فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

فصل دوم: وقت شناسی

وقت نماز صبح نزدیک اذان صبح از طرف مشرق سفیده ای رو به بالا حرکت می کند که آن را فجر اول (فجر کاذب) می گویند؛ موقعی که آن سفیده پهن شد،فجر دوم (فجر صادق) و اول وقت نماز صبح است و آخر وقت نماز صبح موقعی است که آفتاب بیرون می آید.
توضیح المسائل، مساله 741
س - شبهایی که مهتاب تا صبح هست، اگر کسی یقین کند که فجر صادق طالع شده، آیا می تواند نماز صبح را بخواند، یا باید صبر کند تاسفیدی صبح به طور محسوس آشکار شود و وظیفه او در امساک روزه ماه مبارک رمضان چگونه است و در صورتی که وقت نماز از اول آشکارشدن سفیدی باشد، در شبهای ابری یا در شهرستانهایی که روشنایی برق به حدی زیاد است که باید خیلی صبر کرد تا سفیدی آشکار شود،اگر به اندازه ده دقیقه از اول فجر صبر کند، بعد از ده دقیقه وقت نماز است یا نه؟
ج - احتیاط لازم در شبهای مهتاب آن است که صبر کند تا سفیده صبح در افق ظاهر شود و غلبه کند بر روشنایی مهتاب، بلکه خالی از وجه نیست و این حکم در روشنی برق و شبهای ابری نیست و در روزه احتیاط کند و در شبهای مهتاب اگر چه بعید نیست که لازم نباشد امساک قبل از آنچه ذکر شد. توضیح المسائل، مساله 754
وقت فضیلت نماز صبح وقت فضیلت نماز صبح از اول طلوع صبح صادق است تا پیدا شدن سرخی طرف مشرق (حمره مشرقیه) و در غیر این وقت تا قبل از طلوع آفتاب اگر نماز صبح خوانده شود،در وقت اجزا می باشد، ولی مستحب است انسان نماز صبح را طوری بخواند که هوا هنوز خوب روشن نشده باشد.
عروةالوثقی، اوقات الصلاة الیومیه، مساله 10
اول ظهر چه زمانی است؟ اگر چوب یا چیزی مانند آن را (شاخص) راست در زمین هموار فروبرند، صبح که خورشید بیرون می آید، سایه آن به طرف غرب می افتد و هر چه آفتاب بالا می آید، این سایه کم می شود و در شهرهای ما در اول ظهر شرعی به آخرین درجه کمی می رسد و ظهر که گذشت سایه به طرف مشرق بر می گردد و هر چه خورشید رو به مغرب می رود، سایه زیادتر می شود، بنابراین وقتی که سایه به کمترین درجه خود رسید و دو مرتبه رو به زیاد شدن گذاشت،معلوم می شود ظهر شرعی شده است، ولی در بعضی از شهرها، مثل مکه که گاهی موقع ظهر سایه به کلی از بین می رود بعد از آنکه سایه دوباره پیدا شد، معلوم می شود ظهر شده است.
توضیح المسائل، مساله 729
فرق غروب و مغرب زمانی که خورشید از نظرها پنهان می شود (در آخر روز) غروب نامیده می شود و اما مغرب زمانی است که سرخی طرف مشرق که بعد از غروب آفتاب پیدا می شود از بین برود؛ بعضی گفته اند که آن سرخی طرف مشرق از روی سر ناپدید شود، ولی حضرت امام می فرمایند: آن سرخی به سمت سر انسان نمی رسد، بلکه همان طرف مشرق مقداری که بالا می آید ناپدید می گردد.

توضیح المسائل، مساله 735 عروةالوثقی، اوقات الصلاة الیومیه، مساله وقت مخصوص نماز ظهر و عصر

وقت مخصوص نماز ظهر،از اول ظهر است تا وقتی که از ظهر به اندازه خواندن نماز ظهر بگذرد و وقت مخصوص نماز عصرموقعی است که به اندازه خواندن نماز عصر وقت به مغرب مانده باشد که اگر کسی تا این موقع نماز ظهر را نخواند ظهر او قضا شده و باید نماز عصر را بخواند؛ البته باید توجه داشت که وقت مخصوص، برای مسافر و غیرمسافر فرق دارد.
توضیح المسائل، مساله 731، 737
وقت مشترک نماز ظهر و عصر ما بین وقت مخصوص نمازظهر و وقت مخصوص نماز عصر وقت مشترک نماز ظهر و عصر است و اگر کسی اشتباها نماز عصر را پیش از نماز ظهر بخواند و بعد از نماز ملتفت شود،نمازش صحیح است.
توضیح المسائل، مساله 731
یادآوری 1- اگر پیش از خواندن نماز ظهر سهوا مشغول نماز عصر شود و در بین نماز بفهمد اشتباه کرده است،چنانچه در وقت مشترک باشد، باید نیت را به نماز ظهر برگرداند؛ یعنی نیت کند که آنچه تا به حال خوانده ام و آنچه را مشغولم و آنچه بعد می خوانم همه نماز ظهر باشد و بعد از آنکه نماز را تمام کرد،نماز عصر را بخواند و اگر در وقت مخصوص به ظهر باشد، باید نیت را به نماز ظهر برگرداند و نماز را تمام کند و بعد نماز عصر را بخواند و احتیاط آن است که بعد از نماز عصر دوباره نماز ظهر و عصر را بخواند و این احتیاط خیلی مطلوب است.
توضیح المسائل، مساله 732

وقت فضیلت نماز ظهر و عصر

وقت فضیلت نماز ظهر از اول ظهر (زوال) است تا وقتی که سایه شاخص به اندازه خودش شود -البته بعد از شروع به زیاد شدن واما آخر وقت فضیلت نماز عصر این است که سایه شاخص دو برابر خودش شود و اما در ابتدای وقت فضیلت نماز عصر، مشهور علما فرموده اند که از ابتدای شروع سایه قسمت دوم شاخص. ولی حضرت امام می فرمایند اظهر این است که ابتدای وقت فضیلت نماز عصر از وقتی است که سایه شاخص به - خود برسد ولکن بعید نیست که از بعد از تمام شدن نماز ظهر باشد.
عروةالوثقی، اوقات الصلاة الیومیه،تحریر الوسیله، ج 1، ص 138
یادآوری احتیاط واجب آن است که نماز جمعه را از موقعی که عرفا اول ظهر می گویند تاخیر نیندازد و اگر از اوایل ظهر تاخیر افتاد، به جای نماز جمعه نماز ظهر بخواند ولی بعضی می گویند تا وقتی که سایه شاخص مانند خودش بشود وقت دارد.
عروةالوثقی، اوقات الصلاة الیومیه و توضیح المسائل، مساله 734
نصف شب چه زمانی است؟ احتیاط واجب آن است که برای نماز مغرب و عشا و مانند اینها، شب را از اول غروب تا اذن صبح حساب کنند و برای نماز شب و مانند آن تا اول آفتاب حساب نمایند.
توضیح المسائل، مساله 739