فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

مقدمات رکنی و غیر رکنی (توجهی و غیر توجهی)

از این شش مقدمه ای که برای نماز ذکر شد، بعضی مقدمات رکنی و بعضی غیر رکنی هستند و اما مقدمات رکنی آن مقدماتی هستند که چه شخص بداند یا نداند (توجه داشته باشد یا نه) بایستی آنها را دارا باشد و آنها عبارتند از:
الف - طهارت داشتن (وضو، غسل و تیمم) که چه عمدا و چه سهوا بدون وضو نماز خوانده باشد، نماز باطل است.
ب - داخل شدن وقت، که چه عمدا و چه سهوا قبل از وقت نماز بخواند، نمازش باطل است.
عروةالوثقی، فی الخلل الواقع فی الصلوة، مساله 6
ج - غصبی نبودن مکان نمازگزار، درصورتی که خودش غصب کرده باشد، که چه عمدا در آنجا نماز بخواند و چه سهوا و از روی فراموشی، نمازش باطل است.
عروةالوثقی، مکان المصلی و تحریرالوسیله، ج 1، ص 147
د - رو به قبله بودن، که اگر نمازش را طوری بخواند که به طرف راست یا چپ قبله یاپشت به قبله باشد و در وسعت وقت بفهمد، چه در وسط نماز بفهمد، چه بعد از نماز، بایستی نمازش را دوباره بخواند (البته اگر در وسط نماز باشد آن را رها کرده و دوباره می خواند) و اما اگر در تنگی وقت باشد، به طرف قبله برمی گردد و اگر بعد از وقت فهمیده، بنابراحتیاط مستحب قضا می نماید.
عروةالوثقی، فی الخلل الواقع فی الصلاة، مساله 3
و اما مقدمات غیررکنی آنهایی هستند که اگر سهوا ترک شده باشند، نماز صحیح است و آنها عبارتند از:
الف - پوشش و رعایت تمام شرایط آن، که اگر سهوا ترک شده باشد نماز صحیح است
عروةالوثقی، فی الخلل الواقع فی الصلوة، مساله 8.
ب - اگر در شرایط مکان نمازگزار سهوا تخلف شود، نماز صحیح است، مگر در صورت غصب، که اگر خودش غصب کرده باشد،نماز باطل است.
عروةالوثقی، فی الخلل الواقع فی الصلاة، مساله 9 و تحریرالوسیله، ج 1، ص 147 مساله 1
ج -ازاله نجاست از بدن، که اگر سهوا ندانسته با بدن نجس نماز خوانده، نمازش صحیح است، به خلاف جایی که می دانسته و فراموش کرده، که در این صورت باطل است.
توضیح المسائل، مساله 802

پی نوشتها:

1) لیس علی الاعمی حرج ولا علی الاعرج حرج ولا علی المریض حرج ولا علی انفسکم ان تاکلوا من بیوتکم او بیوت ابائکم او بیوت امهاتکم او بیوت اخوانکم او بیوت اعمامکم او بیوت عماتکم او بیوت اخوالکم او بیوت خالاتکم او ما ملکتم مفاتحه او صدیقکم لیس علیکم جناح ان تاکلوا جمیعا او اشتاتا...
درباره معنی لیس علی الاعمی حرج ولا... چند احتمال در تفسیر مجمع البیان ذکر شده است:
الف) یعنی در هم غذا شدن شما با افراد کور و لنگ و مریض، حرجی نیست؛ زیرا مردم از هم غذا شدن با آنها ناراحت بودند و می گفتند: شخص لنگ چون نمی تواند درست بنشیند، شاید نتواند مانند ما غذا بخورد و یا شخص مریض ممکن است اشتهای خوبی نداشته باشد و...
ب) مسلمانان وقتی که به جنگ می رفتند، کلید منزل خود را به بعضی از اینها داده و می گفتند در استفاده مجازید، ولی اینهامی گفتند: چون خودشان نیستند، درست نیست، خداوند این حرج را از آنها برداشت.
ج) بر شخص کور ولنگ و مریض حرجی نیست از اینکه نتوانسته اند به جبهه بروند و با این معنا جمله ولا علی انفسکم جمله مستانفه و ابتدای کلام می شود.
جمله من بیوتکم یعنی از خانه های زنها یا فرزندانتان، که خانه فرزند را در این آیه به خانه خود انسان نسبت داده، چون از پیامبر اکرم -صلی الله علیه وآله وسلم نقل شده که فرموده اند: انت ومالک لابیک یعنی تو و آنچه داری از آن پدرت هستی.
درباره جمله ان تاکلوا جمیعا او اشتاتا احتمالاتی داده شده که یکی از آنها این است که عادت بعضی این بود که تنها غذا نمی خوردند و تا کسی نمی یافتند که با آنها عذا بخورد، لب به غذا نمی زدند، خداوند متعال این سختی را از آنها برداشته ومی فرماید: اگر تنها غذا بخورید گناه نیست.
(تفسیر مجمع البیان، ج 4، ص 155)
2) آدرس شرایط پوشش:
1- طلاباف نبودن. ر.ک: عروه، لباس مصلی مساله 22
2- ابریشم خالص نبودن. ر.ک: عروه، لباس مصلی مساله 32
3- غصبی نبودن مگر اینکه خودش غصب کرده باشد.ر.ک: تحریرالوسیله، ج 1، ص 143
4- از اجزای مردار. ر.ک: عروه، لباس مصلی، مساله 12
5- از اجزای حیوان حرام گوشت. ر.ک:عروه، لباس مصلی، مساله 19
6- پاک بودن، که اگر نمی دانسته نجس است و نماز خوانده صحیح است. رک: توضیح المسائل،مساله 802

فصل چهارم: پوشش