فهرست کتاب


راه جوان ماندن با غذا و داروهای گیاهی

احمد صادقی اردستانی

فصل ششم عوامل اخلاقی، و معنوی کوتاه شده عمر

در این فصل عوامل معنوی را که عموماً موجب کوتاهی عمر و جوانمرگی می شود، مورد بررسی باید قرار دهیم، اما قبل از اینکه وارد بحث اساسی این فصل شویم ناچاریم سه مقدمه کوتاه را بطور دقیق مطالعه کنیم:
1- پزشکان و زیست شناسانی که از شرق و غرب، تاکنون درباره حفظ سلامت و کشف راز طولانی عمر یا کوتاهی عمر، بحث و بررسی کرده، مقالات و کتابها نوشته، و اظهار نظرها و ابراز اندیشه ها کرده اند، عمدتاً روی محورهای مادی و روانی طول عمر، اظهار عقیده نموده و روی عوامل معنوی در این زمینه، اظهار نظر صریح کمتر داشته اند، اما در این فصل به کمک راهنمائیهائی که پیشوایان عالیقدر اسلام بیان فرموده اند، مطالبی درباره عوامل معنوی کوتاه شدن عمر مطرح خواهد شد.
2- اگر چه دانشمندان و زیست شناسان غیر مادی، کمتر سخنی دال بر رد تأثیر عوامل معنوی در جهت سلامت و مرگ ابراز داشته اند، اما این معنی دلیل نمی شود، که آنها را مخالف عقیده به تأثیر عوامل معنوی در جهت کوتاهی یا طول عمر بدانیم.
3- برخی از دانشمندان و زیست شناسان عقیده مند به خدا، ضمن اینکه به معنویات و ایمان به غیب اقرار می کنند، و آن را مورد ستایش و ضرورت هم قرار می دهند، معلومات و دانش خود را، در برابر مجهولات و اسرار ناشاخته جهان گسترده و پیچیده آفرینش، ناچیز و محدود دانسته اند، و به ناتوانی و نارسائی خود اذعان می نمایند.!
موریس مترلینگ اتریشی که در فلسفه و حشره شناسی، در حدود 20 جلد کتاب نوشته، و برنده جایزه نوبل نیز گردیده است، می گوید: من چقدر باید تکرار کنم که چیزی نمی دانم؟ و چقدر باید تکرار کنم که هیچکس چیزی نمی داند؟ زیرا اگر کسی چیزی می دانست، تاکنون دانستنی خود را به همه گفته بود، و همه از اسرار جهان مطلع می شدند، بنابراین آنچه ما درباره خلقت و اسرار جهان و پایان آن می گوئیم، چیزهایی است که به فکر خودمان می رسد.(152)
دکتر جان لاباک آویبوری ریاضی دان، طبیعی دان، مورخ ، اخلاقی معروف انگلیسی و نویسنده کتابهای: آغاز تمدن ما قبل تاریخ، جمال طبیعت، دستور زندگی، در آغوش خوشبختی، و در جستجوی خوشبختی، می نویسد: معلومات ما چون قطره دایره است، و مجهولات ما چون محیط، هر چه قطر دایره را امتداد می دهیم، محیط چند برابر بزرگتر می شود، شاید در آینده فرزندان ما بتوانند، بیشتر از ما در این راه پیش بروند، و از اسرار کائنات حقایق تازه ای کشف کنند، ولی ما با نهایت تأسف باید اعتراف کنیم، در این خصوص چیزی نمی دانیم. (153)
جورج لندبرگ می گوید: هرگاه قبول کنیم، که دانشمندان جامعه شناس امروز، در همان مراحل عصر حجر علم خود هستند، چاره ای نداریم بگوئیم که، باید همان راه دشواری را که سایر علوم طی کرده اند، این را نیز دنبال کنند. (154)
حسین بن عبدالله، معروف به بوعلی سینا، فیلسوف و دانشمند نابغه اسلامی، با آن همه مقام علمی، در آخر عمر خود، اعتراف می کرد:
نموت و لیس حاصل - سوی علمنا انه ما علم
ما می میریم و از زندگی خود بهره نگرفتیم، غیر از اینکه فهمیدیم، چیزی نمی دانیم.
تا بدانجا رسید دانش من - که بدانم، هنوز نادانم
بنابراین، اگر دنیای علم و دانش پزشکی و روانشناسی، هنوز عموماً به نقش مؤثر عوامل معنوی در جهت سلامت و طول عمر و جهات دیگر، آنطور که باید و شاید اذعان نکرده، و بهره برداری ننموده، این نقیصه علمی دنیای علم است و در آینده باید جبران شود! اما برای ما که پیر و آئین حیات بخش اسلام می باشیم، موضوع عقیده به معنویات و ماوراء طبیعت، و آنچه با این مبدء ارتباط دارد حل شده است، بر این اساس اضافه بر اعتقاد به عوامل مادی و روانی کوتاهی یا درازای، طول عمر، به علل معنوی نیز در این زمینه معتقد و پایبند می باشیم.
بدین لحاظ اکنون نخست علل معنوی کوتاهی عمر را براساس راهنمائیهای پیشوایان بزرگوار اسلام مورد مطالعه قرار می دهیم.

1- گناه، عمر را کوتاه می کند!

در باب علل کوتاه معنوی کوتاه شدن عمر، چیزی را که منشأ این علل می دانیم، به طور کلی گناهان و معصیتها هستند، و منظور از گناهان هم با یک مفهوم وسیع و همه جانبه، همه لغزشها و انحرافاتی است که تحت همین عناوین بطور صریح و روشن معین شده، و نیز هر گونه قصور و بی مبالاتی که از لحاظ شرع و عقل و موازین پزشکی و بهداشتی و مقررات علمی و اجتماعی، تخلف و قانون شکنی محسوب شود خواهد بود.
زیرا بالاخره هر گونه تخلفی خواه ناخواه، اثر وضعی و اخلاقی و بهداشتی و عینی و اجتماعی در بر خواهد داشت، که یکی از آثار آن تشویش و اندوه، و سرانجام بیماری و کاهش سلامت و طول عمر می شود!
اما در اینجا به منظور خلاصه نویسی، صرفاً احادیثی را مطرح می کنیم که گناهان را با واژه ذنوب آورده، و تأثیر آن را پیری و فرسودگی، و نیز نابودی و مرگ زودرس شمرده است.
امام علی (ع) ضمن اینکه معایب و زشتیهای زمان جاهلیت را مطرح می کند، و بعثت پیامبر اسلام را، که آن زشتی ها را از دامن جامعه زدود، مورد ستایش و سپاس قرار می دهد، درباره گناهان و لغزشهای فرساینده و روزگار قبل از اسلام می فرماید: و اوصاب تهرمم (155)
در آن روزگار، مصائب و مشکلات ضد ارزشی وجود داشت که، انسان جوان را پیر و فرتوت می ساخت.!
امام صادق (ع) فرموده: تجنبوا البوائق یمد لکم الاعمار.(156)
از لغزشها و گناهان، سخت دوری کنید، تا عمر شما دراز و طولانی می گردد.
همچنین آن حضرت فرموده است: من یموت بالذنوب. اکثر ممن یموت بالاجال.(157)
شمار کسانیکه در اثر گناهان و انحرافات جان خود را از دست می دهند، بیش از تعداد افرادی است که در اثر مرگ طبیعی می میرند!
امام علی (ع) فرموده: توقوا الذنوب، فما من بلیة و لانقص رزق الا بذنب، حتی الخدش و الکبوة و المصیبة. (158)
از گناهان و تخلفات و بی مبالاتی ها سخت پرهیز کنید، زیرا هیچ گرفتاری و بی برکتی در زندگی به وجود نمی آید مگر به خاطر گناه و انحرافی که صورت گرفته می شود، حتی اگر خراشی بدست می رسد، و زخمی در بدن پدید می آید، یا انسان از جائی می لغزد، و به زمین می افتد، به خاطر گناه و بی توجهی است که مرتکب شده است!
بنابراین، ما گناهان فرساینده و کشنده را، خواه به مفهوم اسلامی آن، و خواه به مفهوم علمی و اجتماعی آن، موجب کوتاهی عمر و مرگ و میر زودرس می دانیم، و کسانی هم که با عقیده الهی بیگانه اند، و حتی مادی فکر می کنند، ضمن اینکه براساس اندیشه غیر الهی خود، در سطح علمی، آثار بد گناهان را پذیرفته اند، در نهایت در این زمینه عملاً با علاقه مندان به خدا هم نوا شده اند!
دکتر ویکتور موگو ولتز روسی می نویسد: هر عامل خارجی که، در نفس و روان آدمی تأثیر کند، اثر آن در همینجا محدود نمی ماند، بلکه از طریق نفس و روان، در فعالیتهای شیمیایی زندگی، نشاط و جوانی سلولها و اعضاء بدن اثر می کند.(159)
وی در جای دیگر، در مورد بیماریها و نگرانیهای دنیای متمدن می نویسد: باید این انحلال و فرو ریختگی ها را معلول رفتار و نتیجه کردار خود در کودکی، و جوانی، و گناهان فراوانی که هر روز در برنامه زندگی، بهداشت و آموزش و پرورش مرتکب شده ایم، بدانیم.(160)
همچنین وی در زمینه زیان از دست دادن معنویات می گوید: انسانی که در میدان زندگی و معرکه حیات دچار شگفتی شده، و در معنویات وی سستی و ضعفی راه یافته، و عقل و نفس او راه انحطاط سپرده، هرگز در برابر امراض، حتی امراض عضوی، همانند انسانی که توازن نفسانی خود را محفوظ داشته، قادر به مقاومت نخواهد بود! (161)
باری، معنویات خواه مثبت باشد، یا منفی، (در اینجا منظور ما از معنویات منفی گناهان و لغزشهای اخلاقی است، که در کنار عوامل مادی و روانی قرار دارد،) بصورت منفی و تخریبی خود، عموماً اثر تخریبی روی سلامت و در نتیجه به وجود آمدن کاهش و کوتاهی عمر می گذارد.

2- گناهانی که عمر را کوتاه می کند

اگر چه همه گناهان و لغزشها بگونه ای روی سلامت و زندگی انسان اثر منفی و ویرانگرانه ای دارد، چنانکه در بالا بطور کلی بیان کردیم، اما در این مرحله از بحث، تعداد گناهانی را مطرح می کنیم، که بطور صریح و مشخص در احادیث اسلامی، موجب مرگ زودرس و کوتاهی عمر شمرده شده است.
عمده این گناهان عبارت است از:
1- سوگند دروغ، که موجب بی احترامی، به مقدسات و تضییع حقوق دیگران می گردد.
2- دروغگوئی، که معیارهای اخلاقی جامعه را به هم می ریزد، و گاهی هم فجایع دردناکی ایجاد می کند.
3- عمل منافی و ستمگری که حق ضعیف و محروم در آن پایمال می شود، و اشک و آه و ناله دردمند را پدیدار می سازد و...
اکنون متن و ترجمه احادیث موارد فوق را به دقت مطالعه می کنیم.