فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

اول:خون قروح و جروح (زخم)

خون قروح و جروح در لباس تا وقتی که زخمش خوب نشده، بخشیده است، چه کم باشد و چه زیاد، به شرطی که:
1- عوض کردن لباس یا شستن آن نجاست، برای نوع مردم یا برای او مشقت داشته باشد، پس میزان در بخشیده بودن خون قروح و جروح، یکی از دو چیز است: یا باید مشقت نوعیه داشته باشد که اگر مشقت نوعیه داشته باشد، بخشیده است، ولو برای خود اوسخت نباشد، و یا مشقت داشتن و سخت بودن برای خود فرد است ولو برای نوع مردم مشقت نداشته باشد و اگر چنین نباشد، باید بنابر احتیاط واجب، خون را شسته، یا لباس را عوض نماید.
2- زخمش جزئی و سطحی نباشد که زود خوب شود و الا باید خون را پاک کرده یا لباس را عوض نماید.
3- باید اگر امکان دارد، روی زخم را محکم ببندد که بیشتر از حد متعارف را آلوده نکند.
تحریر الوسیله، ج 1، ص 11412 مساله 1 و عروةالوثقی، احکام نجاسات (فیما یعفی عنه فی الصلاة) (الاول).
یادآوری 1- همان گونه که خون قروح و جروح با شرایطش بخشیده است، همچنین چرکی که با آن خارج می شود و دوایی که روی آن گذاشته اند و نجس شده است و همچنین آن مقدار عرقی که به آن متصل است، بخشیده می باشد، اما رطوباتی که از خارج به آن می رسد و به اطراف سرایت می کند، بخشیده نیست.
عروةالوثقی، احکام نجاسات (فیما یعفی عنه فی الصلاة)، مساله 1
2- هرگاه دستش در مقام معالجه کردن، به خون قروح و جروح بخورد، یا زخمش طوری باشد که عرفا نباید اطرافش را آلوده می کرده ولی آلوده کرده باشد، این خون هم بخشیده نیست.
عروةالوثقی، احکام نجاسات (فیما یعفی عنه فی الصلاة)، مساله 2
3- خون بواسیر (چه دانه هایش در داخل و چه در خارج باشد) و همچنین خون هر زخم داخلی -چه قروح باشد و چه جروح بخشیده است.
تحریر الوسیله، ج 1، ص 124 مساله 1
4- هرگاه در عضوی از اعضای بدن زخمهای متعددی باشد، دو صورت دارد: یا زخمها نزدیک همدیگرند و یا از هم فاصله دارند، اگرنزدیک هم باشند، همه در حکم یک زخمند و اگر بعضی از آنها خوب شوند، شستن آن مقدار لازم نیست تا اینکه همه شان خوب شوند و اما اگر با فاصله از هم باشند، هر کدام حکم خودشان را دارند.
عروةالوثقی، احکام نجاسات (فیما یعفی عنه فی الصلاة)، مساله 7 و توضیح المسائل، مساله 854
5- خون بینی جزء خون جروح به حساب نمی آید ولذا از جهت این خون بخشیده نیست، و اگر کمتر از درهم باشد حکم آن در بحث بعدی مطرح می شود.
عروةالوثقی، احکام نجاسات (فیما یعفی عنه فی الصلاة)، مساله 4
6- اگر جایی از بدن یا لباس، که با زخم فاصله دارد، به رطوبت زخم نجس شود، جایز نیست با آن نماز بخواند؛ولی اگر مقداری ازبدن یا لباس، که معمولا به رطوبت زخم آلوده می شود، به رطوبت آن نجس شود، نماز خواندن با آن مانعی ندارد.
توضیح المسائل، مساله 851
7- بر کسی که خون قروح و جروح در لباسش هست، مستحب است روزی یک بار آن لباس را شستشو دهد.
عروةالوثقی، احکام نجاسات (فیما یعفی عنه فی الصلاة)، مساله 5

دوم: خون کمتر از درهم

خون کمتر از درهم اگر در لباس نمازگزار باشد، بخشیده است، چه از خود انسان باشد و چه از شخص دیگر، البته با چند شرط:
1- از خونهای سه گانه زنها (حیض، نفاس و استحاضه) نباشد، که اگر یک ذره از آنها در لباس زن باشد، نمازش باطل است؛ البته نسبت به خون استحاضه، حضرت امام احتیاط واجب دارند.
2- خون خالص باشد که اگر رطوبتی از خارج به آن برسد و در آن مستهلک نشود و یامجموع به اندازه درهم یا بیشتر شود،بخشیده نیست و همچنین اگر چرک یا دارویی همراه خون باشد. و حضرت امام می فرمایند: بنابر احتیاط مستحب، از خون نجس العین و مردار اجتناب شود و از خون حیوانات حرام گوشت نیز، اجتناب نیکوست.
عروةالوثقی، احکام نجاسات (فیما یعفی عنه فی الصلاة) الثانی و مساله 2
یادآوری 1- مراد از درهم، سطح درهم است، نه وزن آن وسطح درهم را، بعضی به اندازه گودی کف دست و بعضی به اندازه بند نگشت شست وعده ای به اندازه بند انگشت میانی و بعضی به اندازه بند انگشت سبابه گفته اند؛ ولی حضرت امام نظر آخر را اختیار کرده و می فرمایند: از سطح بند انگشت سبابه کمتر باشد و در رساله فارسی (مساله 848) فرموده اند: تقریبا به اندازه یک اشرفی و به تعبیر یکی از فقها از پشت ناخن شست کمتر باشد.
عروةالوثقی، احکام نجاسات (فیما یعفی عنه فی الصلاة) الثانی.
2- اگر خون از لباس به طرف دیگرش سرایت کند: یا آن قسمت دو تا پارچه است مانند آستر و رویه، یا یکی است، اگر یکی باشد که حکم یک خون را دارد و هر طرف که سطحش وسیع تر است آن طرف حساب می شود، مگر اینکه پارچه ضخیم باشد که بهتر است احتیاط شود؛ البته این در صورتی بود که خون به یک طرف بریزد و اما اگر خون به هر دو طرف بریزد، دو خون است، ولو در یک نقطه از دو طرف ریخته است، و اما اگر پارچه دو تا باشد، حکم دوتا خون را دارد و باید هر کدام جداگانه حساب شوند، که اگرمجموعشان از درهم کمتر باشد، آن وقت اشکالی ندارد.
توضیح المسائل، مساله 856 و تحریر الوسیله، ج 1، ص 124 مساله 2 و عروةالوثقی، احکام نجاسات (فیما یعفی عنه فی الصلاة)، مساله 1
3- اگر در مقدار خون شک کند که کمتر از درهم است یا به اندازه درهم، بنا بگذارد که کمتر است،مگر آنکه قبلا به اندازه درهم بوده و حالا نمی داند کمتر شده یا نه و همچنین اگر می داند که کمتر از درهم است، ولی شک دارد که آیا از خونهای استثنا شده است یا نه، در این صورت هم بخشیده است.
تحریرالوسیله، ج 1، ص 25 مساله 3
4- اگر بدن یا لباس خونی نشود، ولی به واسطه رسیدن به خون نجس شود، اگر چه مقداری که نجس شده،کمتر از درهم باشد، نمی توان با آن نماز خواند.
عروةالوثقی، احکام نجاسات (فیما یعفی عنه فی الصلاة)، مساله 4 و توضیح المسائل، مساله 859
5- اگر اصل خون کمتر از درهم از بین برود، ولی جایش باقی بماند، هنوز حکم بخشیدگی باقی است. عروةالوثقی، احکام نجاسات (فیما یعفی عنه فی الصلاة)، مساله 6- خون کمتر از درهمی که غلیظ است، بخشیده است، هر چند که اگر رقیق بود به ندازه درهم یا بیشتر می شد.
عروةالوثقی، احکام نجاسات (فیما یعفی عنه فی
الصلاة)، مساله 7

سوم: چیزهایی که به خاطر کوچکی نمی شود از آنها به عنوان پوشش واجب استفاده کرد.

بعضی از اشیایی که ممکن است همراه انسان باشد، به شکلی است که نمی توان با آنها عورتین را پوشانید، حالا یا از لوازم پوشاکی انسان است، مثل: کلاه و عرقچین و جوراب و... که به دلیل کوچکی خود قادر به پوشانیدن عورتین نیستند و یا از سری اشیایی است که مانند ساعت و انگشتر و امثال اینها به خاطر شکل خاص ساختمانی خود نمی توانند عورتین را بپوشانند، ولی احتمال فراوان دارد که هر یک از این چیزها همراه شخص باشد؛ به این گونه چیزها که قادر به پوشانیدن عورتین نیستند، در اصطلاح می گویند چیزهایی که نماز با آنها تمام نمی شود و اگر در حال نماز نجس باشند، نماز صحیح است، به شرطی که:
1- از اجزای مردار نباشد؛
2- از اجزای نجس العین نباشد؛
و اما مانند عمامه -در صورتی که پیچیده شده باشد نه دوخته شده به هم اگر نجس باشد، نماز باطل است؛چون با آن می توان ستر عورت کرد.
عروةالوثقی، احکام نجاسات (فیما یعفی عنه فی الصلاة)، الثالث.