جایگاه مساجد در فرهنگ اسلامی

نویسنده : تهیه و تنظیم:حجةالاسلام و المسلمین علی رضایی

سخن ناشر:

مسجد در هر نقطه جهان خانه خدا و عظیم ترین پایگاه فرهنگی و معنوی است و محلی برای نیاز و سجود به درگاه قادر متعال است.
مسجد آزادترین و پاکیزه ترین مکان در پهنه گیتی است که در بند کردن و آلوده کردنش حرام است، پس جایگاه آزادگان و پاکان است چه آن که الطیبات للطیبین.
مسجد مهمانسرای حضرت کریم است، محل انس با حضرت حق و تکمیل ایمان و تصفیه روح و مصافحه با صالحان و معانقه با فرشتگان و بیعت با ثقلین است. بیعتی که نقض و شکستن آن خسران ابدی را در پی دارد زیرا در روز قیامت مسجد از خالی بودن، قرآن از مهجور بودن اهل بیت علیهم السلام از مظلوم بودن خویش شکایت خواهند کرد و بدا به حال متشاکی ای که شاکی آنان این سه باشند آن هم در دادگاه عدل الهی.
خدایا توفیق حضور در مسجد و گسترش فرهنگ آن عمل به قرآن و اشاعه حقایق متعالی آن و پیروی از پیامبر صلی الله علیه و آله و اهل بیت طاهرینش و دفاع از حریم آنان را به ما عنایت فرما.
مؤسسه فرهنگی ثقلین همه همت و توان خویش را در راستای نشر معارف اسلامی و گسترش فرهنگ قرآن و اهل بیت علیهم السلام قرار داده است و با عنایت حضرت حق تاکنون در این راه قدم های استواری برداشته است و آثار گرانقدری را منتشر کرده است.
در همین راستا مجموعه حاضر را که محصول اندیشه ده ها نفر از متفکران و پیروان مخلص و صدیق قرآن و عترت می باشد و با بیان و بنان به هدف احیای مساجد در نظام اسلامی ارائه نموده اند و فاضل ارجمند جناب حجةالاسلام و المسلمین آقای علی رضایی زید عزه آن را تهیه و تنظیم نموده اند به پیشگاه فرهیختگان و اندیشمندان تقدیم می نماید.
و از محضر رب العالمین در خواست می نماییم در دنیا به ما توفیق خدمت به ساحت مقدس و منور مسجد، قرآن و اهل بیت علیهم السلام عنایت فرماید و در روز قیامت ما را مشمول شفاعت - نه شکایت - آنان قرار دهد.
مؤسسه فرهنگی ثقلین

پیشگفتار

مسجد مهمان خانه خدا در زمین (1) جایگاه نزول برکات و خیرات آسمانی (2) خانه آگاهی و عبادت، عشق و محبت، صفا و صمیمیت، ایثار و رحمت، تجلی بهشت در زمین (3) تفریحگاه موحدان است. چه کسی گمان می کرد یک چهار دیواری ساده کوچک یک صد متری بی سقف روزی قلب تپنده میلیون ها انسان شود و قرن ها به تأسی از آن پایگاه فکری و فرهنگی جوامع بشری و منادی توحید شود.
سخن از طلوع اسلام و مطلع آن و فجر صادق آیین محمدی صلی الله علیه و آله و مرکز اشاعه آن، یعنی مسجد است؛ مرکزی که همچنان ابعاد وسیع روحانی و معنوی آن، چه بسا در زیر حجاب قصور و تقصیرها مخفی مانده است و قلم را یارای شرح و تفصیل آن نیست.
همین قدر بدانیم که در هر دوره و زمانی و به هر صورت مسجد نقش عظیم در گسترش تعالیم انسان ساز اسلامی بروز داده و به عنوان مکانی مقدس و ملجئی شایسته محل عبادت و نیایش جهاد و اجتهاد و نشر و تعلیم علم و دانش بوده است.
مسجد النبی در مدینه نخستین پایگاه علمی، سیاسی، اجتماعی و حکومتی اسلام به شمار می رفت و مسجد در اسلام هیچ گاه تنها محل عبادت و نماز نبوده بلکه همواره مرکز آموزش و انسان سازی، سیاست و حکومت نیز بوده است. چرا که تعلیم و تربیت، اقامه قسط و عدل و رشد و تکامل انسان ها وظیفه اصلی و اساسی پیامبران الهی بوده است.
با عنایت به نقش عظیم و منحصر به فرد مساجد در طول تاریخ اسلام و نیز در پیدایش و تداوم انقلاب شکوهمند اسلامی ایران با عنایت مقام معظم رهبری دامت برکاته حرکتی جدید در راستای تحقق اهداف عالیه مساجد آغاز شده است محتوای مجموعه حاضر که در پی تبیین جایگاه و اهمیت و نقش مساجد در متون دینی و فرهنگ اسلامی و نیز راهکارها و راهبردها و شیوه های احیای مساجد و نیز بررسی موانع موجود است نتیجه تلاش جمعی از نخبگان است که با نهایت اخلاص آنچه در توان داشتند با بیان و بنان به پیشگاه حضرت حق هدیه نموده اند که بعد از تنظیم و تلخیص و غنی سازی به محضر شما تقدیم می شود.
در پایان بر خود لازم می دانم از همه کسانی که در تحقیق و تدوین این مجموعه عظیم زحمت کشیده اند بالاخص از الطاف بی دریغ ریاست محترم سازمان مساجد حضرت حجةالاسلام و المسلمین ابراهیمی زید عزه که با ابراز محبت های خویش ما را به ادامه راه تشویق و ترغیب نمودند و زمینه های چاپ و نشر آن را فراهم نمودند تشکر و قدردانی نمایم.
والسلام علیکم و رحمةالله برکاته
علی رضایی
عید قربان 1423

بخش اول: جایگاه مساجد