فهرست کتاب


جایگاه مساجد در فرهنگ اسلامی

تهیه و تنظیم حجةالاسلام و المسلمین علی رضایی‏‏

کتب درسی

در کتب درسی از مقطع ابتدایی تا پایان دانشگاه ها، مطلوب و حتی لازم است که به سبک زیبا و گویا و جذاب و البته با رعایت اختصار، از آداب و اسرار نماز و مسجد بحث هایی گسترده تر از آنچه اینک صورت می گیرد، گنجانیده شود، تا مسجد، حضوری دایمی در زندگی کودکان، نوجوانان و جوانان داشته باشد.
در خاتمه: نظر عزیزان را به این نکته جلب می کنم که در یک نظر خواهی از عده ای جوانان عزیز درباره نماز و جاذبه دار شدن مساجد، نکات جالبی به دست آوردیم که ذیلاً اهم آن دیدگاه ها را متذکر می شویم: سؤال این بود که:
1 - چگونه می توان نماز را در بین جوانان، دارای جاذبه کرد؟
2 - چه کنیم تا مساجد ما دارای جاذبه باشد؟
3 - ایجاد انگیزه و اشتیاق در بین جوآنها به نماز به طرق مختلف.
4 - تقویت مسائل اعتقادی جوان ها.
5 - جذاب کردن محیطهای اقامه نماز.
6 - آشنا کردن خانواده ها با نماز و احکام آن، که محل رشد و نمو و شکل گیری جسم و روح جوان هاست.
7 - سالم سازی محیط و رفع زمینه های گناه.
8 - ورود تکنولوژی جدید به مساجد از قبیل ویدئو و کامپیوتر.
9 - انتخاب مسئولان جوان و پر شور و نیز امام جماعت خوش ذوق و خوش خلق.
10 - مراعات بهداشت، نظافت و نظم در مساجد.
11 - ایجاد برنامه های متنوع در کنار نماز جماعت در مساجد.
12 - ایجاد کلاس های روان شناسی برای ائمه جماعات به منظور فراگیری طریقه بهتر برخورد با مردم و جوانان.
13 - تسریع در اقامه جماعات.
14 - مراعات سه اصل:
- مکان (زیباسازی مساجد، و ساختن نمازخانه های شیشه ای در پارک ها که جذاب است و هم تبلیغی برای نماز خوانی).
- زمان (اقامه نمازها در اول وقت و با سرعت).
- لباس (پوشیدن لباس های سفید و متحدالشکل به هنگام جماعت).

3 - روش های تربیتی

دوران نوجوانی مرحله پر کشمکش و گاه دشواری در زندگی فرد است. در این دوره تغییرات زیادی در نوجوان ایجاد می شود؛ از آنجا که نوجوانی مقطعی خاص بین کودکی و جوانی است، نوجوان دوران حساسی را می گذراند؛ زیرا خود را با رشد سریع جسمانی، پیدایش صفات ثانوی جنسی و ادای تکلیف های دینی به صورتی جدی تر مواجه می بیند؛ والدین و اولیای مدرسه از آنان توقع رفتارهایی پخته و سنجیده دارند و اینکه باید خود را برای ورود به دانشگاه، بازار کار و ازدواج، مهیا سازند؛ بسیاری از انحرافات رفتاری، عقیدتی و دینی افراد از همین دوره آغاز و با افزایش سن فرد اصلاح آنها دشوارتر می شود.
با توجه به اهمیت دوران نوجوانی از بعد فردی و اجتماعی، لازم است در تشکیلات مساجد برنامه ریزیهای علمی و دقیقی برای نوجوانان و جوانان انجام شود. برای نیل به این هدف، این گفتار به بررسی ویژگی های نوجوانان و روش های مناسب برای جذب و تربیت آنان در مساجد پرداخته است.

دوران بحران

در یک نظر اجمالی، نوجوانی دورانی پر از تغییرات گوناگون است و مرحله ای انتقالی و مهم به شمار می رود. در این مرحله هر چه در زندگی گذشته نوجوان (کودکی) رخ داده است، در وضع فعلی او اثر می گذارد و اتفاقات و تربیت این مرحله نیز در وضع زندگی آینده اش تأثیرات پایداری خواهد داشت.
بسیاری از بزرگسالان به فرصت های از دست رفته در دوران نوجوانی خویش برای ادامه تحصیل کار، ازدواج، پیشرفت مذهبی و غیره افسوس می خورند.
در زمانی که نوجوان به سرعت با تغییرات جسمانی مواجه می شود، اجتماع از او می خواهد که مستقل و مسئولیت پذیر باشد و روابطش را با همسالان و بزرگسالان به نحوی مناسب، تنظیم کند و رفتارهایی بالغانه داشته باشد در این دوره از نوجوانان خواسته می شود که دروس خود را به خوبی مطالعه کنند، از سد دانشگاه بگذرند، تکلیفهای اسلامی را انجام دهند، وارد بازار کار شوند و برخی از انتظارات دیگر که تحقق آن برای نوجوانان و جوانان کار آسانی نیست. با توجه به موارد مذکور اهمیت مسجد به منزله محیطی تربیت کننده نمایان می شود.
میزان سازگاری و توانایی کنار آمدن نوجوانان با بحران ها و مشکلات این دوران مقاومت است و بستگی به عوامل زیادی دارد، چنانچه نوجوان به طور همزمان درگیر چندین مشکل یا موضوع باشد امکان بروز بحران و ناسازگاری او افزایش می یابد، مثلاً زمانی که نوجوان دچار تغییرات جسمانی (بلوغ) شده و مجبور به انتخاب رشته در دبیرستان است امکان بروز بحران در او بیشتر می شود. امل خانواده و محیط نیز نقشی مهم دارند؛ خانواده ای که در آن ارتباط افراد با یکدیگر مناسب و مثبت است، مدرسه ای که مربیان آن افرادی دلسوز و با دانش و تجربه کافی اند و جامعه ای که در آن برنامه ریزی امور، به نحوی مناسب اجرا می شود و جوانان کاهش می دهد. همچنین درگیری کاری والدین، اختلافات آنها، مشکلات مالی، مدارس شلوغ و بسیاری دیگر سبب ایجاد سردرگمی و تأخیر در ایجاد هویتی مثبت در نوجوانان می شود زمانی که فرد به سنین نوجوانی می رسد تا حد زیادی شخصیت و ذهن او شکل گرفته است، اگر نیازهای اولیه کودک، میل نیاز به عشق، احترام، امنیت، مهرورزی به دیگران و بازی و سرگرمی، به موقع ارضا شود دوره نوجوانی نیز با همه تغییراتش با سادگی و آسانی و نشاط سپری خواهد شد.