فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

پی نوشتها:

1) لیس علی الاعمی حرج ولا علی الاعرج حرج ولا علی المریض حرج ولا علی انفسکم ان تاکلوا من بیوتکم او بیوت ابائکم او بیوت امهاتکم او بیوت اخوانکم او بیوت اعمامکم او بیوت عماتکم او بیوت اخوالکم او بیوت خالاتکم او ما ملکتم مفاتحه او صدیقکم لیس علیکم جناح ان تاکلوا جمیعا او اشتاتا...
درباره معنی لیس علی الاعمی حرج ولا... چند احتمال در تفسیر مجمع البیان ذکر شده است:
الف) یعنی در هم غذا شدن شما با افراد کور و لنگ و مریض، حرجی نیست؛ زیرا مردم از هم غذا شدن با آنها ناراحت بودند و می گفتند: شخص لنگ چون نمی تواند درست بنشیند، شاید نتواند مانند ما غذا بخورد و یا شخص مریض ممکن است اشتهای خوبی نداشته باشد و...
ب) مسلمانان وقتی که به جنگ می رفتند، کلید منزل خود را به بعضی از اینها داده و می گفتند در استفاده مجازید، ولی اینهامی گفتند: چون خودشان نیستند، درست نیست، خداوند این حرج را از آنها برداشت.
ج) بر شخص کور ولنگ و مریض حرجی نیست از اینکه نتوانسته اند به جبهه بروند و با این معنا جمله ولا علی انفسکم جمله مستانفه و ابتدای کلام می شود.
جمله من بیوتکم یعنی از خانه های زنها یا فرزندانتان، که خانه فرزند را در این آیه به خانه خود انسان نسبت داده، چون از پیامبر اکرم -صلی الله علیه وآله وسلم نقل شده که فرموده اند: انت ومالک لابیک یعنی تو و آنچه داری از آن پدرت هستی.
درباره جمله ان تاکلوا جمیعا او اشتاتا احتمالاتی داده شده که یکی از آنها این است که عادت بعضی این بود که تنها غذا نمی خوردند و تا کسی نمی یافتند که با آنها عذا بخورد، لب به غذا نمی زدند، خداوند متعال این سختی را از آنها برداشته ومی فرماید: اگر تنها غذا بخورید گناه نیست.
(تفسیر مجمع البیان، ج 4، ص 155)
2) آدرس شرایط پوشش:
1- طلاباف نبودن. ر.ک: عروه، لباس مصلی مساله 22
2- ابریشم خالص نبودن. ر.ک: عروه، لباس مصلی مساله 32
3- غصبی نبودن مگر اینکه خودش غصب کرده باشد.ر.ک: تحریرالوسیله، ج 1، ص 143
4- از اجزای مردار. ر.ک: عروه، لباس مصلی، مساله 12
5- از اجزای حیوان حرام گوشت. ر.ک:عروه، لباس مصلی، مساله 19
6- پاک بودن، که اگر نمی دانسته نجس است و نماز خوانده صحیح است. رک: توضیح المسائل،مساله 802

فصل چهارم: پوشش

مقدار پوشش

1- مرد از مرد، و زن از زن، باید فقط عورتین خود را بپوشانند.
2- مرد باید از زن عورتین خود را بپوشاند، به استثنای زن و شوهر و اما پوشیدن بقیه بدن بر مرد لازم نیست ولو بر زنها نگاه کردن حرام است، ولی اگر زن در نگاه کردن تعمد داشته باشد، بعضی از مراجع پوشیدن را بر مرد لازم دانسته اند (از باب کمک نکردن بر گناه،) ولی حضرت امام آن را لازم نمی دانند.
3- بر زن واجب است که عورتین خود را از محارم خود بپوشاند، ولی احتیاط مستحب آن است که از ناف تا زانو را هم بپوشاند، مگر از شوهر.
4- پوشیدن لازم نیست.
5- پوشیدن بدن - غیر از صورت و دستها از پسر بچه ممیز، به خصوص پسر بچه ای که نزدیک ایام بلوغ اوست، واجب است. 6- پوشیدن بدن -غیر از صورت و دستها - واجب است و اما صورت و دستها را هم اگر متوجه شود که با قصد ریبه و تلذذ نگاه می کند، پوشیدنش واجب است.
7- در این صورت پوشیدن تمام بدن، حتی صورت و دستها لازم است.
8 - باید در حال نماز حتما عورتین خود را بپوشاند -ولو کسی هم نباشد ولی بهتر است که از ناف تا زانو را هم بپوشاند.
9- در غیر حال نماز، در هنگامی که در معرض دید نامحرم قرار می گرفت، لازم بود تمام بدنش را بپوشاند، الا دو مورد: یکی دستها تا مچ و یکی هم صورت به اندازه ای که در وضو، شستن آن واجب بود و اما در حال نماز، اگر در معرض دید نامحرم باشد، باز هم همین حکم را دارد (یعنی فقط صورت و دستها را تا مچ می تواند باز بگذارد) و اما اگر زن در جایی نماز می خواند که در معرض دید نامحرم نیست - حتی در اتاق تاریک و دربسته باید تمام بدن خود را بپوشاند، مگر سه مورد را که می تواند آنها را نپوشاند:
الف) صورت به اندازه ای که در وضو واجب است؛
ب) دستها تا مچ؛
ج) کف پاها و روی پاها تا مچ.
البته باید توجه داشت که در این موارد استثنا شده، باید مقدار کمتری را باز بگذارد که یقین کند به وظیفه خود عمل کرده است و بازگذاشتن در این موارد تا زمانی است که با قصد ریبه و تلذذ به او نگاه نشود و الا از باب کمک نکردن به گناه، پوشیدن این مواردهم لازم است.
عروةالوثقی، فی الستر والساتر، مساله 5 وباب النکاح، مساله 51
سؤال:
می گویند: مگر خداوند به زنها نامحرم است که گفته می شود زن،حتی در اتاق تاریک و دربسته هم باشد، باید این چنین خود را بپوشاند؟
جواب:
اولا: فلسفه همه احکام الهی برای ما روشن نیست.
ثانیا: شاید حکمت این حکم یکی از دو چیز باشد یا به خاطر این باشد که این حالت زن بهترین حالت او در پیشگاه خداوند متعال است و یا این حکم بهترین تمرین برای حجاب زن باشد، که زنی که در پنج نوبت در جایی که نامحرمی نیست، این چنین خود را بپوشاند، مسلما در جایی که نامحرم هست، بهتر خود را خواهد پوشاند
یادآوری 1- زن باید در حال نماز، گردن خود را بپوشاند و همچنین بنا بر احتیاط واجب، باید آن مقداری که بعد از بستن روسری بر سر، از زیر گلو و چانه دیده می شود، بپوشاند.
عروةالوثقی، فی الستر والساتر، مساله 6
2- در واجب بودن پوشش و شرط بودنش برای صحت نماز، فرقی بین نمازهای واجب و مستحب نیست، بلکه در توابع نماز هم واجب است مانند قضای اجزای فراموش شده نماز و بنابر احتیاط واجب در سجده سهو؛ بلی در نماز میت و سجده واجب قرآن وسجده شکر واجب نیست.
عروة الوثقی، فی الستر والساتر، مساله 9
3- اگر در بین نماز به علت وزش باد یا غفلت، عورتش پیدا شود و بعد از لحظاتی متوجه شود، در اینجا اگر فوری می شود خود را پوشید، باید بپوشاند و نمازش صحیح است و حضرت امام می فرمایند:شایسته است احتیاطا این نماز را تمام کند و دوباره بخواند واگر پوشیدن آن در وسط نماز زمان زیادی طول می کشد، در این صورت آن را بپوشاند و بنابر احتیاط واجب نماز را تمام کرده و دوباره بخواند.
عروةالوثقی، فی الستر والساتر، مساله 11
4- بر دختر بچه ای که بالغ نشده است، پوشیدن سر و گردن و مو واجب نیست.
تحریر الوسیله، ج 1، ص 142 مساله 5.