فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

تیمم

دستور تیمم

تیمم -چه بدل از وضو باشد و چه بدل از غسل سه چیز واجب دارد که به آن اشاره می کنیم:
واجب اول: زدن دو کف دست با هم بر چیزی که تیمم بر آن صحیح است؛ البته حضرت امام گذاشتن دستها را هم بر چیزی که تیمم بر آن صحیح است کافی می دانند، ولی زدن دستها را احتیاط مستحب می دانند،و اما تکاندن دستها را بعد از زدن مستحب است.
واجب دوم: کشیدن تمام دو کف دست بر تمامی پیشانی، از رستنگاه مو تا بالای بینی و روی ابروها و دو طرف پیشانی؛ البته امام خمینی(ره) کشیدن روی ابروها را احتیاط واجب می دانند.
واجب سوم: کشیدن کف دست چپ به تمام پشت دست راست، از بند دست تا سر انگشتها و بعدا کشیدن کف دست راست به تمام پشت دست چپ، از بند دست تا سرانگشتان و برای آنکه یقین کند که تمام پشت دست را مسح کرده، باید مقداری بالاتر از بند را هم مسح نماید. البته لازم به تذکر است که تیمم چه بدل از غسل و چه بدل از وضو باشد، حضرت امام همین مقدار را کافی می دانند، ولی می فرمایند: بهتر است یک بار دیگر دستها را زمین زده، به پشت دستها بکشد.
عروةالوثقی، فی کیفیة التیمم و توضیح المسائل، مساله 701 و689 تحریر الوسیله،ج 1، ص 011،مساله 3
یادآوری به مسائل 702 و 703 توضیح المسائل مراجعه شود.
دستور تیمم برای افراد معلول کسی که نمی تواند تیمم کند، باید نایب بگیرد تا او را تیمم دهد و نایب باید اگر امکان دارد اولا با دستهای خود او، او را تیمم دهد واگر امکان ندارد، دستهای خودش را به زمین بزند و به صورت و پشت دستهای او بکشد و اگر نایب، مزد هم بخواهد -حتی به چند برابر اجرةالمثل باید اگر به حالش ضرر ندارد آن را بپردازد و نایب بگیرد و اما کسی که یک دستش قطع شده یا ذراع دارد یا ندارد (یعنی از بالاتر از ذراع دستش قطع شده) اگر ذراع داشته باشد، باید یک دست سالمش را با ذراع دست دیگرش به زمین بزند و به صورتش بکشد و بنابر احتیاط مستحب دوباره با کف دست سالمش تمام پیشانی و دو طرف آن را مسح نماید و بعد با دست سالمش پشت ذراع و با ذراعش پشت دست سالم را مسح کند.
و اما اگر یک دستش سالم باشد و دیگری هم ذراع نداشته باشد، همان کف دست سالم را به زمین بزند و به پیشانی بکشد و بعد پشت دستش را به زمین بکشد و بنابر احتیاط واجب علاوه بر این کار نایب هم بگیرد، به این صورت که دو دستش را با هم به چیزی که تیمم بر آن صحیح است بزند و به صورت بکشد و بعد نایب کف دستش را به پشت دست او بکشد.
واما کسی که هر دو دستش قطع شده است،این هم دو صورت دارد: یا ذراعهای او باقی است یا نیست و اگر ذراعها باشد، به وسیله دو ذراع مانند دو کف دست تیمم می کند -چون دو ذراع حکم دو کف دست را دارند و اگر ذراع ندارد آن وقت پیشانی خود را به زمین کشیده و بنابر احتیاط واجب نایب هم می گیرد.
تحریر الوسیله، ج 1، ص 8011 مساله 3و 4

شرایط تیمم

1- نیت: یعنی توجه به اینکه این تیمم بدل از وضو است یا بدل از غسل؛ همراه با زدن دستها بر چیزی که تیمم بر آن صحیح است.
2- مباشرت در حال اختیار: یعنی در حال اختیار کارهای تیمم را خود شخص انجام دهد؛ ولی در حال اضطرار می تواند نایب بگیرد.
3- موالات: یعنی پشت سرهم انجام دادن کارهای تیمم.
4- ترتیب.
5- کشیدن کف دستها به صورت و پشت دستها از بالا به پایین.
6- نبودن مانع بین کف دستها و پیشانی و بین کف دست و پشت دست؛ مگر در جایی که وظیفه اش تیمم جبیره ای است.
7- پاک بودن کف دستها و پیشانی و پشت دستها، در حال اختیار.
عروةالوثقی، فی کیفیة التیمم و توضیح المسائل، مساله 704
یادآوری به مسائل 707 708 و 709 توضیح المسائل مراجعه شود.