فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

بعضی از غسلهای مستحب

غسلهای مستحبی در اسلام زیاد است که ما تعدادی از آنها را نام می بریم:
1- غسل جمعه: البته غسل جمعه اهمیت فراوانی دارد که حتی بعضی از علما فتوا به وجوب آن داده اند و در بعضی از روایات دارد کهلایترکه الا فاسق، یعنی، غسل جمعه را ترک نمی کند، مگر شخص فاسق، و وقت غسل جمعه از اول اذان صبح روز جمعه است تا اول ظهر و بهتر است نزدیک ظهر به جا آورده شود و اگر تا ظهر انجام ندهد، بهتر است بدون نیت ادا و قضا (ما فی الذمه) تا عصر جمعه به جا آورد و اگر در روز جمعه غسل نکند، مستحب است از صبح شنبه تا غروب قضای آن را به جا آورد و کسی که می ترسد در روز جمعه آب پیدا نکند، می تواند روز پنج شنبه غسل را انجام دهد، بلکه اگر در شب جمعه غسل را به امید آنکه مطلوب خداوند است، به جا آورد صحیح است و غسل جمعه برای شخص مسافر و غیر مسافر و زن و مرد و حتی بچه های ممیز و زن حائض مستحب است.
عروةالوثقی، فی اغسال المندوبه، توضیح المسائل، مساله 644
2- غسل دادن بچه ای که تازه به دنیا آمده است.
3- غسل زنی که برای غیر شوهرش بوی خوش استعمال کرده است.
4- غسل کسی که جایی از بدنش را به بدن میتی که غسل داده اند رسانده است.
5- غسل برای زیارت پیامبر -صلی الله علیه وآله وسلم و امامان -علیهم السلام از دور یا نزدیک.
6- غسل برای حاجت خواستن از خداوند متعال و برای توبه و نشاط به جهت عبادت.
توضیح المسائل، مساله 644، 645
یادآوری برای اطلاع بیشتر از اغسال مستحبی به توضیح المسائل، مساله 644، 645 و در عروةالوثقی به بحث اغسال مستحب مراجعه شود.
دستور غسل کردن تمام غسلها را چه واجب و چه مستحب به یکی از دو شکل می توان انجام داد:
1- غسل ارتماسی؛
2- غسل ترتیبی.
دستور غسل ارتماسی غسل ارتماسی آن است که انسان به نیت غسل یکباره در آب فرورود، به طوری که آب یکدفعه یا به تدریج تمام بدن را فرا بگیرد و اگر تمام بدن زیر آب باشد و بعد از نیت غسل بدن را حرکت دهد، غسل او صحیح است و برای انجام این غسل حتما باید جایی باشد که بتواند تمام بدن را آب فرا بگیرد و زیر دوش و مانند آن نمی شود غسل ارتماسی نمود.
توضیح المسائل، مساله 367، 368
دستور غسل ترتیبی در غسل ترتیبی باید به نیت غسل اول سر و گردن و بعد طرف راست و بعد طرف چپ بدن را بشوید و برای آنکه یقین کند، هر قسمت را کاملا شسته، باید مقداری از قسمت دیگر را هم ضمیمه کرده و بشوید و بلکه احتیاط مستحب آن است که تمام طرف راست گردن را با طرف راست بدن و تمام طرف چپ گردن را با طرف چپ بشوید و اگر عمدا یا از روی فراموشی یا به واسطه ندانستن مساله به این ترتیب (سروگردن، راست و چپ) عمل نکند،غسل او باطل است.
توضیح المسائل، مساله 361، 363
یادآوری 1- غسل جبیره هم مانند وضوی جبیره است، ولی باید آن را ترتیبی به جا آورد.
توضیح المسائل، مساله 339
2- در بعضی از موارد باید غسل را به صورت ارتماسی و در بعضی ازموارد باید حتما به صورت ترتیبی انجام داد و در غیر این موارد اختیارباخود غسل کننده است که به هر یک از دو طریق می خواهد غسل نماید و اما بعضی از مواردی که باید حتما به صورت ترتیبی غسل نمود:
الف) در صورتی که کسی روزه واجب گرفته یا برای حج یا عمره احرام بسته که اگر بخواهد غسل کند حتما باید به صورت ترتیبی غسل کندو اگر عمدا به صورت ارتماسی غسل کند، غسلش باطل است و اما اگر از روی فراموشی غسل ارتماسی کند، صحیح است.
توضیح المسائل، مساله 371
ب) در صورتی که در یکی از اعضا غسلش جبیره است، باید به صورت ترتیبی غسل نماید و اگر به صورت ارتماسی غسل کند، غسلش باطل است.
توضیح المسائل، مساله 339
و گاهی هم غسل ارتماسی متعین می شود؛مثل اینکه آخر وقت است و اگر بخواهد غسل ترتیبی کند، نمازش قضا می شود و غسل ارتماسی زودتر انجام می شود.
عروةالوثقی، فی کیفیة الغسل، مساله 2

مستحبات غسل جنابت

1- استبرا به بول قبل از غسل، البته در صورتی که جنابتش به خاطر خروج منی باشد.
2- شستن دو دست تا مرفق یا نصف ذراع یا تا بند دست سه مرتبه و در این جهت فرقی بین غسل ترتیبی و ارتماسی نیست. 3- مضمضمه (آب در دهان گرداندن) و استنشاق کردن (آب در بینی نمودن) بعد از شستن دو دست سه مرتبه و یک مرتبه هم کفایت می کند.
4- دست کشیدن برای اینکه یقین کند که آب به همه جا رسیده.
5- هر کدام از اعضا را سه بار غسل دادن.
6- بردن نام خداوند متعال بسم الله یا بسم الله الرحمن الرحیم و دومی بهتر است.
7- خواندن دعاهایی که در حال غسل کردن رسیده، به اینکه بگوید:
اللهم طهر قلبی و تقبل سعیی واجعل ماعندک خیرا لی واشرح صدری واجر علی لسانی مدحتک والثناء علیک اللهم اجعله لی طهورا وشفاء ونورا انک علی کل شی ء قدیر.
ولی اگر این دعا را بعد از تمام شدن غسل بخواند، بهتر است.
8 - رعایت کردن موالات و شستن از بالا به پایین در غسل ترتیبی.
عروةالوثقی، مستحبات غسل جنابت.

فرقهای غسل ارتماسی و ترتیبی

1- در غسل ارتماسی باید قبل از غسل کردن تمام بدن پاک باشد، مگرآنکه با رفتن در آب نجاست برطرف شود؛به خلاف غسل ترتیبی که لازم نیست تمام بدن قبل از غسل پاک باشد، بلکه جایز است هر عضوی را قبل از غسل دادنش تطهیر کند.
عروةالوثقی، فی احکام الغسل، مساله 5 و توضیح المسائل، مساله 372
2- اگر بعد از غسل، مانعی در یکی از اعضای غسل دیده شود، در ارتماسی غسل باطل است و اما اگر ترتیبی غسل کرده، باید ملاحظه کند مانع در کجای بدن است، اگر در طرف چپ باشد، بعد از برطرف کردن، همان جا را به نیت غسل بشوید،غسلش صحیح است و اگر مانع در طرف راست باشد، بعد از برطرف کردن مانع و غسل آن موضع دوباره طرف چپ را غسل می دهد،غسلش صحیح است و اگر در سروگردن هم باشد، همین طور بعد از برطرف کردن و غسل دادن آن موضع،دوباره طرف راست و چپ را غسل می دهد،غسلش صحیح است و اما اگر بعد از غسل ترتیبی بفهمد جایی از بدن را نشسته و نداند کجای بدن است، باید دوباره غسل کند.
توضیح المسائل، مساله 364، 365، 369