فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

1- کسانی که قضای نماز بر آنها لازم نیست:

1- بچه وقتی که بالغ شود؛
2- دیوانه وقتی که عاقل گردد؛
3- انسان بیهوش، وقتی که به هوش آید؛
4- کافر وقتی که مسلمان شود؛
5- زن حائض و نفساء، در صورتی که بعد از وقت پاک شود.
البته تمام اینها در صورتی است که در خارج وقت این حالت بر ایشان پیش آید و یا اگر در داخل وقت هم هست، آن قدر وقت کم باشد که به مقدار خواندن حتی یک رکعت نماز هم وقت نداشته باشد و اما شخص بیهوش شده، شرط دیگری هم دارد و آن اینکه بیهوشی به دست خود و به اختیار خودش صورت نگرفته باشد والا باید بنا بر احتیاط واجب قضای نمازهایش را به جا آورد.
عروةالوثقی، صلاة القضاء، مساله 1-3
2- کسی که نمی داند چند نماز قضا دارد کسی که چند نماز از او قضا شده و شماره آنها را نمی داند، مثلانمی داند چهارتا بوده یا پنج تا،چنانچه مقدار کمتر را بخواند کافی است و همچنین اگر شماره آنها را می دانسته ولی آن را فراموش کرده، اگر مقدار کمتر را بخواند، کفایت می کند؛ ولی بنابر احتیاطمستحب، آن قدر بخواند که علم پیدا کند که نماز او از این بیشتر نبوده است و همچنین اگر انسان احتمال دهد نماز قضایی دارد یا نمازقضایی را که خوانده صحیح نبوده است،مستحب است احتیاطا قضای آنها را به جا آورد.
عروةالوثقی، صلاة القضاء، مساله 26، 30 توضیح المسائل، مساله 1383 1374
3- آیا خواندن نماز قضا، واجب فوری است؟ کسی که نماز قضا دارد، باید در خواندن آن کوتاهی نکند، ولی واجب نیست که فورا آن را به جا آورد؛ البته تا حدی که منجر به مسامحه و سهل انگاری و سبک شمردن دستورات دین نگردد و کسی که نماز قضا دارد،می تواند نماز مستحبی بخواند و حتی اگر نماز قضا از همین روز دارد، می تواند قبل از خواندن نمازی که قضا شده، نماز ادایی را بخواند و لازم نیست نماز قضا را جلو بیندازد -ولو بعضی از فقها در همین قسم اخیر احتیاط واجب دارند که اول نماز قضا را بخواند ولی احتیاط مستحب آن است که اول نماز قضا را بخواند، خصوصا اگر نماز قضا از همان روز باشد.
عروةالوثقی، صلاة القضاء، مساله 27، 29، 31 تحریر الوسیله، ج 1، ص 227 مساله 13
4- آیا کس دیگری می تواند نماز قضای انسان را بخواند؟ تا انسان زنده است، دیگری نمی تواند نمازهای قضای او را بخواند،هر چند خود شخص از خواندن نمازهای قضایش عاجز باشد و اما بعد از مردنش می شود.
عروةالوثقی، صلاة القضاء، مساله 32 توضیح المسائل، مساله 1387
5- کیفیت خواندن نمازهای قضا (ترتیب، شکسته یا تمام جماعت) در نمازهایی که ترتیب در ادای آنها شرعا معتبر است،مانند: ظهر و عصر و مغرب و عشا در یک روز، در قضای آنها هم باید ترتیب رعایت شود و در بقیه بهتر است به ترتیب خوانده شود و اما در باره شکسته و یا تمام خواندن باید گفت: نماز را همان طور که فوت شده، باید قضا نمود،یعنی اگر شکسته فوت شده، باید شکسته، و اگر تمام فوت شده، باید به صورت تمام، قضا نماید و در جاهایی که وظیفه او جمع کردن بین شکسته و تمام بوده و نمازش فوت شده، باید، هم شکسته و هم تمام، قضا نماید و نماز قضا را با جماعت هم می شود خواند، چه نماز امام جماعت قضا باشد یا ادا و لازم نیست هر دو یک نماز را بخوانند؛مثلا اگر نماز قضای صبح را با نماز ظهر و عصر امام بخواند، اشکال ندارد.
عروةالوثقی، صلاة القضاء، مساله 12 16 تحریر الوسیله، ج 1، ص 225 مساله 8 توضیح المسائل، مساله 1388
6- در چه زمانی می توان نماز قضا را به جا آورد؟ نمازهای قضا را می شود در تمام اوقات شبانه روز خواند،چه در سفر و چه در حضر،و اگر بخواهد در سفر،نمازهای فوت شده در غیر حال سفررا بخواند، باید آنها را تمام بخواند و اگر در حضر (غیر مسافرت) بخواهد نمازهای فوت شده در مسافرت را قضا نماید باید شکسته قضا نماید.
عروةالوثقی، صلاة القضاء، مساله 10
7- کسانی که عذر دارند آیا می توانند نماز قضا بخوانند؟ کسانی که با حالت عذر نماز می خوانند، مثل کسی که باید در حال نشسته نماز بخواند، بنابر احتیاط واجب باید خواندن نمازهای قضای خود را تا وقتی که عذر او برطرف نشده به تاخیر بیندازند، مگر کسی که عذرش تا آخر عمر ادامه پیدا کند، یا از زود مردن خود بترسد -به خاطر ظاهر شدن نشانه های مرگ و یا به خاطر اینکه چون نمی توانسته وضو بگیرد یا غسل کند، به جای وضو و غسل تیمم کرده، که در این صورت می تواند بخواند، ولی در این صورت اخیر بهتر است به جا آوردن نماز قضا را به تاخیر بیندازد.
عروةالوثقی، صلاة القضاء، مساله 34 تحریرالوسیله، ج 1، ص 622،مساله 12 توضیح المسائل، مساله 716

مواردی که باید ما فی الذمه نیت نمود

گاهی اوقات انسان باید در نیت نمازش نه نیت ادا بکند و نه نیت قضا، بلکه باید مافی الذمه (یعنی آنچه به گردن اوست) نیت داشته باشد که ما به بعضی از موارد آن اشاره می نماییم.
1- اگر از روی معصیت یا به واسطه عذری،مانند: خواب ماندن یا فراموشی یا... نماز مغرب و عشا را تا نصف شب نخواند، بنابراحتیاط واجب،باید تا قبل از اذان صبح بدون اینکه نیت ادا و قضا کند، به جا آورد.
عروةالوثقی، ، اوقات الصلاة الیومیة،توضیح المسائل، مساله 740

وقت ادای نافله ظهر

نافله ظهر پیش از نماز ظهر خوانده می شود و وقت آن از اول ظهر است تا موقعی که آن مقدار از سایه شاخص که بعد از ظهر پیدامی شود به اندازه - آن شود؛ مثلا اگر درازای شاخص هفت وجب باشد، هروقت مقدار سایه ای که بعداز ظهر پیدا می شود به دو وجب رسید، آخر وقت نافله ظهر است.
توضیح المسائل، مساله 768