فهرست کتاب


راه جوان ماندن با غذا و داروهای گیاهی

احمد صادقی اردستانی

فصل سیزدهم اصول بهداشت غذائی

احتیاج انسان به غذا، و نقش آن در استمرار حیات و طول عمر، و نیز تأثیر غذا در حفظ سلامتی و تندرستی، و شادابی انسان، یک ضرورت علمی و عقلی و اجتناب ناپذیر بوده و اما باقر (ع) هم فرموده است: فلا بد له من الطعام و الشراب.
انسان ناچار باید از خوردنیها و آشامیدنیها بهره مند گردد.
منتهی در باب خوردنیها و آشامیدنیها، چند مسئله اساسی: چه باید خورد؟ چگونه باید خورد؟ و چه وقتی باید خورد؟ قابل بحث و بررسی و دقت است، که در این قسمت از کتاب، به دنبال ارزیابی آن هستیم.
اما قبل از اینکه، این سه موضوع را بررسی کنیم، در باب خوردن غذا، به عنوان مقدمه، چهار موضوع حساس و پر اهمیتی را که، در فرهنگ اسلام و نیز از نظر علمی مورد توجه جدی قرار گرفته، به ملاحظه و مطالعه می گذاریم.

الف - پاکیزه خوردن

غذاهای پاکیزه یعنی مواد خوراکی، که مفید و کامل و سالم باشد، در آن عناصر لازم و حیاتبخش وجود داشته، نیازمندیهای طبیعی و روانی انسان را تأمین کند، و از سوی دیگر حتی الامکان انسان را، از ضررها و عوارض نامطلوب مصون دارد، و زبان قرآن کریم طبیات یعنی پاکیزه ها و ازکی یعنی پاکیزه ترها و مفیدترها نامیده است.
در این باره می خوانیم: و الطیبات من الرزق، قل هی للذین آمنوا فی الحیوة الدنیا.(384)
خداوند غذاها و روزیهای پاکیزه را منع نکرده، بلکه ای پیامبر! اعلام کن نعتمهای حلال و غذاهای پاکیزه جهان، متعلق به اهل ایمان خواهد بود.
قرآن در آیه دیگر فرموده است: کلوا مما فی الارض حلالاً طیباً. (385)
ای مردم! از آنچه در زمین وجود دارد و حلال و پاکیزه است، بخورید .
در جای دیگر قرآن، خداوند فرموده است: فلینظر ایها ازکی طعاماً. (386)
انسان باید دقت کند، کدام غذا سالمتر و پاکیزه تر است و از آن استفاده کند.
بر اساس این دسته آیات، قرآن در برابر تفریط کرانی که اصلاً لب به مواد گوشتی و حیوانی نمی زدند و در مقابل آنهائیکه افراط می ورزیدند، و
هر گونه حیوان دریائی و صحرائی و اهلی و وحشی را می خوردند! به عنوان یک راه میانه طیبات و پاکیزه ها را مجاز دانسته و حتی خوردن آن را مورد توصیه قرار داده، چنانکه با دستور: یحرم علیهم الخبائت. (387)
غذاها و مواد خوراکی خبیث و پلید و چیزهائی را که، توده های مردم عاقل و متمدن و سلیم النفس، از خوردن آن تنفر و انزجار دارند، مانند: فضولات انسان، حیوان، موش، مار و بالاخره خوردن حیوانات مرده و درنده (388)
را حرام و غیر مجاز شمرده و از خوردن اینگونه مواد باید خودداری کرد.

ب - حلال خوردن

طبق مقررات اسلامی ، کار و تلاش و خرید و فروش هر شخص مسلمانی می بایست، در چارچوبه معین و موازینی که اسلام تنظیم نموده، قرار داشته، تا طبق این موازین، مال و دارائی او حلال و سالم باشد. زیرا اگر کسی بر خلاف آن موازین پول به دست آورد و ثروت بیندوزد، آن بخش از دارائی او که صرف تهیه مواد غذائی و خوراکی او می گردد، از این ناحیه، غذای نامشروع و نامطلوب می شود و انسان مسلمان از خوردن چنین غذائی هم که آثار نامطلوب وضعی و اخلاقی به دنبال خواهد داشتت می بایست پرهیز نماید.
در این باره قرآن کریم، به طور کلی فرموده است: لا تأکلوا أموالکم بینکم بالباطل.(389)
شما مسلمانان، مال و دارائی یکدیگر را، به ناحق و بر خلاف مقررات نخورید.
امام علی (ع) هم فرموده است: اعظم الخطایا، اقتطاع مال امری مسلم بغیر حق. (390)
بزرگترین گناهان، تصرف و خوردن مال شخص مسلمان، به نا حق و به طور نا مشروع می باشد.
پیامبر اسلام نیز فرموده است: هر کس مال مؤمنی را غصب و تصرف نماید، پیوسته مورد خشم و غضب خداوند واقع خواهد بود، و اعمال نیک و عبادات وی هم محو و نابود خواهد شد و پاداش و مزدی برای او باقی نمی ماند، مگر اینکه توبه کند و آن مال حرام و غضب شده را، به صاحب آن برگرداند.(391)
آری، غیر از اینگونه آیات و احادیث کلی درباره خوردن مال حرام و دارائی نامشروع، در خصوص استفاده از طعام و غذاهای حرام هم، از سوی پیشوایان بزرگوار اسلام، دستورهای عمیق و ارزشمندی وارد شده که چند مورد آن را خاطر نشان می سازیم.
پیامبر اسلام فرموده است: کلوا من کد اید یکم. (392)
فقط از دسترنج خود پول به دست آورید، و بدین وسیله نان نخورید.
امام صادق (ع) پس از آنکه پاکدامنی از انحراف جنسی، و پرهیز شکم از غذای حرام را بهترین اعمال می شمارد، سخن حکیمانه سلمان فارسی را، بازگو می کند که بیان داشته است:
افضل الاعمال، ألایمان بالله و خبز حلال. (393)
برترین اعمال، ایمان به خداوند متعال و خوردن نان حلال است.
پیامبر اسلام فرموده است: من اکل الحلال، قام علی رأسه ملک یستغفرله، حتی یفرغ من اکله... (394)
هر کس غذای حلال مصرف نماید، فرشته ای بر سر او قرار می گیرد و تا مادامی که غذا خوردن را به پایان می رساند، برای او غفران و رحمت الهی را، درخواست می کند و اگر لقمه حرامی در شکم بنده ای قرار گیرد، تا این لقمه در شکم اوست، فرشتگان آسمان و زمین او را نفرین می کنند، خداوند نظر لطف خویش را از وی بر می گیرد، و بلکه او را مورد خشم و غضب خود قرار می دهد و اگر توبه و بازگشت از خلاف خود ننماید و با همان حال آلودگی به حرام خواری بمیرد، آتش دوزخ برای او سزاوارتر خواهد بود.(395)
همچنین پیغمبر گرامی اسلام، فرموده است: من اکل لقمة حرام، لم تقبل له صلاة اربعین لیلة و لم تستجب له دعوة اربعین صباحاً....(396)
هر کس لقمه حرامی بخورد، نماز او تا چهل روز مقبول درگاه الهی واقع نخواهد شد، دعای او تا مدت چهل روز مستجاب نمی گردد، هر گوشتی که از ناحیه آن غذای حرام در بدن او روئیده، برای آتش دوزخ مناسبتر است و طبیعی است که، یک لقمه غذا هم اندکی گوشت در بدن می رویاند.
به هر حال، خودداری از غذای حرام و نامشروع و خوردن غذای حلال و بی آلایش، از جمله، وظائف حتمی و اجتناب ناپذیر هر مسلمانی است، دستورها و تأکیدهای فراوانی در قرآن کریم، و سخنان پیامبر اسلام و سایر پیشوایان معصوم، در این زمینه وارد شده و اصولاً پیغمبر (ص) با بیان: ان یکون حلالاً.(397)
خوردن کمال غذاهای حلال و پیراسته از حق خدا و خلق را، از شرائط کمال معنوی و انسانی، هر سفره ای که پهن می گردد، شمرده است.
همچنین آن حضرت فرموده: من الک من الحلال القوت، صفا قلبه ورق و دمعت عینای و لم یکن لدعوته حجاب.(398)
هر کس غذای حلال بخورد، قلب او با صفا و رقیق می گردد، اشک او زود جاری می شود و دعای او مستجاب می گردد.