تحلیلی بر عملکرد یهود در عصر نبوی

نویسنده : علی جدید بناب

سخنی با خواننده

اسلام از همان آغاز پیدایش، با مخالفت ها و کارشکنی های گروه هایی قرار گرفت که گسترش آن را به زیان منافع خود می دیدند و به همین جهت از هر راهی وارد می شدند تا این آئین نوپا و دعوت جدید را از ریشه بخشکانند و نتیجه آن، وقوع جنگ ها و درگیری هایی بود که پیامبر صلی الله علیه و آله و مسلمانان صدر اسلام را به خود مشغول کرده بود.
یکی از این گروه ها که دردسرهای بزرگی برای پیامبر اسلام درست کردند، یهود مدینه و اطراف آن بودند. با وجود این که دانشمندان یهود، خود در انتظار ظهور اسلام بودند و نشانه های پیامبر اسلام را در کتاب خود دیده بودند و او را به روشنی و به تعبیر قرآن همانند فرزندان شان می شناختند، باز برای حفظ موقعیت و منافع مادی خود با پیامبر اسلام دشمنی کردند و توطئه های بسیاری برای نابودی اسلام به راه انداختند و این علی رغم پیمانی بود که در آغاز تشکیل حکومت اسلامی در مدینه با مسلمانان بسته بودند.
توطئه های یهود همه جانبه بود و آن ها هم از طریق فرهنگی، هم از طریق اقتصادی و هم از طریق نظامی با تمام نیرو با اسلام مقابله کردند و حتی چندین بار به ترور پیامبر اقدام صلی الله علیه و آله کردند ولی موفق نشدند.
درگیری پیامبر اسلام با یهود آن چنان اهمیتی داشت که در قرآن کریم ده ها آیه درباره یهود و پنهان کردن حقایق تورات توسط دانشمندان شان و اقدامات خصمانه ای که به عمل می آوردند، نازل شده است و قرآن آن ها را بزرگ ترین دشمن مسلمانان در کنار مشرکان می داند:
لتجدن اشد الناس عداوه للذین امنوا الیهود و الذین اشرکوا؛(1) به طور مسلم دشمن ترین مردم نسبت به مومنان را، یهود و مشرکان خواهی یافت.این دشمنی همچنان ادامه دارد و ما امروز تجسم آن را در مسئله فلسطین می بینیم.
درباره توطئه های یهود در عصر پیامبر صلی الله علیه و آله و درگیری های آنان با حکومت مدینه در آغاز اسلام، منابع فراوانی در دسترس می باشد و مهم تر از همه، آیات قرآن است که در موارد مشکل یهود را مطرح کرده و از توطئه های آن ها خبر داده است.
در عصر ما برخی از محققان با استفاده از این منابع به خصوص آیات قرآنی، مسئله یهود عصر پیامبر صلی الله علیه و آله را بررسی و تحلیل کرده اند و آثار گران قدری آفریده اند، در میان این آثار، اثر ارزشمند و محققانه برادر گرامی حجه الاسلام و المسلمین آقای علی جدید بناب، درخششی ویژه دارد و ایشان با صبر و حوصله تمام و با استفاده از منابع فراوان و با بهره گیری از تالیفات گذشتگان و تحقیقات معاصران، اثری پرمحتوا و گران سنگ به وجود آورده اند که برای پژوهندگانی که در پی مطالعه عمیق در این موضوع هستند، اثری پربها و راه گشاست.
ما ضمن این که این موفقیت را به ایشان تبریک می گوییم، خوانندگان محترم را به مطالعه دقیق این اثر دعوت می کنیم؛ با این امید که به لطف الهی، مؤلف محترم بتواند آثار ارزنده دیگری به جامعه علمی ارائه کند.
قم - یعقوب جعفری تاریخ: 7/12/80

پیش گفتار

در این اثر سعی شده است، کارشکنی های یهود در عصر پیامبر صلی الله علیه و آله بر اساس مستندات تفسیری، قرآنی و گزارش های موثق تاریخی مورد بررسی قرار گیرد، بنابراین در ارائه مطالب، از تفاسیر شیعه و سنی استفاده شده است؛ سوال اصلی این است که ابعاد کارشکنی های یهود در عصر پیامبر صلی الله علیه و آله چیست؟ و به تبع آن چرا یهود در قرآن مذمت شده است؟ علت کارشکنی های یهود و پیروی نکردن از پیامبر صلی الله علیه و آله چیست؟ رفتار پیامبر صلی الله علیه و آله با یهود چگونه بود؟
بر این اساس قلمروها، علل، پیامدهای کارشکنی یهود و روش مواجهه پیامبر صلی الله علیه و آله با یهود مورد بررسی قرار گرفته است. قلمروها به شاخه سیاسی - نظامی، فرهنگی، اعتقادی و اقتصادی تقسیم شده و مورد تحقیق قرار گرفته است، سپس علت ها و پیامدهای ناشی از آن تحلیل و بررسی شده است.
با تامل در تفسیر آیات و تتبع در منابع تاریخی، روشن می شود که یهود دارای برخی رذایل نفسانی بوده است به ویژه علاقه شدید آنها به مادیات و تعصب خاص نژادی سبب تمییز از سایر انسانها می شود، آنان به خاطر نیل به مادیات و تفوق نژادی حاضرند بسیاری از ارزش های دینی خود را زیر پا بگذارند. اعتقاد به معاد در آنها بسیار کمرنگ و یا اصلا وجود ندارد، از طرف دیگر روحیه عناد و لجبازی در آنها ریشه دوانده است، از این روی چون با وجود پیامبر صلی الله علیه و آله منافع دنیوی خود را در معرض خطر می دیدند، با وی به مخالفت برخاستند.
به نظر می رسد با بررسی های به عمل آمده، از آنجا که رسول خدا صلی الله علیه و آله، پیامبر رحمت بوده به شیوه های مسالمت آمیز، آنان را به اسلام دعوت می کرده است، ولی به دلیل عناد و لجاجت شدید، کلام حق در آنها کار ساز نشد، به این جهت خداوند متعال، تنفر و انزجار خویش را نسبت به قوم یهود برای پیامبرش اظهار داشت و فرمان جنگ را صادر نمود.
شایان توجه است که رفتار شدید پیامبر صلی الله علیه و آله با یهود امری معقول می باشد، زیرا چنین رفتاری بر اساس پیمان نامه ای بود که بین طرفین منعقد شده بود و در صورت تعرض و توطئه، پیامبر صلی الله علیه و آله می توانست مردان آن ها را اعدام، و زنان و بچه های آنان را به اسارت بگیرد، یا به مناطق دیگر تبعید نماید.
موضوع این اثر، بررسی عام کارشکنی های یهود در عصر پیامبر صلی الله علیه و آله از جنبه های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است.
یهود پیروان حضرت موسی صلی الله علیه و آله هستند و از شریعت او تبعیت می نمایند و تورات کتاب آسمانی آنهاست. این قوم به اسلام ایمان نیاوردند و همواره بر دین خویش پایبند ماندند.
همچنین در این اثر پرسش هایی به عنوان سوال اصلی و فرعی مطرح شده و در طول تحقیق و بررسی، به آن پرسش ها، پاسخ داده خواهد شد. آن سوالات عبارتند از:
1- ابعاد کارشکنی های یهود از دیدگاه قرآن و مورخان چیست؟ (سوالی که در واقع محور اصلی موضوع را در بر می گیرد و به دنبال آن و به منظور توضیح بیشتر، پاسخ به سوال های زیر مطرح می شود:)
2- علت مهاجرت یهود به جزیره العرب قبل از بعثت چه می تواند باشد؟
3- در مورد نژاد پرستی و پیمان شکنی یهود چه می توان گفت؟
4- مراکز اصلی یهود در جزیره العرب چیست؟
5- یهود از قتل پیامبر صلی الله علیه و آله چه اهدافی را دنبال می کردند؟
6- چرا یهود با وجود آگاهی از نشانه های پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله در تورات به انکار و مخالفت با آن حضرت پرداختند؟
7- چرا اشراف یهود به پیامبر صلی الله علیه و آله حسادت می ورزیدند؟
8- علل کارشکنی یهود در برابر رسول خدا صلی الله علیه و آله چه بود؟
9- چرا یهود، آثار و نشانه های پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله را در تورات تحریف می کردند؟
10- انگیزه یهود از کارشکنی چه بوده است؟
11- کارشکنی های یهود چه تاثیری در روند رسالت پیامبر صلی الله علیه و آله و اهداف عالی اسلام داشت؟
12- آیا در مقابل پیمان شکنی های یهود، باز هم نرمی و ملاطفت از طرف پیامبر اسلام امکان داشت؟
13- برخورد پیامبر صلی الله علیه و آله از ابتدای تشکیل حکومت اسلامی با یهود چگونه بوده است؟
14- رسول خدا صلی الله علیه و آله بعد از کارشکنی ها و نقض عهدهای مکرر یهود با آنان چگونه رفتار نمود؟
بعد از مطرح شدن این سوالات، فرضیه هایی به نظر می رسد که در این نوشتار صحت و سقم آنها مورد بررسی قرار خواهد گرفت. آن فرضیه ها عبارتند از:
1- به نظر می رسد قرآن کریم و رسول خدا نژاد پرستی و پیمان شکنی یهود را مورد تایید قرار می دهند؟
2- ممکن است یهود گمان کرده باشند با قتل پیامبر صلی الله علیه و آله بتوانند جلوی نابودی و زوال دین یهود را بگیرند و به آمال و آرزوهای خویش برسند.
3- شاید یهود رسالت خاتم صلی الله علیه و آله را با علم به نشانه های او به این دلیل نپذیرفتند که پست و مقام و مال و منال دنیوی شان را حفظ کنند.
4- احتمال دارد حسادت یهود به توسعه سریع اسلام و منسوخ دانستن احکام سایر ادیان به ویژه یهود و... برگردد.
5- شاید بتوان کارشکنی های یهود را در ضعف ایمان به معاد، علاقه شدید به مادیات، خود برتر بینی و... دنبال کرد.
6- چنین به نظر می رسد تحریف آثار و نشانه های مربوط به پیامبر صلی الله علیه و آله به دست یهود از کتاب آسمانی تورات، برای منحرف کردن عوام از مسیر حق و حفظ موقعیت اجتماعی خویش باشد.
7- به نظر می رسد انگیزه های یهود از کارشکنی، ایجاد نفاق در سپاهیان اسلام، حفظ منافع خویش و جلوگیری از تبلیغ اسلام و... باشد.
8- شاید به دلیل کارشکنی های یهود، پیامبر صلی الله علیه و آله به طور کامل نتوانست به نشر و ترویج اسلام در سطح جهان و استحکام پایه های حکومت اسلامی بپردازد.
9- آن چه جای سخن دارد این است که بعد از همه پیمان شکنی های یهود، مدارا کردن با آن ها مطلوب به نظر نمی رسید و باید با قاطعیت تمام با آن ها رفتار می شد تا دیگر مخالفان، جرات چنین کارشکنی هایی را نداشته باشند.
10- آن چه از قرآن و سنت برداشت می شود این است که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله ابتدا با یهود به نرمی و ملاطفت رفتار کردند، ولی چون اهداف شوم آنها نمایان گشت شیوه برخورد قرآن و پیامبر صلی الله علیه و آله با یهود تغییر کرد.
11- به نظر می رسد که یهودیان نسبت به پیروان سایر ادیان بیشترین انحراف را در پیمودن مسیر حق داشتند و ضرر آن ها برای اسلام بیش از دیگران بوده است.
12- با نظر به آیه
لتجدن اشد الناس عداوه للذین امنوا الیهود و الذین اشرکوا؛(2)
به طور مسلم دشمن ترین مردم نسبت به مومنان را، یهود و مشرکان خواهی یافت. به نظر می رسد شیوه برخورد قرآن و پیامبر صلی الله علیه و آله با آنان شیوه معقولی بوده باشد، زیرا پیامبر صلی الله علیه و آله در عهد و پیمانش با یهود قید کرده بود در صورت پیمان شکنی، به مفاد پیمان نامه عمل خواهد شد و برخورد قرآن و سنت خارج از مفاد پیمان نامه نیست.
بعد از بیان فرضیه های فوق، هدف هایی را در این نوشتار مد نظر داریم و هدف عمده تحقیق، بررسی عملکرد یهود در مقابل دعوت پیامبر صلی الله علیه و آله و برنامه های انسان ساز اسلام است، این که یهودیان در مقابل دعوت پیامبر صلی الله علیه و آله چه واکنش هایی از خود نشان می دادند و علل این واکنش ها چه بوده است؟ چرا سد راه اهداف والای اسلام می شدند؟ چرا و چگونه با مشرکان هم پیمان شدند؟ در مقابل این اعمال ناپسند یهود، برخورد قرآن و پیامبر صلی الله علیه و آله با آن ها چگونه بوده است؟ آیا پیامبر صلی الله علیه و آله با قاطعیت و خشونت با آنان برخورد می کرد یا با ملایمت و نرمی؟ آیا برخورد اسلام با آن ها تبشیری داشته، یا انذاری؟ چرا یهود با مشاهده قرائن و شواهد کافی، که بر نبوت پیامبر صلی الله علیه و آله دلالت می کرد، به پیامبر صلی الله علیه و آله ایمان نیاوردند و در مقابل آن حضرت، واکنش منفی نشان دادند؟ بالاخره در این تحقق بر آن هستیم که نکات آموزنده و مورد استفاده را استخراج نماییم و به شیوه های کاربردی در این زمینه توجه زیادی داشته باشیم و سر مشق و الگوی زندگی خویش در مقابل اهل کتاب و کفار قرار دهیم.
البته شایان توجه است که اگر محقق در تحقیقات خود، به شیوه های کاربردی توجه نکرده باشد و آنها را مد نظر قرار نداده باشد، به ویژه در مواردی چون پژوهش مذکور که در پیش روست، به آن شیوه ها توجه نداشته باشد، متحمل خسران و ضرر شده است.
مطلب دیگری که در نوشتار حائز اهمیت است پیشینه تحقیق است، در این باره تا کنون تحقیقات زیادی صورت گرفته، اما آن چه مربوط به بحث می شود، می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1- تفسیر موضوعی با عنوان منشور جاوید اثر استاد جعفر سبحانی: کتاب مذکور، گر چه به صورت موضوعی است و آیات مربوط به یهود را یک جا آورده است، ولی به طور تفصیلی به موضوع مورد نظر نپرداخته است.
2- علاوه بر کتاب های تفسیر موضوعی، کتابهایی نیز در خصوص یهود نگاشته شده است که می توان به کتاب الیهود فی القرآن اثر عفیف عبد الفتاح طباره اشاره کرد که از بیشتر منابع عربی دیگر کامل تر است و آن منابع عربی با عنوان یهود در قرآن نگاشته شده و در اختیار محققین قرار گرفته اند. البته این منبع ارزشمند با وجود مزایای زیادی که نسبت به منابع دیگر دارد، به کارشکنی های یهود کمتر پرداخته به اجمال مطالبی نگاشته است.
3- نگرش وحی بر یهود و مسیحیت اثر سید مرتضی حسینی اصفهانی: با وجود زحمات بسیار مؤلف محترم در جمع آوری آیات مربوط به یهود و بیان دیدگاه ده ای از مفسرین مشهور، پراکندگی در بیان مطالب به چشم می خورد و در خصوص موضوع مورد نظر به تفصیل سخن نگفته است، افزون بر این ها تحقیق وی، ترتیب منطقی و سیر مورد نظر این پژوهش در حیطه موضوع ارائه شده را ندارد.
4- پایان نامه هایی نیز درباره یهود نگاشته شده است که از جمله آن ها پیامبر صلی الله علیه و آله و یهود مدینه اثر خانم بختیاری است، نویسنده در نگارش این رساله بسیار کوشیده و اثری در خور تحسین آفریده است، البته نظارت اساتید دانشمند و مجربی چون رسولی محلاتی و آیینه وندا با عنوان استاد راهنما و مشاور، این پایان نامه را از اعتبار بیشتری برخوردار کرده است. اما این اثر نفیس بیشتر به جزیی از مطلب مورد نظر در این تحقیق (پیمان شکنی) پرداخته و از کارشکنی های دیگر یا غفلت شده، یا به اجمال از آن ها سخن گفته است. در بعضی موارد تحلیل های تقریبا خوبی ارائه داده، اما ضعیف است، و ضعفش به این بر می گردد که بیشتر از منابع دست دوم فارسی استفاده کرده، در صورتی که منابع قوی و دست اول در این زمینه، بیشتر به زبان عربی میباشد.
5- پایان نامه دیگری با عنوان برخوردهای پیامبر صلی الله علیه و آله و یهودیان حجاز اثر مصطفی صادقی به رشته تحریر در آمده است: در این اثر پژوهش گرانه، که مطالب را بسیار خوب تحلیل کرده، بیشتر به جنگ هایی پرداخته که بین پیامبر صلی الله علیه و آله و یهود صورت گرفته است و به اتفاقات قبل و بعد از وقوع این جنگ ها، که می تواند از علل کارشکنی های یهود باشد، کمتر اشاره کرده و یا به اجمال از کنار آن گذشته است.
مطلب دیگری که در این نوشتار دارای اهمیت است، قلمرو تحقیق است: این پژوهش در حوزه های قرآنی (تفسیری)، تاریخی و روایی صورت گرفته است. در حوزه قرآنی، آیات مربوط به کارشکنی های یهود بررسی شده و به تناسب در جایگاه خودش آورده شده است، هم چنین دیدگاه های مفسرین شیعه و سنی درباره این آیات مورد بررسی واقع شده و نظریات مهم آن ها در این زمینه ملحوظ شده است.
در حوزه تاریخی، سعی بر این بوده است گزارش های تاریخی مستند باشد و از منابع دست اول به ویژه از آرا و نظریات مورخان مشهور همچون واقدی، ابن اسحق و... استفاده شود و هم چنین مطالب موجود در صورت نیاز نقد و تحلیل شود.
در حوزه روایی نیز روایاتی، که مربوط به یهود است، مطالعه شده و آن چه به بحث مربوط بوده، مورد توجه و تحقیق واقع شده است. گفتنی است در این تحقیق در ترجمه آیات از ترجمه آیه الله ناصر مکارم شیرازی استفاده شده است.
مطلب دیگر به روش تحقیق مربوط می شود: در این پژوهش به روش کتاب خانه ای و به شیوه نظری (قرآنی، تاریخی) عمل شده است و به علت گستردگی بحث، استفاده از منابع معتبر تفسیری، کتاب های کهن و معتبر تاریخی در اولویت قرار گرفته است، هم چنین از منابع روایی هم بهره برداری شایانی است؛ بنابراین تحقیق حاضر، قرآنی، روایی و تاریخی است.
در پایان پیش گفتار بر خود لازم می دانم از عزیزانی که اینجانب را در تهیه و تدوین این اثر یاری فرمودند تشکر نمایم. ابتدا از استاد فرزانه حضرت آیت الله محمد تقی مصباح یزدی (دام ظله العالی) نهایت تشکر را دارم که با ایجاد مؤسسه ی امام خمینی (ره) و پرورش شاگردانی ممتاز در زمینه های مختلف علوم انسانی، انگیزه بنده را جهت ورود به مؤسسه مضاعف نمودند.
از راهنمایی های اساتید محترم حجه الاسلام و المسلمین دکتر سید رضا مودب و حجه الاسلام و المسلمین یعقوب جعفری استفاده کافی را برده و صمیمانه از ایشان متشکرم. در ضمن دیدگاه های حجج اسلام و المسلمین آقایان مهدی پیشوایی، دکتر محمد رضا جباری و جواد سلیمانی، در طول این پژوهش بسیار کار ساز بوده، امید است خداوند متعال به آنان اجر اخروی عطا فرماید.
همچنین از برادر عزیزم حجةالاسلام آقای محمد طیب انتظاری که در حروفچینی این تحقیق، زحمت های زیادی را مخلصانه متحمل شدند و مسئولین محترم مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) که بنده را در تهیه، تدوین، نشر و توزیع آن یاری فرمودند، سپاسگزارم.
قم - علی جدید بناب تاریخ: 8/12/1380

مقدمه

نشر در مسیر تکاملی خویش از ابتدای خلقت به راهنما نیاز داشته است، تا او را در فراز و نشیب زندگی از خطرها رهایی بخشد و به سعادت رهنمون سازد، بنابراین خداوند متعال در هیچ برهه ای او را تنها نگذاشته و افرادی صالح و پیراسته را به سوی او فرستاده است تا وی را از ضلالت و تاریکی نجات دهند؛ فلسفه ارسال رسولان و ادیان الهی خود گواه بر این مدعاست.
دین یهود هم یکی از ادیان الهی است، اما دینی که پیروانش در طول تاریخ آن را به هوا و میل خویش تغییر داده و حقایقش را وارونه کرده اند، آنان به قدری در دنیا غوطه ور شده بودند که تعالیم انبیای الهی را به فراموشی سپردند یا جهت نیل به آمال دنیوی خویش، تعالیم دینی را تحریف کردند. اگر دیدگاه قرآن کریم و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله را در این زمینه جویا شویم، خداوند متعال و رسولش صلی الله علیه و آله از یهودیان تنفر و انزجار خاصی داشته اند و آنان را دشمنان اصلی مؤمنین معرفی کرده اند. علت تنفر از یهود به کارشکنی های آن ها در زمینه های مختلف سیاسی، نظامی، فرهنگی، اجتماعی، اعتقادی، اقتصادی، و... بر می گردد البته این کارشکنی ها از وجود بعضی رذایل نفسانی در ایشان (از جمله عناد و لجاجت، خود برتر بینی، نژاد پرستی، مال پرستی، ریاست طلبی و...) ناشی می شود. همین خصلت های ناپسند باعث شد یهودیان به جای توجه به مشترکات دینی و اتحاد و همبستگی در مقابل کفر و الحاد با اسلام دشمنی کنند و مانع گسترش آن شوند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله که از همان آغاز تشکیل حکومت اسلامی می بایست جهانیان را به اسلام دعوت می کرد، متاسفانه زمان زیادی از عمر با برکتش را به کنار زدن آنان گذراند که مانع راهش بودند، حتی بعضی بیراهه رفتن های مسلمانان بعد از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله در امر ولایت و امور دیگر به کارشکنی های یهود و صفات ناپسند آن ها مربوط می شود. اگر مراکز استقرار یهود در طول تاریخ بررسی شود، به این نکته مهم خواهیم رسید که یهود از ابتدا به سبب انحرافات زیاد و برخورد نامناسبی که با پیامبران الهی داشتند و حتی جهت رسیدن به اهداف شوم خود حاضر می شدند که حقوق دیگران پایمال شود، هرگز مکان ثابتی جهت اسکان خود نداشتند و از جایی به جای دیگر تبعید می شدند، وقتی که به سرزمین دیگری هم کوچ می کردند سعی داشتند به ترفندهای مختلف آن سرزمین را از دست صاحبان اصلی خود بیرون و حق آنان را پایمال کنند؛ بنابراین سهم یهود در تخریب جوامع مختلف، چه از نظر فیزیکی و چه از نظر معنوی، بیش از دیگران بوده است. در ضمن از آن جا که بعضی از واژه ها و اصطلاحات مهم در عنوان کتاب یا در فصل های مختلف آن آورده شده است؛ بنابراین لازم به نظر می رسد به تعریف و توضیح آن ها پرداخته شود، از جمله واژه های مهم در این زمینه عبارتند از:
1- عملکرد (لغوی): نتیجه عمل، حاصل کار؛(3)حاصل محصول، حاصل محصول و نتیجه کار، کارکرد؛(4)
(اصطلاحی): منظور از عملکرد، تمام عملیات ها و کارکردهای مثبت و منفی را شامل می شود که در این تحقیق به کارکردهای منفی و کارشکنی های یهود پرداخته خواهد شد و این عملکرد می تواند در زمینه های مختلف فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و...باشد.
هود، یهود: هود از لغت عبری گرفته شده و به معنای حمد و شکر و مجد است و یهود فرزند چهارم یعقوب صلی الله علیه و آله از همسرش لینة است.(5)
یهود: (قوم یهود، بنی اسرائیل): غیر منصرف است؛ به جهت علمیت و وزن فعل. ال بر سر آن می آید و یم گویند. الیهود: یهودیان. و اشتقاق آن از هادوا: (توبه کردند)، می باشد.(6)
در اصطلاح نیز منظور از یهود، کسانی هستند که پیروان دین حضرت موسی صلی الله علیه و آله بوده و کتاب تورات را به عنوان کتاب آسمانی قبول دارند و از شریعت ایشان تبعیت می نمایند و با آمدن اسلام، قبول اسلام ننموده و همواره بر این دین پایبند هستند. لغویان، یهود را واژه ای بیگانه می دانند، اما یقین ندارند که از عبری یا فارسی است.(7) هیرشفلد می اندیشد: استعمال فعل حاد نشان می دهد این واژه از منابع آرامی یهودی گرفته شده است و چون دقیقا معنای آن دانسته نشده، با ربط دادنش به ریشه حاد (به معنای توبه کردن) برای آن یک وجیه اشتقاق عربی ساخته شده است و علت وجود صورت هود در کنار یهود همین است. آر تور جفری در مقام پاسخ به هیرشفلد بر آمده، می گوید: ایراد اساسی بر این نظریه آن است که واژه یهودی در شعر کهن عربی به کار رفته است؛ بنابراین اعراب پیش از روزگار حضرت محمد صلی الله علیه و آله به خوبی با آن آشنایی داشته اند. هوروویتس یادآور می شود که در قرآن مراد از یهود همیشه یهودیان روزگار حضرت محمد صلی الله علیه و آله است و یهودیان عهد قدیم به نام بنی اسرائیل خوانده شده اند.(8) از آن چه نقل شد چنین بر می آید یهود واژه ای است که در خصوص ریشه آن اختلاف نظر وجود دارد و معلوم نیست از زبان عبری گرفته شده یا آرامی یا عربی و یا فارسی.
2- کار شکنی: 1- ممانعت از پیشرفت کار2- سخن چینی سیاست، نمامی 3- بهتان، افترا.(9) منظور ما از کار شکنی وجه عام آن بوده و همه موارد را شامل می شود و می تواند به صورت فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، فکری و... باشد.
3- پیمان شکنی: عمل پیمان شکن، نگاه نداشتن عهد بسته شده، نقض عهد(10) مراد از پیمان شکنی نقض عهدی است که بین پیامبر صلی الله علیه و آله و یهود بسته شد.
4- پیمان نامه: تعهد نامه، عهدنامه.(11) مراد پیمان نامه ای است که پیامبر صلی الله علیه و آله بعد از ورود به یثرب، با گروه های مختلف یهودیان منعقد نمود.
5- اسرئیلیات (معنای لغوی): اسرائیلیات جمع است و مفرد آن اسرائیلیه است و آن داستان یا حادثه ای است که در منابع اسلامی از منبع اسرائیلی روایت می شود. و اما مراد از اسرائیل که داستان یا حادثه به آن نسبت داده می شود، یعقوب بن اسحق بن ابراهیم - صلی الله علیه و آله - پدر یوسف صلی الله علیه و آله است و در واقع یهود هم به او نسبت دارند و به آنان بنی اسرائیل گفته می شود.(12) اگر اسرائیلیات گفته می شود از باب تغلب است، چون در ابتدای ظهور اسلام، تعداد یهودیان در مدینه زیاد بود و اختلاط زیادی با مسلمانان داشتند، بنابراین (روایات آنان) به اسرائیلیات شهرت یافت.(13)
(معنای اصطلاحی): هر آن چه از افسانه های قدیمی، که اصل روایتش به ماخذ یهودی یا نصرانی بر می گردد، اخذ و نقل شود اسرائیلیات گفته می شود؛ بعضی از مفسران و محدثان معنا را توسعه داده، می گویند: آن چه دشمنان اسلام از طریق توطئه و مکر و حیله، از روایاتی که در منابع معتبر وجود ندارد، وارد کردند و در واقع ساخته دشمنان اسلام می باشند که با نیت آلوده آن ها را درست کرده و در اخبار و روایات وارد کرده اند، تا بدین طریق عقائد مسلمین را تضعیف کنند همان گونه که در قصه غرانیق معاندین اسلام عمل می کردند.(14)
6- اسرائیل: اسرائیل در زبان عربی عبداللهاست؛ اسراء یعنی عبد و ئیل به معنای الله است. با این بیان، خداوند متعال یهود را مورد ملاطفت قرار می دهد؛ زیرا آنان را به پیامبرشان اسرائیل منسوب می کند و به این وسیله، احساس کرامت را در آن ها برمی انگیزد. به این علت آنان را یهود نامیده اند که تبار دسته ای از آنان به یهود فرزند چهارم حضرت یعقوب صلی الله علیه و آله می رسد.(15) یعقوب صلی الله علیه و آله از عیسو فرار کرد، شبانه به سفر پرداخت. اکثر دانشمندان مسلمان آن را اسمی بیگانه می دانند و زمخشری و بیضاوی نیز (در تفسیر آیه 40 سوره روم) همین نظر را ابراز داشته اند.(16) آرتور جفری معتقد است این واژه از سریانی گرفته شده است و گفته است تمام صیغه هایی که به ئیل ختم می شوند سریانی هستند، اماطبری در تفسیر آیه 40 سوره بقره ادعا می کند ئیل عبری است.(17)