فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

شرط پنجم: مکان نمازگزار پست و بلند نباشد

جای پیشانی نمازگزار از جای زانوهای او بیش از چهار انگشت بسته پست تر یا بلندتر نباشد و احتیاط واجب آن است که از سرانگشتان پا هم، بیشتر از این پست تر و بلندتر نباشد.
توضیح المسائل، (شرط پنجم).
یادآوری 1- بعضی از فقها درباره مکان نمازگزار، شرایط دیگری را هم متذکر شده اند که حضرت امام آنها را شرط نمی دانند که ذیلا به آنها اشاره می شود:
الف) فرموده اند ایستادن در جایی که توقف در آنجا حرام است، نماز در آنجا باطل است و این حرام بودن توقف هم گاهی به خاطرصرف ایستادن روی آن مکان است، مانند ایستادن روی چیزی که آیات قرآن و یا اسم خداوند متعال و یا اسامی محترمه بر روی او نوشته شده و گاهی هم حرمت توقف به خاطر آن است که توقفش در آن مکان برای او خطر جانی دارد، مانند: ایستادن در زیر سقف یا دیواری که احتمال خرابی دارد و یا ایستادن در جایی که در تیررس دشمن است (البته در غیرحال دفاع و وظیفه) ولی حضرت امام می فرمایند: ولو توقف حرام است، ولی نماز را باطل نمی کند.
عروةالوثقی، مکان المصلی (الرابع والخامس).
ب) فرموده اند شخص نمازگزار نباید مساوی یا جلوتر از قبر معصوم بایستد، مگر اینکه بین او و قبر معصوم حایل و مانعی باشد،ولی حضرت امام می فرمایند: هر چند این عمل سوء ادب است و احتیاط مستحب در دوری جستن از آن است، ولی نماز را باطل نمی کند،همچنین می فرمایند: حایل لازم نیست دیوار و یا چیز دیگر باشد بلکه داشتن فاصله زیادی که صدق وحدت مکان نکند، این سوء ادب را ازمیان می برد و اما ضریح و پارچه روی آن در حایل بودن کافی نیست.
عروةالوثقی، مکان المصلی (السابع) و تحریرالوسیله، ج 1، ص 149 مساله 9.
2- نماز خواندن زن و مرد برابر هم یا مقدم بودن زن بر مرد کراهت دارد، منتها اگر هر دو با هم شروع کنند، نماز هر دو کراهت دارد و اگر با هم شروع نکنند، کراهت به نماز کسی که عقب تر شروع کرده تعلق می گیرد و در این مساله فرقی بین محرم و غیرمحرم و بالغ و نابالغ و حتی زن و شوهر و نماز واجب و مستحب نیست و این کراهت برداشته می شود به این که مرد جلوتر ایستاده، یا اگر برابرند بین آنها حایل و مانعی باشد و یا بین آنها به اندازه ده ذراع دست (تقریبا پنج متر) فاصله باشد و البته باید توجه داشت که این در جایی است که هر دو نفر آنها مشغول نماز باشند و اما اگر یکی از آنها در حال نماز خواندن نباشد کراهت ندارد.
عروةالوثقی، مکان المصلی (العاشر) و مساله 26،27،29
3- بودن زن و مرد نامحرم در جای خلوت مکروه است و احتیاط شدید در ترک آن است و احتیاط در نماز نخواندن در آنجاست، لکن اگر خواند نمازش باطل نیست.
توضیح المسائل، مساله، 889
4- نماز خواندن در جایی که تار و مانند آن می نوازند،باطل نیست ولی گوش دادن به آنها حرام است.
توضیح المسائل، مساله 890
5- اگر مکان نمازگزار به قدری گلی است که اگر بخواهد برای سجده و تشهد بنشیند، لباسها و بدنش آلوده می شود، در اینجا اگر مکان دیگری برای نماز ندارد، بایستی در همان جا نماز بخواند، ولی برای سجده و تشهد اشاره می نماید.
تحریرالوسیله، ج 1، ص 150 مساله 12

بعضی از مکانهایی که نماز خواندن در آنها مکروه است

در چند جا نماز خواندن مکروه است یعنی ثواب نماز را کم می کند:
1- در حمام، ولو در رخت کن آن باشد؛ 2- جاهای کثیف؛ 3- خانه ای که در او چیز مست کننده ای مانند شراب باشد؛ 4- در آشپزخانه و هرکجا که کوره آتش باشد؛ 5- زمین نمکزار؛ 6- هر زمینی که در آن عذاب بر کسی نازل شد؛ 7- مقابل انسان؛ 8-مقابل دری که باز است؛ 9- در جاده و خیابان و کوچه، اگر برای کسانی که عبور می کنند زحمت نباشد و چنانچه زحمت باشد، حرام است، ولی نماز را باطل نمی کند؛ 10- مقابل آتش و چراغ؛ 11- مقابل چاه و چاله ای که محل بول باشد؛ 12- روبه روی عکس و مجسمه چیزی که روح دارد، مگر آنکه روی آن پرده بکشند؛ 13- در جایی که عکس باشد، اگر چه روبه روی نمازگزار نباشد؛ 14- در اتاقی که جنب در آن باشد؛ 15- مقابل قبر؛ 16- روی قبر؛ 17- بین دو قبر؛ 18- در قبرستان؛ 19- جایی که مقابل انسان چیزی باشد که حواس انسان را مشغول کند، مانند نوشته و یا نقاشی و... 20- خانه ای که در آن سگ باشد (غیر از سگ شکاری). عروةالوثقی، فی الامکنة المکروهه و توضیح المسائل، مساله 898
یادآوری کسی که می خواهد در محل عبور مردم یا جایی که روبه روی او کسی نشسته نماز بخواند؛ مستحب است که جلو خود چیزی بگذارد، و یا خطی بکشد که این کار اشاره به انقطاع از خلق و توجه به خالق است.
عروةالوثقی، فی الامکنة المکروهة، مساله 3

بعضی از مکانهایی نماز خواندن در آنها مستحب است

1- مسجد: در شرع مقدس اسلام بسیار سفارش شده است که نماز را در مسجد بخوانند و بهتر از همه مسجدها مسجدالحرام است و بعد از آن مسجد پیغمبر -صلی الله علیه وآله وسلم و بعد مسجد کوفه و بعد از آن مسجد بیت المقدس و بعد از مسجدبیت المقدس، مسجد جامع هر شهر و بعد از آن مسجد محله و بعد از آن مسجد بازار است؛ زیرا نماز در مسجدالحرام برابر با یک میلیون نماز و مسجدالنبی ده هزار و مسجد کوفه و مسجد الاقصی (بیت المقدس) هزار نماز و مسجد جامع صد نماز و مسجدمحله 25 نماز و مسجد بازار دوازده نماز است و مستحب است انسان در خانه خود جایگاهی را برای نماز اختصاص بدهد که البته این مکان حکم مسجد را ندارد و اما برای زنها نماز خواندن در خانه -بلکه در صندوقخانه و اتاق عقب بهتر است، ولی اگر بتواند کاملا خود را از نامحرم حفظ کند، بهتر است در مسجد نماز بخواند.
عروةالوثقی، فی الامکنة المکروهه، مساله 4 و توضیح المسائل، مساله 894
2- حرم امامان - علیهم السلام و بلکه نماز در حرم امامان -علیهم السلام از نماز در مساجد برتر است و در روایت است که نماز در حرم حضرت امیرالمؤمنین -علیه السلام برابر دویست هزار نماز است.
توضیح المسائل، مساله 895
3- در حرم انبیا -علیهم السلام و جایگاه اولیا و صلحا و علما و عباد، نماز خواندن مستحب است و حتی در خانه آنها هم نماز خواندن مستحب است.
عروةالوثقی، فی الامکنة المستحبه، مساله 5
4- مستحب است که انسان نمازهای خود را در جاهای متعدد بخواند، تا روز قیامت شاهدهای بیشتری داشته باشد.
عروةالوثقی، فی الامکنة المستحبه، مساله 6