فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

بعضی از وضوهای مستحبی

1- برای نماز میت؛
2- برای زیارت اهل قبور؛
3- برای رفتن به مسجد؛
4- برای رفتن به حرم امامان -علیهم السلام؛
5- برای همراه داشتن قرآن؛
6- برای خواندن و نوشتن قرآن؛
7- برای مس حاشیه قرآن؛
8- برای خوابیدن؛
9- برای دعا و طلب حاجت از خداوند متعال؛
10- برای سجده شکر.
11- شب عروسی برای عروس و داماد؛
12- برای آمیزش شوهر با زن در حال حاملگی؛
13- برای زن حائض مستحب است در اوقات نماز وضو گرفته و در جایگاهش به اندازه نماز خواندن بنشیند و مشغول ذکر و دعا وقرآن شود؛
14- برای کسی که وضو دارد، مستحب است دوباره وضو بگیرد؛
15- برای شخص جنب اگر می خواهد چیزی بخورد.
عروةالوثقی، فی وضوئات المستحبة، مساله 2 و توضیح المسائل، مساله 323

چیزهایی که وضو را باطل می کند

هفت چیز وضو را باطل می کند:
اول: بول ولو قطره ای باشد، الا کسی که بول او قطره قطره بی اختیار از او بیرون می آید (مسلوس) که حکم آن از مساله 306 توضیح المسائل به بعد بیان شده است. یادآوری 1- آبی که گاهی بعد از ملاعبه و بازی کردن از انسان خارج می شود و به آن مذی می گویند، پاک است و نیز آبی که گاهی بعد ازمنی
بیرون می آید و به آن وذی می گویند و آبی که بعد از بول بیرون می آید و به آن ودی گفته می شود اگر بول به آن نرسیده باشد، پاک است و چنان که انسان بعد از بول استبرا کند و بعد آبی از او خارج شود و شک کند که بول است یا یکی از اینها، پاک می باشد و هیچ کدام از این آبها وضو را هم باطل نمی کند.
عروةالوثقی، فی نواقض الوضوء، مساله 3 و توضیح المسائل، مساله 73
2- اگر شک کند استبرا کرده یا نه و رطوبتی از او بیرون آید که نداند پاک است یا نه، نجس می باشد و چنانچه وضو گرفته باشد،باطل می شود و اگر شک کند که استبرایی که کرده، درست بوده و یا نه و رطوبتی از او بیرون آید که نداند پاک است یا نه، پاک می باشد و وضو را هم باطل نمی کند.
توضیح المسائل، مساله 74
3- کسی که استبرا نکرده اگر به واسطه آنکه مدتی از بول کردن او گذشته، یقین کند بول در مجرای ادرار نمانده است و رطوبتی ببیند و شک کند پاک است یا نه، آن رطوبت پاک می باشد و وضو را هم باطل نمی کند.
توضیح المسائل، مساله 75
4- برای زن استبرای از بول جمطرح ج نیست و اگر رطوبتی ببیند و شک کند که پاک است یا نه، پاک می باشد و وضو و غسل او را هم باطل نمی کند.
توضیح المسائل، مساله 77
دوم: غائط ولو ذره ای باشد، الا کسی که غائط او مرتب و بی اختیار از او بیرون می آید (مبطون) که احکام آن در مساله 308 توضیح المسائل و بعد از آن بیان شده است.
سوم: باد معده و روده که از مخرج غائط خارج می شود، مگر کسی که به خاطر مرضی که دارد باد معده بی اختیار از او خارج می شود.
توضیح المسائل، مساله 317
چهارم: خوابی که به واسطه آن چشم نبیند و گوش نشنود، اما اگر چشم نبیند، ولی گوش بشنود، وضو باطل نمی شود؛
پنجم: چیزهایی که عقل را از بین می برد، مانند: دیوانگی و مستی و بیهوشی؛
ششم: استحاضه زنان؛
هفتم: کاری که برای آن بایستی غسل کرد، مانند: جنابت و مس میت.
عروةالوثقی، فی غسل مس المیت، مساله 14 و توضیح المسائل، مساله 323
یادآوری 1- اگر شک کند که وضوی او باطل شده یا نه، بنا می گذارد که وضوی او باقی است، مگر آنکه سبب شکش خارج شدن رطوبتی باشد که نمی داند بول است یا غیر بول و استبرا هم نکرده باشد.
عروة الوثقی، فی شرائط الوضوء، مساله 37 و توضیح المسائل، مساله 300
2- به مساله 302 توضیح المسائل مراجعه شود.
غسل غسلهای واجب غسلهای واجب هفت تاست:
1- غسل جنابت؛
2- غسل میت؛
3- غسل مس میت؛
4- غسل نذر و عهد و قسم؛
5- غسل حیض؛
6- غسل نفاس؛
7- غسل استحاضه.
توضیح المسائل، بعد از مساله 344
یادآوری تمام این هفت غسل بر زنها با توجه به شرایطش واجب می گردد؛ ولی بر مردها فقط چهارغسل اول واجب می شود؛ بنابراین در چهار غسل اول زنها و مردها شریکند؛ ولی سه غسل آخر مخصوص زنهاست که ما به شرح سه غسل اول می پردازیم؛اما سه غسل آخر (حیض، نفاس و استحاضه) را در جزوه جداگانه ای مطرح خواهیم کرد.
غسل جنابت علل جنابت به یکی از دو چیز انسان جنب می شود:
1- جماع (آمیزش) که اگر انسان جماع کند و به اندازه ختنه گاه و یا بیشتر داخل شود، در زن باشد یا در مرد، در قبل (جلو) باشد یا در دبر (عقب)، بالغ باشند یا نابالغ، اگر چه منی بیرون نیاید، هر دو جنب می شوند و همچنین اگر کسی -نعوذبالله حیوانی را وطی کند، جنب می شود و در هر صورت اگر شک کند که به مقدار ختنه گاه داخل شده یا نه، غسل بر او واجب نیست.
توضیح المسائل، مساله 345 349 350 351.
2- بیرون آمدن منی چه در خواب باشد (احتلام)، یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت باشد یا بی شهوت، بااختیار باشد یابی اختیار، البته اینها در صورتی است که یقین دارد آبی که خارج شده منی باشد و اما رطوبت یا آبی که از انسان بیرون می آید، ولی نمی داند منی است یا رطوبت دیگر، اگر این شخص مرد و سالم است بایستی آن آبی که بیرون آمده دارای سه علامت باشد که حکم به منی بودن آن بشود (البته در صورت شک).
الف) با شهوت بیرون آمده باشد؛
ب) هنگام بیرون آمدن جهندگی داشته باشد؛
ج) بعد از بیرون آمدن، بدن سست شده باشد.
اما اگر شخص، مردی مریض و یا زن باشد، همین مقدار که آن آب با شهوت بیرون آمده باشد، در جنابت او کافی است و بودن آن دو علامت دیگر لازم نیست، اگر چه شایسته است که زن و مریض -به خصوص زن علاوه بر غسل، وضو هم بگیرد (اگر قبلا وضو نداشته) و بلکه به طور کلی اگر سه علامت جمع نبود، بهتر است علاوه بر غسل، وضو هم گرفته شود، اگر قبلا وضو نداشته است ووظیفه اش هم وضو گرفتن بوده است، منتها در مواردی که گفته شد علاوه بر غسل، بهتر است وضو هم بگیرد. خوب است که اول طهارت غسلی خودش را از بین ببرد، بعد وضو بگیرد؛ چون خواهیم گفت که با غسل جنابت نباید وضو گرفت.
عروةالوثقی، فی غسل الجنابه، مساله 11 و تحریرالوسیلة، ج 1، ص 37 توضیح المسائل، مساله 345 و 346
یادآوری 1- اگر منی از جای خود حرکت کند و بیرون نیاید یا انسان شک کند که منی از او بیرون آمده یا نه،غسل بر او واجب نیست.
توضیح المسائل، مساله 352
2- مستحب است که انسان بعد از بیرون آمدن منی بول کند (استبرا به بول) و اگر بول نکند و بعد از غسل رطوبتی از او بیرون بیاید که نداند منی است یا رطوبت دیگر، حکم منی را دارد؛ ولی باید توجه داشت که استبرا به خرطات نمی تواند جایگزین استبرابه بول شود؛ بنابراین اگر بعد از خروج منی بجای استبرای به بول استبرای به خرطات نماید، رطوبت بعدی، اگر مشکوک بین بول و منی باشد، محکوم به منی بودن است و برای توضیح استبرای از بول و یا استبرای به خرطات، به توضیح المسائل، مساله 72 مراجعه شود.
عروةالوثقی، مستحبات غسل جنابت، مساله 7 و توضیح المسائل، مساله 348
گاهی استبرای به بول بنابر احتیاط واجب قبل از غسل لازم می شود و آن در صورتی است که در روز ماه مبارک رمضان محتلم شده و می داند منی در مجرا مانده که اگر قبل از غسل، استبرا نکند بعد از غسل بیرون می آید و اگر استبرا نکند استبرای بعد از غسل جایز نیست.
توضیح المسائل، مساله 1593
حکم رطوبتهای مشکوک رطوبتهای مشکوکی که از انسان خارج می شود، دوقسمند:
قسم اول: رطوبتهایی که مشکوک بین مذی و بول و منی است و یا بین مذی و بول، و یا مذی و منی است که شخص نمی داند این رطوبت پاک است یا نه، که در این صورت این رطوبت غسل ندارد و پاک هم هست -البته در صورتی که استبرا کرده و طهارت گرفته باشد و اگر قبلا وضو نداشته، فقط برای نمازش وضو می گیرد، زن باشد یا مرد، الادر صورتی که این رطوبت بعد از خروج منی و قبل از استبرای به بول باشد که محکوم به منی است و لو احتمال رطوبتهای پاک را هم بدهد.
تحریرالوسیله، ج 1، ص 34 مساله 16 عروةالوثقی، مستحبات غسل جنابت، مساله 3.
قسم دوم: رطوبتهای مردد بین بول و منی که می داند این رطوبت یا بول است یا منی و خلاصه به نجس بودن آن یقین دارد، ولی نمی داند کدام یک است، که حکم این قسم و صورتهای مختلف آن را در صفحه بعد ملاحظه می فرمایید.
یادآوری 1- اگر در لباس خود منی ببیند و بداند از خود اوست و برای آن غسل نکرده، باید غسل کند و نمازهایی را که یقین دارد بعد ازبیرون آمدن منی خوانده، قضا کند، ولی نمازهایی را که احتمال می دهد بعد ازبیرون آمدن آن منی خوانده لازم نیست قضا نماید و اما اگر بداند منی ازخود اوست، ولی نمی داند از جنابت سابق است و یا تازه جنب شده در این صورت غسل لازم نیست، اگر چه خوب است که احتیاطا غسل کند.
توضیح المسائل، مساله 2445 تحریرالوسیله، ج 1، ص 373 مساله 2.
2- در صورتی بیرون آمدن منی سبب جنابت می شود که منی از خود شخص باشد، اما اگر منی مرد از زن خارج شود،غسل بر اوواجب نیست، مگر در صورتی که یقین داشته باشد که منی خودش هم با آن مخلوط شده است.
تحریرالوسیله، ج 1، ص 463 مساله، احدیهما.
3- زن هم مانند مرد در خواب جنب (محتلم) می شود، اگر در خواب منی از او بیرون آمده باشد، غسل بر او واجب است.
عروةالوثقی، احکام غسل جنابت، مساله 6

چیزهایی که بر جنب حرام است

پنج چیز بر جنب حرام است:
1- رساندن جایی از بدن به خط قرآن یا به اسم خداوند متعال و پیامبران و امامان -علیهم السلام به طوری که در وضو گفته شد.
2- رفتن به مسجدالحرام و مسجد پیامبر -صلی الله علیه وآله وسلم اگر چه از یک در داخل و از دیگر خارج شود.
3- توقف در مساجد دیگر -چه مسجدش آباد و چه خراب باشد و چه کسی در آن نماز بخواند یا نخواندولی اگر از یک در داخل و از در دیگر خارج شود، یا برای برداشتن چیزی برود، مانعی ندارد و احتیاط واجب آن است که در حرم امامان -علیهم السلام هم توقف نکند و بهتر است که حرم ائمه -علیهم السلام در این حکم به مسجدالحرام و مسجد پیامبر -صلی الله علیه وآله وسلم ملحق شود و بهتر است که رواقهای آنان هم به حرم مطهر ملحق شود.
4- گذاشتن چیزی در مسجد، چه داخل شود به قصد گذاشتن آن و چه در حال رفتن چیزی را بگذارد و یا از بیرون مسجد چیزی را داخل آن بگذارد.
5- خواندن سوره هایی که سجده واجب دارند، حتی اگر یک حرف از آنها را هم بخواند، حرام است، و آن چهار سوره است:
1- سوره 32 (الم تنزیل)؛
2- سوره 41 (حم سجده)؛
3- سوره 53 (والنجم)؛
4- سوره 96 (اقرا).
عروةالوثقی، مایحرم علی الجنب، ومساله 2 تحریرالوسیله، ج 1، ص 38 توضیح المسائل، مساله 355
یادآوری 1- کسی که در خانه اش جایی را به عنوان مسجد و نمازخانه اختصاص داده، این حکم را ندارد.
عروةالوثقی، ما یحرم علی الجنب، مساله 3
2- داخل شدن با حال جنابت به صحن، ایوان، مناره و خانه های اطراف صحن مسجد -اگر انسان یقین دارد که زمینش را وقف مسجد کرده اند همان حکم سابق را دارد و اما اگر شک دارد که آیا جزء مسجد است و یا اینکه زمینش را برای ایوان یا صحن مسجد داده اند، نه برای مسجد، در این صورت حکم مسجد را ندارد؛ولی بهتر است که انسان در مورد تمام جاهایش حکم مسجد را به آن جاری کند تا اینکه یقین کند که آنجا را برای مسجد بودن وقف نکرده اند.
عروةالوثقی، مایحرم علی الجنب، مساله 4
3- اگر شخص جنب یا زن حائض بخواهد دعای کمیل بخواند باید جمله افمن کان مؤمنا کمن کان فاسقا لایستوون را نخواند؛ چون این جمله جزئی از سوره الم سجده است و این سوره یکی از سوره هایی است که سجده واجب دارد.
عروةالوثقی، مایحرم علی الجنب، مساله 5
4- رفتن شخص جنب در حرم امام زاده ها مانعی ندارد،ولی اولی و بهتر است که در حرم امام زاده های مشهور مثل حضرت معصومه -علیهاالسلام با حال جنابت نرود.
مجمع المسائل، ج 1، سؤال 204