تسنیم تفسیر قرآن کریم جلد 1

نویسنده : آیت الله عبدالله جوادی آملی

4- الشفاء ، الشافیة : قرآن کریم برای شفای دردهای درونی بیماریهای قلبی، یعنی جهل و رذایل اخلاقی، از سوی شافی مطلق، خدای سبحان، نازل شده است: و ننزل من القران ما هو شفاء و رحمة (450) ( و شفاء لما فی الصدور ) (451) و سوره مبارکه حمد نیز که برترین سوره قرآنی و

عصاره معارف آن است، در روایات سوره شفابخش نام گرفته است: فاتحة الکتاب شفاء من کل داء (452)، من لم یبرأه الحمد لم یبرأه شی ء (453) .
گرچه تلاوت سوره حمد شفابخش بیماریهای تن نیز هست و در این امر مجرب، هیچ تردیدی نیست، اما مهم، بیماریهای جان است که قرآن کریم عهده دار درمان آنهاست و سوره حمد نیز چون عصاره قرآن است، عصاره درمانهای قرآن نیز خواهد بود . بنابراین، کلام امام باقر (علیه السلام ) ( من لم یبرأه الحمد ...) نیز بدین معناست که اگر جهل و رذایل اخلاقی کسی با معارف سوره حمد درمان نشود، دیگر سوره های قرآن نیز برای او سودمند نخواهد بود .

5- الأساس : از ابن عباس نقل شده است که هر چیزی اساسی دارد و اساس قرآن سوره مبارکه حمد است: ان لکل شی ء أساسا ... و أساس القرآن الفاتحة و أساس الفاتحة بسم الله الرحمن الرحیم (454)

6- الصلاة : این نام نیز مستفاد از این حدیث قدسی است: قسمت الصلاة بینی و بین عبدی نصفین؛ فنصفها لی و نصفها لعبدی ... (455)؛ زیرا قراین موجود در حدیث به روشنی گواه بر آن است که منظور از الصلاة ، سوره حمد است . برخی مفسران نیز سر نامگذاری سوره حمد بدین نام را

وابستگی قوام نماز به سوره حمد ( لا صلاة الا بفاتحة الکتاب ) ذکر کرده اند (456)