فهرست کتاب


راه جوان ماندن با غذا و داروهای گیاهی

احمد صادقی اردستانی

9- استفاده از فرصت موجود

در قسمتهای بالای بحث، سستی و بیحالی و تنبلی را، موجب از دست دادن فرصت و بوجود آمدن ملال و غصه دانستیم، اکنون نقطه مقابل این نقیصه در زندگی، تلاش و کوشش و استفاده از فرصت موجود را عاملی می دانیم که، چنانچه بطور صحیح از آن استفاده شود، و هر کاری و هر حرفی در جای خود، و به وقت صورت گیرد، چنین شیوه ای می تواند بعنوان یک عامل پیش گیرنده و یک راه مبارزه با افسوس و اندوه بحساب آید !
خوشبختانه در این زمینه هم، از سوی پیشوایان بزرگوار اسلام، از یکطرف، اضاعة الفرصة غصة (99) یعنی، از دست دادن فرصت موجب غم و غصه می شود، قلمداد شده، و از طرف دیگر برای بهره برداریهای مختلف از فرصت و موقعیتهای موجود، سفارشهای مکرر و متعددی وارد شده است، که نمونه هائی از آن را مورد دقت قرار می دهیم:
اما موسی بن جعفر (ع) فرموده است: ان ابدانکم لیس لها ثمن الا الجنة، فلا تبیعوها بغیرها. (100)
این را بدانید که برای بدنهای شما، قیمتی از بهشت وجود ندارد، بنابر این مبادا به چیز ارزانتری آن را بفروشید، و از دست بدهید!
پیامبر عالیقدر اسلام به ابوذر غفاری فرموده است: اغتنم خمساً قبل خمس، شبابک قبل هرمک و صحتک قبل سقمک و غناک قبل فقرک و فراغک قبل شغلک و حیاتک قبل موتک. (101)
پنج چیز را قبل از آنکه از دست بدهی غنیمت شمارت و از آن بهره برداری شایستهانجام بده، جوانی خود را قبل از پیری، سلامت و تندرستی را پیش از بیماری، تمکن و دارائی را قبل از فقر و تهیدستی، فرصت و فراغت را قبل از گرفتاری، و عمر را زندگانی را قبل از اینکه به آغوش مرگ مبتلا گردی!
امام حسن مجتبی (ع) می فرمود: یابن آدم! انک لم تزل فی هدم عمرک منذ سقطت من بطن امک، فخذ مما فی یدک لما بین یدیک....(102)
ای فرزند آدم! تو از آن زمانی که از شکم مادر بزمین افتادی، پیوسته از عمر خود کاسته ای و رو به کاهش می روی بنابراین از فرصتی که اکنون در اختیار داری حداکثر بهره برداری را انجام بده و برای مراحلی که در پیش داری ذخیره و توشه لازم را بدست آور و استفاده خود را برداشت کن. زیست شناس معروف دیل کارنگی می نویسد: ما همیشه مبان دو ابدیت، و در دو نقطه تلافی زندگی می کنیم.هر چه کوشش کنیم، هر چه غم و بخوریم، محال است که بتوانیم حتی برای یک ثانیه، در یکی از این دو ابدیت زندگی کنیم، پس باید قدر همین نقطه تلاقی، یعنی، (حال) را دانست، و فقط در فکر استفاده از آن بود، زیرا هر چه در این راه کوشش کنیم، جز درهم شکستن و فکر و جسم خود، حاصلی نخواهیم گرفت، پس چرا در فکر آن یگانه زمانی نشویم، که می توانیم در آن زندگی کنیم؟ (103)
بنابراین، یکی از راههای اخلاقی و روانی مبارزه با غم و اندوه کوتاه کننده عمر، دو را غنیمت دانستن است و چه مناسب است، همه این شعر منسوب به امام علی (ع) را زمزمه کنیم:
ما فات مضی، و ما سیأتیک فاین؟ - قم فاغتنم الفرصة بین العدمین (104)
آنچه گذشته از دست رفته، و آنچه هم پیش می آید، هنوز نیامده و اکنون هم معلوم نیست چه پیش می آید،بنابراین برخیز و از میان گذشته از دست رفته، و آینده هنوز نیامده، دم را غنیمت دان، و از فرصت موجود استفاده لازم را دریافت کن.
سعدیا! دی رفت و فرداهم، چنان معلوم نیست - درمیان این و آن فرصت شمار امروز را
مبر غم، به چیزی که، رفتت زدست - مراینرا نگهدار، اکنون که هست
سعدی
دی همچون رمیده صیدت، از پیش گذشت - فردا بودت، آهوی نگرفته بدشت
امر وزشکاری است که، در تیر رس است - دریاب که از دیده، نهان خواهد گشت
تقی بینش
روزیکه گذشته است، از آن یاد مکن - فردا که نیامده است، فریاد مکن
برنامده و گذشته، بنیاد مکن - حالی خوش باش و عمر بر باد مکن بابا افضل
چندانکه ترا زمدت عمر گذشت - بگذشت چنانکه بگذرد، باد دست
عاقل به هوس، غم دو روزه نخورد - روزی که نیامده است، و روزی که گذشت
حافظ
گرتو خواهی که، برخوری از عمر - خلق را هم جز این، تمنا نیست
نقد امروز را، مده از دست - دی گذشت، و امید فردا نیست
حافظ

10- تفریح و لذت جوئی

بهمان پایه ای که اسلام براساس طبیعت و فطرت سلیم انسانی، موازین و مقررات خود را عرضه میدارد، این آئین، موضوع تفریح های سالم و لذت جوئیهای مطلوب و مشروع را نیز به عنوان یک غذای سالم روحی، مورد توصیه و عنایت قرار داده، و اهل ایمان را ملزم می گرداند، بی جهت شیوه خشونت و رهبانیت و خشکی، و خفقان بی مورد را، پیشه خود نساخته، بلکه به منظور شادابی و تقویت حال و استعدادهای خود، از تفریحات سالم و برخوردهای لذت آفرین معقول و مشروع، بهره برداری لازم را بنایند، و تمدد و اعصاب و تقویت نیروهای فعال انسانی خود را برقرار سازند.
در بالا از زبان امام علی (ع) مطالعه کردیم، که آن حضرت با بیان: لکل عضو من البدن استراحه (105) استراحت برای هر یک از اعضای بدن را لازم و ضروری شمرده است.
امام صادق (ع) نیز وقتی برای زندگی یک مسلمان عاقل و کامل برنامه طرح می کند، در زمینه بخشی از برنامه زندگی می فرماید: و ساعة یخلی بین نفسه و لذاتها فی غیر محرم.(106)
یک مسلمان باید بخشی از اوقات شبانه روزی را برای خود خلوت و آزاد بگذارد، و در آن وقت تمایلات نفسانی و لذتهای حلال خود را ارضاع بنماید.
امام رضا (ع) نیز می فرماید: اجعلوا لانفسکم حظا من الدنیا، باعطائها ما تشتهی من الحلال. (107)
وقتی را برای کامیابی و تمایلات نفسانی خود قرار دهید، و آن را از راه حلال و مشروع تأمین نمائید.

11- خوشی و شادمانی

بهمان میزانی که غم و اندوه روی سلسله اعصاب و سلامت جسم انسان آثار زیانبخش بجای می گذارد، خوشی و شادی هم اگر در چهار چوبه عقل و شرع صورت گیرد، روی سلامت روانی انسان اثر مثبت و نیرومند دارد، و بهمین جهت این معنی نیز، به منظور داشتن یک زندگی سالم و مفید و متعادل، مورد توجه اسلام قرار گرفته است.
امام علی (ع) فرموده است: السرور یبسط النفس و یثیر النشاط.(108)
خوشحالی و شادمانی مایه انبساط روح و موجب تقویت نشاط و شادابی انسان می گردد.
درباره راه بدست آوردن سرور و خوشحالی هم آن حضرت می فرماید: لایستعان علی السرور الا باللین. (109) کسی نمی تواند به صحت و شادمانی دست یابد، مگر اینکه شیوه خونسردی و نرم خوئی را در زندگی خود پیش گیرد.
امام صادق (ع) نیز اعمال و رفتاری را که موجب نشاط و شادمانی انسان می گردد، بدین شرح بیان کرده است. النشرة فی عشرة اشیاء: المشی، و الرکوب، و الارتماس فی الماء، و النظر الی الخضره، و الاکل، و الشرب، و النظر الی المرأة الحسناء، و الجماع، والسواک، و محادثه الرجال. (110)
ده عمل است که موجب شادابی و نشاط جسم و جان انسان می گردد: پیاده روی، سواری با مرکب، آب تنی، تماشای سبزی، خوراک، آشامیدن، نگاه به زن (محرم) زیبا، عمل زناشوئی، مسواک زدن، گفت و شنود با افراد فهمیده و دانا.
خلاصه شاد بودن و خرم زیستن، غذای روحی برای یک زندگی طبیعی است و سلامت را تأمین و جوانی را پایدار و عمر را طولانی و پرثمرتر می گرداند.
اگر صد سال باشی شاد و پیروز - همیشه عمر تو باشد، یکی روز
اگر سختی بری، ورکام جویی - ترا آنروز باشد، کاندر اوئی
ویس رامین
پزشک متخصصی جهت معالجه بیماران مطب خود، به دیوار نوشته بود: موثرترین عوامل استراحت و تفریح، ایمان و عقیده صحیح و خواب و خنده است، ایمان بخدا داشته باش، خوب خوابیدن را یاد بگیر، جنبه شوخی و تفریح آمیز زندگی را در نظر داشته باش، فقط در این صورت صحت و سلامت نصیب تو خواهد شد.(111)
پیامبر عالیقدر اسلام هم در بیان جالب و جامعی، موضوع شاد زیستن همراه با تفریح را اینگونه مطرح کرده است: الهوا و العبوا، فانی اکراه ان یری فی دینکم غیظة. (112)
تفریح و بازی کنید، زیرا من دوست نمی دارم در زندگی شما، خشونت و خشکی و سردی مشاهد شود، درباره اینکه این بازی و سرگرمی و تفریح، چگونه اعمالی باشد، غیر از اینکه بازیهای معقول و مشروع را اسلام می پذیرد. امام صادق (ع) نیز نوع بازی و لذت طلبی را در یک بیان اینگونه تفسیر فرموده است.
لهو المؤمن فی ثلاثه اشیاء، التمتع بالنساء و مفاکهة الا خوان، و الصلواة باللیل. (113)
سرگرمی و لذت مطبوع افراد با ایمان در سه چیز است:
بهره برداری و کامجوئی از زنان، شرکت در بزمها و جلسات دوستان و برادران دینی، و مناجات و نماز شب و خلوت با خداوند مهربان.
جهان غم نیر زد، به شادی گرای - نه از بهر غم کرده اند این سرای
جهان از پی شادی و دلخوشی است - نه از بهر بیداد و محنت کشی است
نباید بخود، برستم داشتن - نباید بخود، درد و غم داشتن
بیا تا نشینیم و شادی کنیم - دمی در جهان کیقبادی کنیم
دلی را که سرمایه زندگی است - بتلخی سپردن، نه فرخنده گیست
نظامی گنجوی