تسنیم تفسیر قرآن کریم جلد 1

نویسنده : آیت الله عبدالله جوادی آملی

6- برکات آیه کریمه بسم الله ...

- عن الباقر (علیه السلام ): ... و ینبغی الاتیان بها (بسم الله ) عند افتتاح کل أمر عظیم أو صغیر لیبارک فیه (609)
- عن امیرالمؤمنین (علیه السلام ): ان العبد اذا أراد أن یقرأ أو یعمل عملا فیقول بسم الله الرحمن الرحیم فانه تبارک له فیه (610)
اشاره: کاری که با نام خداوند شروع شد نه تنها ابتر نیست و به ثمر می رسد، بلکه مورد برکت نیز قرار گرفته، بیش از مقدار متوقع، نتیجه می دهد و معنای برکت در هر چیزی، ظهور خداوند سبحان با وصف مبارک بودن خود در آن است و هر جا که صفت فعلی مبارک بودن خداوند تجلی کند آن جا بیش از اندازه پیش بینی شده ثمر می دهد .
از برخی احادیث مرسل چنین بر می آید که اشتغال به قرائت (بسم الله ...) مایه نجات است گرچه به عنوان شروع در کاری نباشد؛ مانند آنچه از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم روایت شده که آن حضرت فرمود: هر که خواهد که حق تعالی او را از زبانیه دوزخ که نوزده اند نجات دهد، باید که به قرائت (بسم الله الرحمن الرحیم ) اشتغال نماید؛ زیرا که آن نوزده حرف است، تا حق تعالی هر حرف از آن را سپری و حاجبی گرداند از جهت رفع هر یک از ایشان چه آن نوزده زبانه نشانه غضب الهی اند ... (611) نوزده نفر بودن از آیه (علیها تسعة عشر ) (612) استفاده می شود .

7- مغایرت اسمای لفظی با مسمای آنها

عن الصادق (علیه السلام ): ... و الاسم غیر المسمی ... لله عزوجل تسعة و تسعون اسما فلو کان الاسم هو المسمی لکان کل اسم منها هو اله و لکن الله عزوجل معنی یدل علیه بهذه الأسماء و کلها غیره (613)
اشاره: همان طور که الفاظ، که اسمای مفاهیم ذهنی است، غیر از هویت مطلق الهی است، معانی ذهنی نیز خارج از ذات خداوند است و اگر معنای ذهنی اسمای الهی عین مسما باشد، گذشته از آن که از تعدد اسم، تعدد مسما لازم آمده، از توحید خارج خواهد شد، محذور اکتناه واجب را نیز در پی دارد؛ زیرا ذهن کاملا مفهوم ذهنی اسماء را ادراک و به آن احاطه حاصل می کند، در حالی که خداوند نامحدود، هرگز مورد اکتناه ممکن محدود قرار نمی گیرد .

8- تأثیر تکوینی بسم الله

عن رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: بسم الله الرحمن الرحیم اسم من اسماء الله الأکبر و ما بینه و بین اسم الله الأکبر الا کما بین سواد العین و بیاضها (614)
عن أمیرالمؤمنین (علیه السلام ): ... اسم الله فانه اسم فیه شفاء من کل داء و عون علی کل دواء (615)
اشاره: در مباحث پیشین روشن شد که مضمون هر اسمی، مقامی از مقامهای تکوینی است و هرگز با صرف لفظ یا تصور مفهوم ذهنی نمی توان در نظام هستی تأثیر علی داشت و واقعیت خارج را تسخیر کرد؛ هر چند ممکن است بر اثر ادراک صحیح معنای اسمای الهی و انبعاث روحی به سمت مصداق آنها زمینه مستعدی برای دریافت فیض از مبادی عالی فراهم کرد .