فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

فرقهای وضو و غسل

1- در وضو، حتما باید از بالا به پایین شسته شود به خلاف غسل.
توضیح المسائل، مساله 380 و 243
2- در غسل، باید آب به پوست بدن برسد، به خلاف وضو که اگر پوست صورت از لای موها پیدا نباشد، لازم نیست.
توضیح المسائل، مساله 374، 240
3- در وضو، موالات شرط است، به خلاف غسل ترتیبی الا غسل مستحاضه و مسلوس و مبطون.
عروةالوثقی، ، احکام غسل جنابت، مساله 8 و توضیح المسائل، مساله 283
4- اگر در وضو در شستن مقداری از عضو قبلی شک کند و وارد عضو بعدی هم شده باشد، باید برگردد -البته تا وقتی که کثیرالشک نشده باشد و الا اعتنا نکندبه خلاف غسل ترتیبی که اگر داخل عضو بعدی نشده، باید برگردد و اگر وارد شد لازم نیست برگردد،مگر شکش در طرف چپ باشد که باید ولو بعد از زمانی شک کند، آنجا را به نیت غسل بشوید.
عروةالوثقی، فی احکام غسل الجنابة،مساله 11
5- با تمام وضوها می شود نماز خواند، به خلاف غسل که فقط با غسل جنابت می شود نماز خواند و با بقیه غسلها باید وضو هم بگیرد، ولی با غسل جنابت نباید وضو گرفت. توضیح المسائل، مساله 322، 391
6- اگر بعد از وضو مانعی در یکی از اعضای وضویش ببیند و یقین کند که در وقت وضو بوده و موالات هم به هم خورده، وضو باطل است، به خلاف غسل که در غسل ارتماسی باطل است، ولی در غسل ترتیبی باطل نیست و باید به طوری که در فرقهای غسلها گفتیم عمل نماید.
توضیح المسائل، مساله 290،365، 396
کسی که در وسط غسل حدث از او سرزده است:- حدث اصغر بوده که در این صورت غسلش باطل نیست، چه غسلش جنابت باشد یا بقیه اغسال، ولی باید بعدش برای نماز حتماوضو بگیرد و احتیاط مستحب آن است که بعد از تمام شدن غسل، دوباره غسل را اعاده کرده و وضو هم بگیرد و یا از همان جا غسل را رها کرده و دوباره از سر شروع کند و وضو هم بگیرد، ولی حضرت امام می فرمایند: اگر می خواهد آن را رها کرده و دوباره شروع کند، موافق احتیاط آن است که اگر غسل قبلی به صورت ارتماسی بوده این را هم به صورت ارتماسی، و اگر به صورت ترتیبی بوده، این را هم به صورت ترتیبی انجام دهد.
عروةالوثقی، مستحبات غسل جنابت، مساله 18
- حدث اکبر بوده:- مانند حدث سابقی است که برای آن غسل می کرده، که در این صورت استباید غسل را دوباره انجام دهد. عروةالوثقی، مستحبات غسل جنابت،مساله- غیر حدث سابق است که در این صورت غسل قبلی باطل نشده و تمامش می کند و دوباره به نیت حدث جدید غسل می کند و جایز هم هست که غسل قبلی را ازهمان جا رها کرده و دوباره به نیت هر دو، یک غسل انجام می دهد و بعد برای نمازش وضو هم می گیرد، اگر دو حدث جنابت نبوده و یا اولی جنابت نبوده و اما اگر حدث دومی جنابت بوده، وضو لازم نیست، چه آن غسل را تمام کرده و دوباره غسل جنابت را مستقلا انجام دهد یا از همان جا رها کرده و به نیت هر دو یک غسل نماید. ولی حضرت امام همان گونه که در حدث اصغر گفته شده می فرمایند: موافق احتیاط آن است که اگر می خواهد آن غسل را دوباره انجام دهد، توجه داشته باشد که اگر غسل قبلی را به صورت ارتماسی انجام می داده این را هم ارتماسی انجام دهد و اگر ترتیبی بوده، ترتیبی انجام دهد. عروةالوثقی، مستحبات غسل جنابت، مساله 19
یادآوری 1- باید توجه داشت که این مساله (رخ دادن حدث در بین غسل) درباره غسل ترتیبی متصور است؛ اما در باره غسل ارتماسی که به صورت دفعی انجام می شود، تصور ندارد.
عروةالوثقی، مستحبات غسل جنابت، مساله 8
2- حدث اصغر در غسلهای ارتماسی موجب بطلان آنها نمی شود، مگر غسلهای مستحبی که برای آنجام دادن کاری مستحب شده اند؛ مانند: غسل زیارت و غسل احرام که بعید نیست در این گونه موارد موجب بطلان آنان بشود.
عروةالوثقی، مستحبات غسل جنابت، مساله 10

تیمم

دستور تیمم

تیمم -چه بدل از وضو باشد و چه بدل از غسل سه چیز واجب دارد که به آن اشاره می کنیم:
واجب اول: زدن دو کف دست با هم بر چیزی که تیمم بر آن صحیح است؛ البته حضرت امام گذاشتن دستها را هم بر چیزی که تیمم بر آن صحیح است کافی می دانند، ولی زدن دستها را احتیاط مستحب می دانند،و اما تکاندن دستها را بعد از زدن مستحب است.
واجب دوم: کشیدن تمام دو کف دست بر تمامی پیشانی، از رستنگاه مو تا بالای بینی و روی ابروها و دو طرف پیشانی؛ البته امام خمینی(ره) کشیدن روی ابروها را احتیاط واجب می دانند.
واجب سوم: کشیدن کف دست چپ به تمام پشت دست راست، از بند دست تا سر انگشتها و بعدا کشیدن کف دست راست به تمام پشت دست چپ، از بند دست تا سرانگشتان و برای آنکه یقین کند که تمام پشت دست را مسح کرده، باید مقداری بالاتر از بند را هم مسح نماید. البته لازم به تذکر است که تیمم چه بدل از غسل و چه بدل از وضو باشد، حضرت امام همین مقدار را کافی می دانند، ولی می فرمایند: بهتر است یک بار دیگر دستها را زمین زده، به پشت دستها بکشد.
عروةالوثقی، فی کیفیة التیمم و توضیح المسائل، مساله 701 و689 تحریر الوسیله،ج 1، ص 011،مساله 3
یادآوری به مسائل 702 و 703 توضیح المسائل مراجعه شود.
دستور تیمم برای افراد معلول کسی که نمی تواند تیمم کند، باید نایب بگیرد تا او را تیمم دهد و نایب باید اگر امکان دارد اولا با دستهای خود او، او را تیمم دهد واگر امکان ندارد، دستهای خودش را به زمین بزند و به صورت و پشت دستهای او بکشد و اگر نایب، مزد هم بخواهد -حتی به چند برابر اجرةالمثل باید اگر به حالش ضرر ندارد آن را بپردازد و نایب بگیرد و اما کسی که یک دستش قطع شده یا ذراع دارد یا ندارد (یعنی از بالاتر از ذراع دستش قطع شده) اگر ذراع داشته باشد، باید یک دست سالمش را با ذراع دست دیگرش به زمین بزند و به صورتش بکشد و بنابر احتیاط مستحب دوباره با کف دست سالمش تمام پیشانی و دو طرف آن را مسح نماید و بعد با دست سالمش پشت ذراع و با ذراعش پشت دست سالم را مسح کند.
و اما اگر یک دستش سالم باشد و دیگری هم ذراع نداشته باشد، همان کف دست سالم را به زمین بزند و به پیشانی بکشد و بعد پشت دستش را به زمین بکشد و بنابر احتیاط واجب علاوه بر این کار نایب هم بگیرد، به این صورت که دو دستش را با هم به چیزی که تیمم بر آن صحیح است بزند و به صورت بکشد و بعد نایب کف دستش را به پشت دست او بکشد.
واما کسی که هر دو دستش قطع شده است،این هم دو صورت دارد: یا ذراعهای او باقی است یا نیست و اگر ذراعها باشد، به وسیله دو ذراع مانند دو کف دست تیمم می کند -چون دو ذراع حکم دو کف دست را دارند و اگر ذراع ندارد آن وقت پیشانی خود را به زمین کشیده و بنابر احتیاط واجب نایب هم می گیرد.
تحریر الوسیله، ج 1، ص 8011 مساله 3و 4