فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

بعضی از مکانهایی نماز خواندن در آنها مستحب است

1- مسجد: در شرع مقدس اسلام بسیار سفارش شده است که نماز را در مسجد بخوانند و بهتر از همه مسجدها مسجدالحرام است و بعد از آن مسجد پیغمبر -صلی الله علیه وآله وسلم و بعد مسجد کوفه و بعد از آن مسجد بیت المقدس و بعد از مسجدبیت المقدس، مسجد جامع هر شهر و بعد از آن مسجد محله و بعد از آن مسجد بازار است؛ زیرا نماز در مسجدالحرام برابر با یک میلیون نماز و مسجدالنبی ده هزار و مسجد کوفه و مسجد الاقصی (بیت المقدس) هزار نماز و مسجد جامع صد نماز و مسجدمحله 25 نماز و مسجد بازار دوازده نماز است و مستحب است انسان در خانه خود جایگاهی را برای نماز اختصاص بدهد که البته این مکان حکم مسجد را ندارد و اما برای زنها نماز خواندن در خانه -بلکه در صندوقخانه و اتاق عقب بهتر است، ولی اگر بتواند کاملا خود را از نامحرم حفظ کند، بهتر است در مسجد نماز بخواند.
عروةالوثقی، فی الامکنة المکروهه، مساله 4 و توضیح المسائل، مساله 894
2- حرم امامان - علیهم السلام و بلکه نماز در حرم امامان -علیهم السلام از نماز در مساجد برتر است و در روایت است که نماز در حرم حضرت امیرالمؤمنین -علیه السلام برابر دویست هزار نماز است.
توضیح المسائل، مساله 895
3- در حرم انبیا -علیهم السلام و جایگاه اولیا و صلحا و علما و عباد، نماز خواندن مستحب است و حتی در خانه آنها هم نماز خواندن مستحب است.
عروةالوثقی، فی الامکنة المستحبه، مساله 5
4- مستحب است که انسان نمازهای خود را در جاهای متعدد بخواند، تا روز قیامت شاهدهای بیشتری داشته باشد.
عروةالوثقی، فی الامکنة المستحبه، مساله 6

احکام مساجد

در اسلام برای مسجد احکامی از قبیل وجوب و استحباب و حرمت و کراهت بیان شده است که ذیلا آنها را متذکر می شویم:
احکام وجوبی تظهیر مسجد از نجاست واجب است و حرم امامان -علیهم السلام هم همین حکم را دارد، منتها در مورد آنها می فرمایند اگربی احترامی محسوب می شود، تطهیر واجب است والا بنابر احتیاط مستحب تطهیر نمایند.
توضیح المسائل، مساله 900، 904
و اگر جایی از مسجد نجس شود که تطهیر آن بدون کندن یاخراب کردن ممکن نیست، باید آنجا را بکنند یا اگر خرابی زیادی لازم نمی آید، خراب نمایند و پرکردن جایی که کنده اند و ساختن جایی که خراب کرده اند واجب نیست، ولی اگر آن کس که نجس کرده، بکند یا خراب کند، در صورت امکان باید پر کرده و یا تعمیرنماید.
توضیح المسائل، مساله 902
واما کسی که خود نمی تواند تطهیر کند، اعلان به دیگری درصورتی که نجس کردن بی احترامی به مسجد باشد، واجب است.

احکام استحبابی

1- ساختن مسجد مستحب است
توضیح المسائل، مسئله 911
قال رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم:
من بنی مسجدا فی الدنیا اعطاه الله بکل شبر منه - او قال بکل ذراع منه مسیرة اربعین الف عام مدینة من ذهب وفضة ودر و یاقوت و زمرد ولؤلؤ
وسائل الشیعة، ج 3، ص 486
پیامبر اکرم - صلی الله علیه وآله وسلم - فرموده اند:
هر کس در دنیا مسجدی بسازد، خداوند متعال به هر وجب آن -یا فرمود به هر ذراع آن - شهری به اندازه چهل هزار سال راه رفتن از طلا ونقره و مروارید و یاقوت زمرد و زبرجد و لؤلؤ به او عنایت می فرماید.
قال ابوعبدالله - علیه السلام - : من بنی مسجدا بنی الله له بیتا فی الجنة
وسائل الشیعه، ج 3 ص 485
امام صادق - علیه السلام - می فرماید: هر کس مسجدی بسازد خداوند برای او خانه ای در بهشت خواهد ساخت.
قال رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم: ان مما یلحق المؤمن من عمله وحسناته بعد موته علما نشره وولدا صالحا ترکه ومصحفا ورثه او مسجدا بناه
بحارالانوار، ج 80 ص 380
پیامبر اکرم -صلی الله علیه وآله وسلم فرموده اند:
به درستی و تحقیق از آنچه به مؤمن بعد از مردنش ملحق می شود از اعمال و خوبیها، علم و دانشی است که به وسیله او منتشر شده و فرزند صالحی است که از او باقی مانده و کتاب و نوشته ای که بعد از خود می گذارد یا مسجدی است که بنا نموده است.نهج الفصاحه، حدیث 9006
قال رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم:
من بنی مسجدا و لو مثل مفحص قطاة بنی الله له بیتا فی الجنة
نهج الفصاحه، حدیث 2795
پیامبر اکرم -صلی الله علیه وآله وسلم می فرمایند:
هر کس مسجدی بسازد ولو به اندازه جایی که شتر مرغ در آنجا تخم می گذارد، خداوند خانه ای در بهشت برای او می سازد.
2- تعمیر مسجدی که نزدیک به خرابی می باشد، مستحب است و اگر مسجد طوری خراب شود که تعمیر آن ممکن نباشد،می توانند آن را خراب کنند و دوباره بسازند، بلکه می توانند مسجدی را که خراب نشده برای احتیاج مردم خراب کنند و بزرگتر بسازند.
توضیح المسائل، مساله 911
عن علی علیه السلام قال:
ان المسجد لیشکو الخراب الی ربه وانه لیتبشبش من عماره اذا غاب عنه ثم قدم کما یتبشبش احدکم بغائبه اذا قدم علیه
بحارالانوار،ج 80 ص 380
از علی -علیه السلام نقل شده که فرموده اند:
هر آینه مسجد به پروردگارش از خرابی خود شکایت می کند و به درستی که مسجد، از تعمیر کنندگانش وقتی که به آنجا می روند و بر می گردند، خوشحال می شود همان گونه که یکی از شما وقتی عزیزش برمی گردد، احساس خوشحالی می کند.
ساختن مسجد و تعمیر آن از هر کس پذیرفته نیست:
وما کان للمشرکین ان یعمروا مساجد الله...
توبه(9) آیه 17
مشرکان را نرسد که مساجد خدا را تعمیر کنند.
ا جعلتم سقایة الحاج و عمارة المسجد الحرام کمن آمن بالله و الیوم الاخر و جاهد فی سبیل الله لا یستوون عند الله و الله لا یهدی القوم الظالمین.توبه(9) آیه 19
آیا رتبه سقایت و آب دادن به حاجیان و تعمیر کردن مسجدالحرام را بامقام آن کس که به خدا و به روز قیامت ایمان آورده و در راه خدا جهادکرده جچون علی -علیه السلام ج یکسان می شمرید؟ هرگز جاین دوج نزدخدا یکسان نخواهند بود و خداوند ظالمان را هرگز هدایت نخواهد کرد.
3- خدمت کردن به مسجد (نظافت، روشن کردن چراغ و...).
توضیح المسائل، مساله 912
قال رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم:
من قم مسجدا کتب الله له عتق رقبة ومن اخرج منه مایقذی عینا کتب الله له کفلین من رحمة
وسائل الشیعه، ج 3، ص 511
پیامبر گرامی اسلام می فرماید: هر کس مسجدی را تمیز کند،خداوند برای او ثواب آزاد کردن بنده ای می نویسد و هر کس به اندازه خاشاکی که در چشم بیفتد،آشغالی را از مسجد خارج کند، خداوند متعال رحمت خودش را بر او دو برابر قرار می دهد.
قال رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم:
من اسرج فی مسجد من مساجد الله سراجا لم تزل الملائکة وحملة العرش یستغفرون له مادام فی ذلک المسجد ضوء من ذلک السراج
وسائل الشیعه، ج 3، ص 513
پیامبر اکرم -صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند:
هر کس چراغی را در مسجدی از مساجد خداوند روشن کند، تا وقتی که نوری از آن چراغ در آن مسجد باقی است، ملائکه و حاملان عرش خداوند برای او طلب مغفرت می نمایند.
4- احیای مساجد و رونق دادن به آنها.
عروةالوثقی، فی الامکنة المستحبه، مساله 8
عن ابی عبد الله -علیه السلام - قال:
ثلاثة یشکون الی الله عزوجل: مسجد خراب لایصلی فیه اهله وعالم بین جهال ومصحف معلق قد وقع علیه الغبار لایقرء فیه
وسائل الشیعه، ج 3، ص 484
امام صادق -علیه السلام می فرمایند:
سه چیزند که به خداوند متعال شکایت می کنند: مسجدی که خراب باشد و کسی در آن نماز نخواند و دانشمندی که بین افرادناآگاه قرار گرفته باشد -یعنی از او هم استفاده نشود و قرآنی که روی آن را غبار گرفته و خوانده نمی شود.
5- زیاد رفت و آمد کردن به مسجد.
عروةالوثقی، فی الامکنة المستحبة، مساله 9
قال علی -علیه السلام:
الجلسة فی الجامع خیر لی من الجلسة فی الجنة فیها رضی نفسی والجامع فیه رضی ربی
وسائل الشیعه، ج 3، ص 482
حضرت علی -علیه السلام می فرماید: نشستن در مسجد جامع بهتراست برای من، از نشستن در بهشت؛زیرا نشستن در بهشت مراخشنود می سازد، ولی نشستن در مسجد جامع مورد رضایت خداوند.
عن رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم قال:
من مشی الی مسجد من مساجد الله فله بکل خطوة خطاها حتی یرجع الی منزله عشر حسنات ومحی عنه عشر سیئات ورفع له عشر درجات.
وسائل الشیعه، ج 3، ص 483
پیامبر اکرم -صلی الله علیه وآله وسلم می فرماید:
هرکس به طرف مسجدی از مساجد خداوند برود، خداوند برای هر قدمی که بر می دارد تا به منزلش برگردد، ده حسنه برای اونوشته و ده سیئه را از او محو می کند و ده درجه به مقامش می افزاید.
عن ابی عبد الله -علیه السلام قال:
من مشی الی المسجد لم یضع رجله علی رطب ولا یابس الا سبحت له الی الارضین. بحارالانوار،ج 81 ص 13
امام صادق صادق -علیه السلام می فرماید:
هر کس به طرف مسجدی برود، پایش را روی هیچ تر و خشکی نمی گذارد، مگر آنکه تا اعماق زمین برای او استغفار می کند.
قال رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم:
بشر المشائین فی ظلم اللیل الی المساجد بالنور التام یوم القیمة
نهج الفصاحة، حدیث 1090
پیامبر اکرم -صلی الله علیه وآله وسلم می فرماید:
بشارت بده به افرادی که زیاد در تاریکی شب به سوی مساجد می روند، به اینکه در روز قیامت با نور تمام محشور می گردند.
6- جلوتر از همه رفتن پس از همه بیرون آمدن.
توضیح المسائل، مساله 912
قال امیرالمؤمنین -علیه السلام:
جاء اعرابی الی النبی -صلی الله علیه وآله وسلم فساله عن شر بقاع الارض وخیر بقاع الارض فقال له رسول الله -صلی الله علیه وآله وسلم شر بقاع الارض الاسواق (الی ان قال) وخیر البقاع المساجد واحبهم الی الله اولهم دخولا وآخرهم خروجا منها
وسائل الشیعة، ج 3، ص 554
امیرالمؤمنین -علیه السلام می فرماید:
شخص عربی نزد پیامبر -صلی الله علیه وآله وسلم آمد و از حضرتش درباره بدترین و بهترین جاهای زمین سؤال کرد؟ پس حضرت فرمودند: بدترین مکانهای روی زمین بازارها است جچون اکثرا در آنهاازخداوند غفلت ورزیده و گول شیطان را می خورندج و بهترین مکانهای روی زمین مساجدند و از همه مردم محبوب تر نزد خداوند،کسی است که از همه زودتر وارد مسجد شده و از همه دیرتر خارج گردد.
یا اباذر طوبی لاصحاب الالویة یوم القیمة یحملونها فیسبقون الناس الی الجنة الا هم السابقون الی المساجد بالاسحار وغیرها
بحارالانوار، ج 80 ص 369
پیامبر گرامی اسلام -صلی الله علیه وآله وسلم به ابوذر فرمودند: خوشا به حال صاحبان پرچمها که روز قیامت آنها را حمل می کنند و به سوی بهشت از دیگران سبقت می گیرند، آگاه باشید که آنها کسانی هستند که در سحرگاهان و غیر سحرگاهان به طرف مسجدها سبقت می گرفته اند.
7- با طهارت وارد شدن.
عروةالوثقی، فی بعض احکام المسجد، ص 369
8- برای رفتن به مسجد، خود را خوشبو نموده و لباسهای پاکیزه و قیمتی بپوشد.
توضیح المسائل، مساله 912
9- قبل از ورود کفشها را وارسی نمودن.
توضیح المسائل، مساله 912
10- در هنگام ورود، ابتدا پای راست را داخل گذاردن، با گفتن صلوات و در وقت خروج به عکس، با گفتن صلوات.
توضیح المسائل، مساله 912 وسائل الشیعه، ج 3، ص 517
11- بعد از ورود دو رکعت نماز تحیت خواندن، ولی اگر نماز واجب یا مستحبی دیگری بخواند، کافی است.
توضیح المسائل، مساله 913