروهای گیاهی

احمد صادقی اردستانی

الف - پاکیزه خوردن

غذاهای پاکیزه یعنی مواد خوراکی، که مفید و کامل و سالم باشد، در آن عناصر لازم و حیاتبخش وجود داشته، نیازمندیهای طبیعی و روانی انسان را تأمین کند، و از سوی دیگر حتی الامکان انسان را، از ضررها و عوارض نامطلوب مصون دارد، و زبان قرآن کریم طبیات یعنی پاکیزه ها و ازکی یعنی پاکیزه ترها و مفیدترها نامیده است.
در این باره می خوانیم: و الطیبات من الرزق، قل هی للذین آمنوا فی الحیوة الدنیا.(384)
خداوند غذاها و روزیهای پاکیزه را منع نکرده، بلکه ای پیامبر! اعلام کن نعتمهای حلال و غذاهای پاکیزه جهان، متعلق به اهل ایمان خواهد بود.
قرآن در آیه دیگر فرموده است: کلوا مما فی الارض حلالاً طیباً. (385)
ای مردم! از آنچه در زمین وجود دارد و حلال و پاکیزه است، بخورید .
در جای دیگر قرآن، خداوند فرموده است: فلینظر ایها ازکی طعاماً. (386)
انسان باید دقت کند، کدام غذا سالمتر و پاکیزه تر است و از آن استفاده کند.
بر اساس این دسته آیات، قرآن در برابر تفریط کرانی که اصلاً لب به مواد گوشتی و حیوانی نمی زدند و در مقابل آنهائیکه افراط می ورزیدند، و
هر گونه حیوان دریائی و صحرائی و اهلی و وحشی را می خوردند! به عنوان یک راه میانه طیبات و پاکیزه ها را مجاز دانسته و حتی خوردن آن را مورد توصیه قرار داده، چنانکه با دستور: یحرم علیهم الخبائت. (387)
غذاها و مواد خوراکی خبیث و پلید و چیزهائی را که، توده های مردم عاقل و متمدن و سلیم النفس، از خوردن آن تنفر و انزجار دارند، مانند: فضولات انسان، حیوان، موش، مار و بالاخره خوردن حیوانات مرده و درنده (388)
را حرام و غیر مجاز شمرده و از خوردن اینگونه مواد باید خودداری کرد.

ب - حلال خوردن

طبق مقررات اسلامی ، کار و تلاش و خرید و فروش هر شخص مسلمانی می بایست، در چارچوبه معین و موازینی که اسلام تنظیم نموده، قرار داشته، تا طبق این موازین، مال و دارائی او حلال و سالم باشد. زیرا اگر کسی بر خلاف آن موازین پول به دست آورد و ثروت بیندوزد، آن بخش از دارائی او که صرف تهیه مواد غذائی و خوراکی او می گردد، از این ناحیه، غذای نامشروع و نامطلوب می شود و انسان مسلمان از خوردن چنین غذائی هم که آثار نامطلوب وضعی و اخلاقی به دنبال خواهد داشتت می بایست پرهیز نماید.
در این باره قرآن کریم، به طور کلی فرموده است: لا تأکلوا أموالکم بینکم بالباطل.(389)
شما مسلمانان، مال و دارائی یکدیگر را، به ناحق و بر خلاف مقررات نخورید.
امام علی (ع) هم فرموده است: اعظم الخطایا، اقتطاع مال امری مسلم بغیر حق. (390)
بزرگترین گناهان، تصرف و خوردن مال شخص مسلمان، به نا حق و به طور نا مشروع می باشد.
پیامبر اسلام نیز فرموده است: هر کس مال مؤمنی را غصب و تصرف نماید، پیوسته مورد خشم و غضب خداوند واقع خواهد بود، و اعمال نیک و عبادات وی هم محو و نابود خواهد شد و پاداش و مزدی برای او باقی نمی ماند، مگر اینکه توبه کند و آن مال حرام و غضب شده را، به صاحب آن برگرداند.(391)
آری، غیر از اینگونه آیات و احادیث کلی درباره خوردن مال حرام و دارائی نامشروع، در خصوص استفاده از طعام و غذاهای حرام هم، از سوی پیشوایان بزرگوار اسلام، دستورهای عمیق و ارزشمندی وارد شده که چند مورد آن را خاطر نشان می سازیم.
پیامبر اسلام فرموده است: کلوا من کد اید یکم. (392)
فقط از دسترنج خود پول به دست آورید، و بدین وسیله نان نخورید.
امام صادق (ع) پس از آنکه پاکدامنی از انحراف جنسی، و پرهیز شکم از غذای حرام را بهترین اعمال می شمارد، سخن حکیمانه سلمان فارسی را، بازگو می کند که بیان داشته است:
افضل الاعمال، ألایمان بالله و خبز حلال. (393)
برترین اعمال، ایمان به خداوند متعال و خوردن نان حلال است.
پیامبر اسلام فرموده است: من اکل الحلال، قام علی رأسه ملک یستغفرله، حتی یفرغ من اکله... (394)
هر کس غذای حلال مصرف نماید، فرشته ای بر سر او قرار می گیرد و تا مادامی که غذا خوردن را به پایان می رساند، برای او غفران و رحمت الهی را، درخواست می کند و اگر لقمه حرامی در شکم بنده ای قرار گیرد، تا این لقمه در شکم اوست، فرشتگان آسمان و زمین او را نفرین می کنند، خداوند نظر لطف خویش را از وی بر می گیرد، و بلکه او را مورد خشم و غضب خود قرار می دهد و اگر توبه و بازگشت از خلاف خود ننماید و با همان حال آلودگی به حرام خواری بمیرد، آتش دوزخ برای او سزاوارتر خواهد بود.(395)
همچنین پیغمبر گرامی اسلام، فرموده است: من اکل لقمة حرام، لم تقبل له صلاة اربعین لیلة و لم تستجب له دعوة اربعین صباحاً....(396)
هر کس لقمه حرامی بخورد، نماز او تا چهل روز مقبول درگاه الهی واقع نخواهد شد، دعای او تا مدت چهل روز مستجاب نمی گردد، هر گوشتی که از ناحیه آن غذای حرام در بدن او روئیده، برای آتش دوزخ مناسبتر است و طبیعی است که، یک لقمه غذا هم اندکی گوشت در بدن می رویاند.
به هر حال، خودداری از غذای حرام و نامشروع و خوردن غذای حلال و بی آلایش، از جمله، وظائف حتمی و اجتناب ناپذیر هر مسلمانی است، دستورها و تأکیدهای فراوانی در قرآن کریم، و سخنان پیامبر اسلام و سایر پیشوایان معصوم، در این زمینه وارد شده و اصولاً پیغمبر (ص) با بیان: ان یکون حلالاً.(397)
خوردن کمال غذاهای حلال و پیراسته از حق خدا و خلق را، از شرائط کمال معنوی و انسانی، هر سفره ای که پهن می گردد، شمرده است.
همچنین آن حضرت فرموده: من الک من الحلال القوت، صفا قلبه ورق و دمعت عینای و لم یکن لدعوته حجاب.(398)
هر کس غذای حلال بخورد، قلب او با صفا و رقیق می گردد، اشک او زود جاری می شود و دعای او مستجاب می گردد.

ج - دقت فراوان

اضافه بر دو دستور کلی بالا در زمینه غذا خوردن، قرآن کریم دستور کلی دیگری را، با تأکید فراوان و ظرافت خاصی، بدین ترتیب بیان می دارد: انسان حتماً باید در غذائی که می خورد، نظر و دقت فراوان بکار گیرد. (399)
درباره این دستور کلی، تفسیرها و توضیحهای چندی ضروری خواهد بود.
1- امام باقر (ع) و امام صادق (ع) در تفسیر آیه: فلینظر الانسان الی طعامه که چنین دستوری را اعلام داشته، فرموده اند: علمه الذی یاخذ، عمن یأخذه.(400)
منظور از طعامی که انسان باید در آن دقت کند، علم و دانشی است که آن را فرا می گیرد و باید در آموختن علم و دانش خود، یعنی غذای فکری و روحی خود، برای اینکه علم مفید و سالم و سازنده باشد، دقت و مراقبت جدی معمول دارد.
2- ممکن است، منظور از دقت در وضع غذائی به این لحاظ باشد که انسان ترکیب لازم وضع غذائی خود را مورد مطالعه قرار دهد، تا از این ناحیه کم و کاستی در آن نبوده، بلکه یک غذای سالم و کامل تناول نماید.
3- شاید این دقت و توجه زیاد برای این است که، اگر در غذا ریگ، مو و سایر مواد زیان آورد و ناراحت کننده وجود داشته باشد، انسان آن را بر طرف نماید و از خطر و ضرر آن، سلامت خویش را محفوظ دارد.
4- اگر انسان به غذای خود هنگام خوردن نگاه و دقت کند و آن را با نشاط و شادی میل نماید، بزاق دهان ترشح و فعالیت بیشتر دارد و با غذا مخلوط می شود، هضم غذا بهتر صورت می گیرد و در نتیجه انسان به سوء هاضمه کمتر دچار می گردد.
این مطلب از نظر علمی و پزشکی هم مطلب قابل قبولی است، از نظر تجربه علمی هم تا حدی پذیرفته شده و داستان سگ آقای پاولوف را هم گواه این راز علمی می دانند.(401)
بر اساس این داستان، آقای دکتر ایوان پاولوف روسی، متولد 18 دسامبر 1849 و متوفای 1936 میلادی به سن 87 سالگی، در ضمن تحقیقات و مطالعات روان شناسانه خود که در سال 1904 میلادی بدین خاطر به دریافت جایزه نوبل پزشکی نائل گردید و یک دانشمند بین المللی معرفی شد، آزمایش علمی خود را روی سگی انجام داد.(402)
شیوه این آزمایش چنین بود که وی، سگی را گرفته جدار معده اش را بی حس کرد و آن حیوان را به طوری سرگرم کرد که نتواند غذای مخصوص را ببیند و انتخاب کند، آنگاه خود جدار معده آن حیوان را شکاف و غذای مخصوص را در معده آن گذاشت و بدون آنکه آن حیوان متوجه شود، شکاف معده اش را بخیه کرد و آن را تحت آزمایش قرار کرد، متوجه شد معده برای هضم غذا از خود ترشحی ندارد، سپس از همان غذای مخصوص مقداری در جلو چشم آن حیوان قرار داد، همینکه چشم آن حیوان به غذای مخصوص خود افتاد پاولوف متوجه شد، معده سگ برای هضم غذا به ترشح و فعالیت افتاد.(403) آنگاه به این نتیجه رسیدند که، نگاه کردن به غذا می توان در تحریک بزاق دهان و فعالیت ترشح معده و سرعت هضم غذا مؤثر باشد و در نتیجه از سوء هاضمه جلوگیری به عمل آورد.
البته آزمایش دیگری هم از آقای دکتر ایوان پاولوف روی سگ روایت شده که بر اساس آن، وی هر روز در ساعت معینی غذا به سگی می داد و در حین غذا خوردن سگ، زندگی را به صدا در می آورد، پس از مدتی سگ به صدای زندگی عادت کرده بود و با شنیدن صدای زنگ، در می یافت موقع ناهار اوست.
اما پاولوف روزی بدون اینکه غذائی به آن حیوان بدهد، زنگ را به صدا در آورد و متوجه شد، بزاق دهان سگ ترشح کرده است. (404)
5- ظاهر آیه قرآن کریم که درباره نگریستن و دقت در وضع غذا بود، اولاً به جهات طبیعی غذای مادی انسان توجه دارد، ثانیاً، چون آهنگ آیه های قبل و بعد این آیه، در زمینه حشر و نشر قیامت است، این آیه هم برای تقویت بنیه اعتقادی و توحیدی انسان، قدرت و عظمت خداوند را که در پیدایش و ساختمان ترکیب مواد غذائی بکار گرفته شده، اعلام می دارد.از جهت سوم، در عین حالی که ظاهر آیه غذای طبیعی انسان را مورد توجه او قرار می دهد، با توجه به اینکه انسان به غذای فکری و روانی هم لزوماً نیارمند است، این جهت نیز که در بیان امام باقر (ع) و امام صادق (ع) آمده بود، مورد توجه خواهد بود و میان آیه و حدیث تعرضی وجود نخواهد داشت. چنانکه در شعاع کلی این آیه قرآن، هم مفاهیم معنوی و هم جهات علمی و بهداشتی غذا می تواند مورد توجه باشد و بالاخره طبق دستور قرآن کریم، انسان می بایست وضع غذای خود را مورد توجه فراوان قرار دهد.