فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

دستور وضوی جبیره

قبل از بیان دستور وضوی جبیره یادآوری این نکته لازم است که در مواردی که وضو گرفتن برای شخص، ضرر نداشته باشد،بایستی طبق معمول وضو بگیرد؛ولو به برداشتن جبیره باشد. و یا اگر امکان برداشتن نیست، ولی به فرو بردن در آب می توان آب را به پوست بدن رساند، بایستی این کار را بکند، البته به شرطی که عضو یا جبیره نجس نباشد.
توضیح المسائل، مساله،324، 327 عروةالوثقی، احکام جبائر.
واما در مواردی که وظیفه گرفتن وضوی جبیره است، دستور وضوی جبیره این است که جبیره یا در محل شستن است و یا در محل مسح کردن که احکام هر کدام ذیلا بیان می گردد.
اگر جبیره در محل شستن باشد
اگر جبیره در محل شستن باشد، بایستی اعضا و اجزای قبل از آن را شسته تا به جایی که وظیفه او جبیره گرفتن است برسد که در اینجا دو صورت دارد:
1- روی زخم یا دمل یا شکستگی، باز است: که در این صورت که آب ریختن روی او ضرر دارد،اگر دست تر کشیدن ضرر ندارد، بهتر است روی زخم یا دمل یا شکستگی را اگر پاک است با دست تر کشیده و بعد پارچه یا پلاستیک پاکی روی آن گذاشته و دوباره بادست تر روی پارچه و پلاستیک را مسح نماید و اما اگر روی زخم یا دمل باز است و گذاشتن پارچه چه ممکن نیست، در این صورت شستن اطراف زخم کافی است. توضیح المسائل، مساله 325
2- روی زخم یا دمل یا شکستگی بسته است:
در اینجا دو صورت دارد یا می توان آن را باز کرده و روی آن را با دست تر کشید و یا نمی توان؛ اگر باز کردن و دست تر کشیدن امکان دارد بایستی باز کرده و بنابر احتیاط واجب با دست تر روی آن کشیده و بعد دوباره روی جبیره را با دست تر بکشد.و اما اگرروی آن باز نمی شود، بایستی روی همان جبیره را با دست تر بکشد، به شرطی که روی جبیره نجس نباشد و الا بایستی روی آن به طوری که جزء جبیره حساب شود،پارچه یا پلاستیک پاکی گذاشته و روی آن را با دست تر کشیده شود.
توضیح المسائل، مساله 328، 329
اگر جبیره در محل مسح باشد
اگر جبیره در محل مسح باشد، یا به اندازه واجب مسح جای بدون جبیره هست یا نیست، اگر به اندازه واجب مسح جا برای مسح داشته باشد، بایستی همان جا را مسح نماید و اما اگر جبیره تمام جاهای مسح را گرفته باشد، یا باز کردن آن امکان دارد یا ندارد، اگر امکان دارد بایستی آن را باز کرده و به طور معمول مسح بکشد و اگر امکان نداشته باشد،بایستی روی همان جبیره را مسح نماید؛ البته باید توجه داشت که هر مقدار از جای مسح بدون جبیره باشد و امکان کشیدن دست هم بر روی آن باشد، نباید ازجبیره استفاده کرد، و همچنین اگر روی زخم یا دمل یا شکستگی باز باشد و کشیدن دست تر به عنوان مسح هم امکان نداشته باشد، بایستی پارچه یا پلاستیکی روی آن گذارده و روی آن را مسح نماید و اگر گذاشتن پارچه امکان نداشته باشد، باید به جای وضو، تیمم کند و بهتر است یک وضوی بدون مسح هم بگیرد.
عروة الوثقی،احکام جبائر، مساله 4، توضیح المسائل، مساله 327

مواردی که هم باید وضوی جبیره گرفته و هم باید تیمم نماید

1) اگر زخم یا شکستگی یا دمل در جلوی سر یا روی پاها باشد و روی آن باز باشد، چنانچه نتواند آن را مسح کند، باید پارچه پاکی روی آن بگذارد و روی پارچه را با تری آب وضو که در دست مانده است، مسح کند و بنابر احتیاط واجب تیمم هم بکند.
توضیح المسائل، مساله 326
2) در صورتی که آب برای زخم ضرر دارد یا رساندن آب ممکن نیست و یا زخم نجس است و نمی شود آن را آب کشید و گذاشتن پارچه و دست تر کشیدن هم امکان ندارد،احتیاط واجب آن است که وضو گرفته و تیمم هم بکند.
توضیح المسائل، مساله 329
3) اگر جبیره تمام صورت یا تمام یکی از دستها یا تمام هر دو دست را گرفته باشد، باید وضوی جبیره ای بگیرد و بنابر احتیاطواجب تیمم هم بکند.
توضیح المسائل، مساله 330
4) اگر جبیره بیشتر از معمول اطراف زخم را گرفته و برداشتن آن ممکن نباشد باید به دستور جبیره عمل کرده و بنابر احتیاط واجب تیمم هم بکند.
توضیح المسائل، مساله 335
5) در صورتی که در جای وضو زخم و شکستگی نیست، ولی به جهت دیگری آب برای مقداری از دست و یا صورت ضرر دارد، دراین صورت علاوه بر وضوی جبیره بایستی بنابر احتیاط واجب تیمم هم بکند.
توضیح المسائل، مساله 336
6) اگر کسی برای مرضی که در چشم اوست موی چشم خود را بچسباند، باید وضو و غسل را جبیره ای انجام دهد و احتیاط آن است که تیمم هم بنماید (در تحریرالوسیله ج 1، ص 35 مساله 8 حضرت امام این احتیاط را صریحا احتیاط واجب بیان فرموده اند).
توضیح المسائل، مساله 342
7) کسی که نمی داند وظیفه اش تیمم است یا وضوی جبیره، بنابر احتیاط واجب باید هر دو را به جا آورد.
توضیح المسائل، مساله 343
8) خونی که به واسطه کوبیده شدن زیر ناخن یا زیر پوست می میرد،اگر طوری شود که دیگر به آن خون نگویند، پاک است و اگر به آن خون بگویند در صورتی که ناخن یا پوست سوراخ شود، اگر مشقت ندارد باید برای وضو یا غسل خون را بیرون آورند و اگر مشقت دارد باید اطراف آن را به طوری که نجاست زیاد نشود، بشویند و پارچه یا چیزی مثل پارچه بر آن بگذارند و روی پارچه دست تر بکشند و تیمم هم بکنند.
توضیح المسائل، مساله 101.
9) هر گاه در اطراف جراحت زیادتر از قدر متعارف را هم به خاطر ضرر رساندن آب به آن نتوان شست، بایستی بنابر احتیاط واجب مقدار ممکن را شسته و بعد روی جبیره را مسح نموده و تیمم هم بکند.
عروةالوثقی، احکام جبائر، مساله 8.
10) جبیره ای که روی زخم گذاشته می شود اگر با خون به طوری مخلوط شود که مانند یک شی ء واحد شوند که برداشتن آن موجب جراحت پیدا کردن محل و جریان خون بشود، در اینجا صاحب عروه می فرماید دو صورت دارد:
یا خون استحاله شده و دیگر به آن خون گفته نمی شود جکه حضرت امام می فرمایند این حرف مجرد فرضی بیش نیست و همچنین دوایی که نجس شده آن هم بخواهد استحاله شده باشد، این هم فرض دوم است ج یا استحاله نشده و به همان حالت خودش باقی است.
درباره صورت اول می فرمایند: بایستی وضوی جبیره بگیرد و بنابر احتیاط واجب تیمم هم بنماید و بهتر است در هنگام وضو پارچه پاکی روی زخم نهاده و روی آن را هم مسح نماید و اما اگر استحاله نشده باشد، بایستی به دستور وضوی جبیره عمل نموده و پارچه ای روی آن انداخته و روی آن را مسح نماید.
عروةالوثقی، احکام جبائر، مساله 20

مواردی که فقط بایستی تیمم کرد

1) اگر جبیره تمام اعضای وضو را گرفته باشد، باید تیمم نمود؛ ولی در عروةالوثقی می فرمایند: اگر بیشتر اعضای وضو را هم گرفته باشد، باز هم بایستی تیمم نماید، مثل اینکه جبیره تمام صورت و دستهای او را گرفته و فقط سر و پاهای او سالم باشد.
عروةالوثقی، احکام جبائر، مساله 2
2) هرگاه یکی از اعضای وضو نجس باشد و امکان تطهیر آن هم نباشد،در اینجا حکم جبیره بر او صادق نیست و فقط بایستی تیمم نماید (البته باید توجه داشت این غیر از جایی است که عین نجاست چسبیده و کندن آن امکان ندارد که در مواردی که باید وضوی جبیره گرفت، حکم آن را بیان کردیم).
عروة الوثقی، احکام جبائر، مساله 23
3) اگر زخم یا شکستگی در غیر مواضع وضو باشد، ولی استعمال آب برای آن ضرر داشته باشد، بایستی تیمم نماید.
تحریر الوسیله، ج 1، ص 35 مساله 7
4) اگر به خاطر چشم درد و ضرر داشتن آب برای او حتی شستن اطراف چشم هم امکان نداشته باشد، بایستی فقط تیمم نماید.
تحریرالوسیله، ج 1 ص 35 مساله 88