فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

احکام استحبابی

1- ساختن مسجد مستحب است
توضیح المسائل، مسئله 911
قال رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم:
من بنی مسجدا فی الدنیا اعطاه الله بکل شبر منه - او قال بکل ذراع منه مسیرة اربعین الف عام مدینة من ذهب وفضة ودر و یاقوت و زمرد ولؤلؤ
وسائل الشیعة، ج 3، ص 486
پیامبر اکرم - صلی الله علیه وآله وسلم - فرموده اند:
هر کس در دنیا مسجدی بسازد، خداوند متعال به هر وجب آن -یا فرمود به هر ذراع آن - شهری به اندازه چهل هزار سال راه رفتن از طلا ونقره و مروارید و یاقوت زمرد و زبرجد و لؤلؤ به او عنایت می فرماید.
قال ابوعبدالله - علیه السلام - : من بنی مسجدا بنی الله له بیتا فی الجنة
وسائل الشیعه، ج 3 ص 485
امام صادق - علیه السلام - می فرماید: هر کس مسجدی بسازد خداوند برای او خانه ای در بهشت خواهد ساخت.
قال رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم: ان مما یلحق المؤمن من عمله وحسناته بعد موته علما نشره وولدا صالحا ترکه ومصحفا ورثه او مسجدا بناه
بحارالانوار، ج 80 ص 380
پیامبر اکرم -صلی الله علیه وآله وسلم فرموده اند:
به درستی و تحقیق از آنچه به مؤمن بعد از مردنش ملحق می شود از اعمال و خوبیها، علم و دانشی است که به وسیله او منتشر شده و فرزند صالحی است که از او باقی مانده و کتاب و نوشته ای که بعد از خود می گذارد یا مسجدی است که بنا نموده است.نهج الفصاحه، حدیث 9006
قال رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم:
من بنی مسجدا و لو مثل مفحص قطاة بنی الله له بیتا فی الجنة
نهج الفصاحه، حدیث 2795
پیامبر اکرم -صلی الله علیه وآله وسلم می فرمایند:
هر کس مسجدی بسازد ولو به اندازه جایی که شتر مرغ در آنجا تخم می گذارد، خداوند خانه ای در بهشت برای او می سازد.
2- تعمیر مسجدی که نزدیک به خرابی می باشد، مستحب است و اگر مسجد طوری خراب شود که تعمیر آن ممکن نباشد،می توانند آن را خراب کنند و دوباره بسازند، بلکه می توانند مسجدی را که خراب نشده برای احتیاج مردم خراب کنند و بزرگتر بسازند.
توضیح المسائل، مساله 911
عن علی علیه السلام قال:
ان المسجد لیشکو الخراب الی ربه وانه لیتبشبش من عماره اذا غاب عنه ثم قدم کما یتبشبش احدکم بغائبه اذا قدم علیه
بحارالانوار،ج 80 ص 380
از علی -علیه السلام نقل شده که فرموده اند:
هر آینه مسجد به پروردگارش از خرابی خود شکایت می کند و به درستی که مسجد، از تعمیر کنندگانش وقتی که به آنجا می روند و بر می گردند، خوشحال می شود همان گونه که یکی از شما وقتی عزیزش برمی گردد، احساس خوشحالی می کند.
ساختن مسجد و تعمیر آن از هر کس پذیرفته نیست:
وما کان للمشرکین ان یعمروا مساجد الله...
توبه(9) آیه 17
مشرکان را نرسد که مساجد خدا را تعمیر کنند.
ا جعلتم سقایة الحاج و عمارة المسجد الحرام کمن آمن بالله و الیوم الاخر و جاهد فی سبیل الله لا یستوون عند الله و الله لا یهدی القوم الظالمین.توبه(9) آیه 19
آیا رتبه سقایت و آب دادن به حاجیان و تعمیر کردن مسجدالحرام را بامقام آن کس که به خدا و به روز قیامت ایمان آورده و در راه خدا جهادکرده جچون علی -علیه السلام ج یکسان می شمرید؟ هرگز جاین دوج نزدخدا یکسان نخواهند بود و خداوند ظالمان را هرگز هدایت نخواهد کرد.
3- خدمت کردن به مسجد (نظافت، روشن کردن چراغ و...).
توضیح المسائل، مساله 912
قال رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم:
من قم مسجدا کتب الله له عتق رقبة ومن اخرج منه مایقذی عینا کتب الله له کفلین من رحمة
وسائل الشیعه، ج 3، ص 511
پیامبر گرامی اسلام می فرماید: هر کس مسجدی را تمیز کند،خداوند برای او ثواب آزاد کردن بنده ای می نویسد و هر کس به اندازه خاشاکی که در چشم بیفتد،آشغالی را از مسجد خارج کند، خداوند متعال رحمت خودش را بر او دو برابر قرار می دهد.
قال رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم:
من اسرج فی مسجد من مساجد الله سراجا لم تزل الملائکة وحملة العرش یستغفرون له مادام فی ذلک المسجد ضوء من ذلک السراج
وسائل الشیعه، ج 3، ص 513
پیامبر اکرم -صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند:
هر کس چراغی را در مسجدی از مساجد خداوند روشن کند، تا وقتی که نوری از آن چراغ در آن مسجد باقی است، ملائکه و حاملان عرش خداوند برای او طلب مغفرت می نمایند.
4- احیای مساجد و رونق دادن به آنها.
عروةالوثقی، فی الامکنة المستحبه، مساله 8
عن ابی عبد الله -علیه السلام - قال:
ثلاثة یشکون الی الله عزوجل: مسجد خراب لایصلی فیه اهله وعالم بین جهال ومصحف معلق قد وقع علیه الغبار لایقرء فیه
وسائل الشیعه، ج 3، ص 484
امام صادق -علیه السلام می فرمایند:
سه چیزند که به خداوند متعال شکایت می کنند: مسجدی که خراب باشد و کسی در آن نماز نخواند و دانشمندی که بین افرادناآگاه قرار گرفته باشد -یعنی از او هم استفاده نشود و قرآنی که روی آن را غبار گرفته و خوانده نمی شود.
5- زیاد رفت و آمد کردن به مسجد.
عروةالوثقی، فی الامکنة المستحبة، مساله 9
قال علی -علیه السلام:
الجلسة فی الجامع خیر لی من الجلسة فی الجنة فیها رضی نفسی والجامع فیه رضی ربی
وسائل الشیعه، ج 3، ص 482
حضرت علی -علیه السلام می فرماید: نشستن در مسجد جامع بهتراست برای من، از نشستن در بهشت؛زیرا نشستن در بهشت مراخشنود می سازد، ولی نشستن در مسجد جامع مورد رضایت خداوند.
عن رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم قال:
من مشی الی مسجد من مساجد الله فله بکل خطوة خطاها حتی یرجع الی منزله عشر حسنات ومحی عنه عشر سیئات ورفع له عشر درجات.
وسائل الشیعه، ج 3، ص 483
پیامبر اکرم -صلی الله علیه وآله وسلم می فرماید:
هرکس به طرف مسجدی از مساجد خداوند برود، خداوند برای هر قدمی که بر می دارد تا به منزلش برگردد، ده حسنه برای اونوشته و ده سیئه را از او محو می کند و ده درجه به مقامش می افزاید.
عن ابی عبد الله -علیه السلام قال:
من مشی الی المسجد لم یضع رجله علی رطب ولا یابس الا سبحت له الی الارضین. بحارالانوار،ج 81 ص 13
امام صادق صادق -علیه السلام می فرماید:
هر کس به طرف مسجدی برود، پایش را روی هیچ تر و خشکی نمی گذارد، مگر آنکه تا اعماق زمین برای او استغفار می کند.
قال رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم:
بشر المشائین فی ظلم اللیل الی المساجد بالنور التام یوم القیمة
نهج الفصاحة، حدیث 1090
پیامبر اکرم -صلی الله علیه وآله وسلم می فرماید:
بشارت بده به افرادی که زیاد در تاریکی شب به سوی مساجد می روند، به اینکه در روز قیامت با نور تمام محشور می گردند.
6- جلوتر از همه رفتن پس از همه بیرون آمدن.
توضیح المسائل، مساله 912
قال امیرالمؤمنین -علیه السلام:
جاء اعرابی الی النبی -صلی الله علیه وآله وسلم فساله عن شر بقاع الارض وخیر بقاع الارض فقال له رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم شر بقاع الارض الاسواق (الی ان قال) وخیر البقاع المساجد واحبهم الی الله اولهم دخولا وآخرهم خروجا منها
وسائل الشیعة، ج 3، ص 554
امیرالمؤمنین -علیه السلام می فرماید:
شخص عربی نزد پیامبر -صلی الله علیه وآله وسلم آمد و از حضرتش درباره بدترین و بهترین جاهای زمین سؤال کرد؟ پس حضرت فرمودند: بدترین مکانهای روی زمین بازارها است جچون اکثرا در آنهاازخداوند غفلت ورزیده و گول شیطان را می خورندج و بهترین مکانهای روی زمین مساجدند و از همه مردم محبوب تر نزد خداوند،کسی است که از همه زودتر وارد مسجد شده و از همه دیرتر خارج گردد.
یا اباذر طوبی لاصحاب الالویة یوم القیمة یحملونها فیسبقون الناس الی الجنة الا هم السابقون الی المساجد بالاسحار وغیرها
بحارالانوار، ج 80 ص 369
پیامبر گرامی اسلام -صلی الله علیه وآله وسلم به ابوذر فرمودند: خوشا به حال صاحبان پرچمها که روز قیامت آنها را حمل می کنند و به سوی بهشت از دیگران سبقت می گیرند، آگاه باشید که آنها کسانی هستند که در سحرگاهان و غیر سحرگاهان به طرف مسجدها سبقت می گرفته اند.
7- با طهارت وارد شدن.
عروةالوثقی، فی بعض احکام المسجد، ص 369
8- برای رفتن به مسجد، خود را خوشبو نموده و لباسهای پاکیزه و قیمتی بپوشد.
توضیح المسائل، مساله 912
9- قبل از ورود کفشها را وارسی نمودن.
توضیح المسائل، مساله 912
10- در هنگام ورود، ابتدا پای راست را داخل گذاردن، با گفتن صلوات و در وقت خروج به عکس، با گفتن صلوات.
توضیح المسائل، مساله 912 وسائل الشیعه، ج 3، ص 517
11- بعد از ورود دو رکعت نماز تحیت خواندن، ولی اگر نماز واجب یا مستحبی دیگری بخواند، کافی است.
توضیح المسائل، مساله 913

احکام حرام

1- زینت کردن مسجد:

بنابر احتیاط واجب، مسجد را نباید به طلا زینت نمایند و همچنین نباید صورت چیزهایی که مثل انسان و حیوان،روح دارد، در مسجد نقش کنند و نقاشی چیزهایی که روح ندارد، مثل گل و بوته، مکروه است.
توضیح المسائل، مساله 908