فهرست کتاب


راه جوان ماندن با غذا و داروهای گیاهی

احمد صادقی اردستانی

11- خوشی و شادمانی

بهمان میزانی که غم و اندوه روی سلسله اعصاب و سلامت جسم انسان آثار زیانبخش بجای می گذارد، خوشی و شادی هم اگر در چهار چوبه عقل و شرع صورت گیرد، روی سلامت روانی انسان اثر مثبت و نیرومند دارد، و بهمین جهت این معنی نیز، به منظور داشتن یک زندگی سالم و مفید و متعادل، مورد توجه اسلام قرار گرفته است.
امام علی (ع) فرموده است: السرور یبسط النفس و یثیر النشاط.(108)
خوشحالی و شادمانی مایه انبساط روح و موجب تقویت نشاط و شادابی انسان می گردد.
درباره راه بدست آوردن سرور و خوشحالی هم آن حضرت می فرماید: لایستعان علی السرور الا باللین. (109) کسی نمی تواند به صحت و شادمانی دست یابد، مگر اینکه شیوه خونسردی و نرم خوئی را در زندگی خود پیش گیرد.
امام صادق (ع) نیز اعمال و رفتاری را که موجب نشاط و شادمانی انسان می گردد، بدین شرح بیان کرده است. النشرة فی عشرة اشیاء: المشی، و الرکوب، و الارتماس فی الماء، و النظر الی الخضره، و الاکل، و الشرب، و النظر الی المرأة الحسناء، و الجماع، والسواک، و محادثه الرجال. (110)
ده عمل است که موجب شادابی و نشاط جسم و جان انسان می گردد: پیاده روی، سواری با مرکب، آب تنی، تماشای سبزی، خوراک، آشامیدن، نگاه به زن (محرم) زیبا، عمل زناشوئی، مسواک زدن، گفت و شنود با افراد فهمیده و دانا.
خلاصه شاد بودن و خرم زیستن، غذای روحی برای یک زندگی طبیعی است و سلامت را تأمین و جوانی را پایدار و عمر را طولانی و پرثمرتر می گرداند.
اگر صد سال باشی شاد و پیروز - همیشه عمر تو باشد، یکی روز
اگر سختی بری، ورکام جویی - ترا آنروز باشد، کاندر اوئی
ویس رامین
پزشک متخصصی جهت معالجه بیماران مطب خود، به دیوار نوشته بود: موثرترین عوامل استراحت و تفریح، ایمان و عقیده صحیح و خواب و خنده است، ایمان بخدا داشته باش، خوب خوابیدن را یاد بگیر، جنبه شوخی و تفریح آمیز زندگی را در نظر داشته باش، فقط در این صورت صحت و سلامت نصیب تو خواهد شد.(111)
پیامبر عالیقدر اسلام هم در بیان جالب و جامعی، موضوع شاد زیستن همراه با تفریح را اینگونه مطرح کرده است: الهوا و العبوا، فانی اکراه ان یری فی دینکم غیظة. (112)
تفریح و بازی کنید، زیرا من دوست نمی دارم در زندگی شما، خشونت و خشکی و سردی مشاهد شود، درباره اینکه این بازی و سرگرمی و تفریح، چگونه اعمالی باشد، غیر از اینکه بازیهای معقول و مشروع را اسلام می پذیرد. امام صادق (ع) نیز نوع بازی و لذت طلبی را در یک بیان اینگونه تفسیر فرموده است.
لهو المؤمن فی ثلاثه اشیاء، التمتع بالنساء و مفاکهة الا خوان، و الصلواة باللیل. (113)
سرگرمی و لذت مطبوع افراد با ایمان در سه چیز است:
بهره برداری و کامجوئی از زنان، شرکت در بزمها و جلسات دوستان و برادران دینی، و مناجات و نماز شب و خلوت با خداوند مهربان.
جهان غم نیر زد، به شادی گرای - نه از بهر غم کرده اند این سرای
جهان از پی شادی و دلخوشی است - نه از بهر بیداد و محنت کشی است
نباید بخود، برستم داشتن - نباید بخود، درد و غم داشتن
بیا تا نشینیم و شادی کنیم - دمی در جهان کیقبادی کنیم
دلی را که سرمایه زندگی است - بتلخی سپردن، نه فرخنده گیست
نظامی گنجوی

12- دعا و تلقین بنفس

بهنگام هجوم غم و اندوه، که سلامت و آسایش ما را تباه و مختل می سازد، تلقین و اینکه انسان بتواند به تجزیه و تحلیل و ریشه یابی موضوع غم و انگیزه بپردازد، و با خود حساب کند بالاتر از سیاهی رنگ دگر نباشد، و بگونه ای خود را مقاوم و صبور بگرداند، این روحیه در جهت تسکین آلام غم و غصه نقش سازنده ای دارد. این معنی در روانشناسی، بسیار مورد تأکید واقع شده، (114) و در دعاهای اسلامی ما هم، غیر از جنبه معنوی و الهی آن، شاید یک رمز تکرار شدن برخی از دعاها همین تلقین و برقراری اعتماد بنفس باشد، و این معنی در موارد زیادی وارد شده است، از جمله:
امام صادق (ع) می فرماید: هر گاه از قدرتمندی یا چیز دیگری ناراحت و اندوهناک شدید، فاکثر من قول: لاحول و لاقوة الا بالله، فانها مفتاح الفرج.(115)
هر کسی زا خداوند متعال، زیاد طلب آمرزش گناهان خود را انجام دهد، اینکار سبب می شود، که خداوند او را از غم و غصه نجات بخشد.

13- سفره دل را گشودن

همانطور که علی (ع) فرموده: الغم مرض النفس (116) یعنی، غم و اندوه بیماری روانی ناراحت کننده است، و باید آن را مداوا کرد، یکی دیگر از شیوه های معالجه و مبارزه با این بیماری این است که انسان مقداری از سفره دل خود را پیش دیگران بگشاید، و ناراحتی خود را برای کسی بازگو کند، تا از این راه نیز اندکی از آلام و غصه درونی او کاهش یابد، و دل آرام گیرد، البته اینکار از نظر روانی تأثیر تا حدود زیادی مفیدی دارد، اما این در صورتی است که شخصی که برای او شرح غم داده می شود، فردی امین و آگاه و مؤمن بوده، تا بتواند غمگشا و سر نگهدار باشد، در غیر این صورت علی (ع) فرموده است.
لاتود عن سرک من لا امانة له.(117)
برای اینکه نمی تواند، راز ترا نگهداری کند و امین نیست، هرگز سر دل خود را نزد او افشا مکن، اینکه می گوئیم سفره دل گشودن و برای افراد مطمئن شرح غم دادن، در کاهش اندوه تأثیر دارد، اضافه بر اینکه این معنی از نظر روانی و تجربی ثابت شده، از لحاظ تاریخی هم، سابقه داشته است، و امام علی (ع) هم هرگاه برای راز دل گشودن خود محرمی نمی یافت، تا آنجا راضی می شد که، بخشی از ناراحتیهای خود را، حتی در بیابان و برای چاه بیان نماید!
میثم تمار می گوید: آن امام بزرگوار، راز دل، و اندوههای دردناک درونی را، با چاه زمزمه می کرد، و به من می فرمود:
و فی الصدر لبانات - اذا ضاقت لها صدری
نکت الارض بالایدی - و ابدیت لها، سری. (118)
در سینه من ناراحتی های است که، که گاه سینه ام را تنگ و فشرده می کند، با دست خود زمین را کنده، و چاهی به وجود می آورم، و آنگاه ناراحتی درونی خود را برای آن چه افشا می کنم!
امام صادق (ع) نیز فرموده است: اذا ضاق احدکم فلیعلم اخاه و لایعن علی نفسه. (119)
باری، موارد سیزده گانه ای که مطالعه کردیم، هر کدام به نوبه خویش یا همه آن مجموعه، اگر به دقت مورد توجه و بکارگیری قرار گیرد، می تواند از یک طرف سازندگی اخلاقی و انسانی برای ما به وجود آورد، و از طرف دیگر اثر وضعی آن، در جهت سلامت جان و روان، و در نتیجه بهره برداری برای جوان ماندن، و استفاده از اوقات عمر طولانی، نقش، مؤثری داشته باشد.