فهرست کتاب


احکام نماز

محمد وحیدی‏

شرط یازدهم شستن صورت و دستها و مسح سر و پاها را در حال اختیار،خود انسان انجام دهد.

آنچه در این فرض وضو را باطل می کند این است که در اصل شستن، یعنی رساندن آب به صورت یا دستها یا مسحها، اگر کسی دیگری را کمک کند، وضو باطل است؛اما اگر در کمکهای دیگر که قبل از شستن و مسح کردن است،اگر کسی وضو گیرنده را کمک کند، وضو باطل نیست و اما کمکهای قبلی را آقایان سه دسته کرده اند:
1- کمکهای دور، مانند آب آوردن برای وضو گیرنده و یا گرم کردن برای وضوی او، که مسلما هیچ اشکالی ندارد.
2- کمکهای نزدیک تر مانند آب ریختن در کف دست کسی که خود او آب را به صورت و دستهایش بریزد که در این صورت ولو کراهت دارد؛ یعنی ثواب وضو را کم می کند ولی باز هم وضو باطل نیست.
3- کمکهای خیلی نزدیک مثل اینکه کسی آب را به صورت یا دستهای کسی بریزد، ولی خود او نیت وضو کرده و آب را به تمام عضووضو برساند،که در این صورت هم می فرمایند وضوی او صحیح است.
پس،وضو در جایی باطل است که در حال اختیار دیگری صورت یا دستهای او را شسته و یا سر و پاهای او را به وسیله دستهای خود یا دستهای وضو گیرنده مسح نماید و اما در حال اضطرار که خود نمی تواند صورت یا دستهای خود را شسته و یا مسح سر و یا پاها را بکشد، باید نایب بگیرد و لو به مزد دادن باشد - در حد توان و قدرت البته باید توجه داشت که هر مقدار از کارهای وضو را که خودش می تواند انجام دهد، نبایستی نایب انجام دهد و اگر نشود با دستهای خودش مسحش داد بایستی بنابر احتیاط واجب تیمم هم بنماید.
عروةالوثقی، فی شرائطالوضوء، (التاسع) و تحریر الوسیله،ج 1،ص 27 وتوضیح المسائل، مساله 287-285

شرط سیزدهم در اعضای وضو مانعی از رسیدن آب نباشد.

اگر در اعضای وضو مانعی از رسیدن آب باشد،وضو باطل است و قبل از وضو اگر احتمال می دهد در اعضایش مانعی باشد باید آن قدر وارسی کند که اطمینان پیدا کند که چیزی نیست، البته در صورتی که احتمال او در نظر مردم به جا باشد؛ مثل اینکه بعد از گل کاری یا رنگ کاری یا خمیر کردن شک کند چیزی از آنها به دستش چسبیده یا نه و همچنین اگر چیزی به اعضای وضو چسبیده، ولی نمی داند آیا این مانع است یا نه،بایستی برطرف نماید.
توضیح المسائل، مساله 239،290،293.
یادآوری 1- اگر پیش از وضو بداند که در بعضی از اعضای وضویش مانعی از رسیدن آب هست -مانند انگشتر و بعد از وضو شک کند که آیا در موقع وضو آب را به آنجا رسانده یا نه، سه صورت دارد:
الف) یا می داند که در حال وضو گرفتن متوجه آن مانع نبوده، که در این صورت باید دوباره وضو بگیرد؛
ب) و یا می داند ملتفت بوده؛
ج) و یا شک دارد،که در این دو صورت وضویش صحیح است.
توضیح المسائل، مساله 295
2- اگر بعد از وضو چیزی که مانع از رسیدن آب است در اعضای وضو ببیند و نداند که موقع وضو بوده یا بعد پیدا شده، در اینجاهم سه صورت دارد:
الف) اگر می داند در حال وضو توجه نداشته که مانعی نباشد، وضو باطل است؛
ب) و اگر می داند ملتفت بوده،
ج) یا شک دارد ملتفت بوده یا نه،
در دو صورت فوق وضو صحیح است.
تحریر الوسیله، ج 1، ص 27 مساله 21،توضیح المسائل، مساله 297
شرایط واقعی و شرایط توجهی از این سیزده شرطی که برای وضو گفته شده، بعضی از آنها شرایط واقعی و بعضی شرایط توجهی هستند و اما شرایط واقعی آن شرایطی است که حتما بایستی وضو آنها را داشته باشد که وضو گیرنده چه عمدا و چه از روی جهل یا فراموشی آنها را به جا نیاورد، وضو باطل است و اما شرایط توجهی آنهایی هستند که وضو گیرنده اگر از روی جهل یا فراموشی به جا نیاورد،اشکال ندارد.

شرایط واقعی

1- پاک بودن آب وضو (شرط اول)؛
توضیح المسائل، مساله 265.
2 مضاف نبودن آب وضو (شرط دوم)؛
توضیح المسائل، مساله 265
3- پاک بودن اعضای وضو هنگام شستن و مسح کردن (شرط ششم)؛
توضیح المسائل، مساله 278 عروةالوثقی، فی شرائطالوضوء، مساله 52
4- نیت و خلوص در نیت داشتن (شرط هشتم)؛
عروةالوثقی، شرط سیزدهم، تحریرالوسیله ج 1، ص 29 مساله 18
5- ترتیب (شرط نهم)؛
عروةالوثقی، فی شرائطالوضوء، الشرط العاشر.
6- موالات (شرط دهم)؛
عروةالوثقی، فی شرائطالوضوء، الشرط الحادی عشر.
7- استعمال آب برایش مانعی نداشته باشد (شرط دوازدهم)؛ اگر نداند که آب برای او ضرر دارد و وضو بگیرد و بعد بفهمد ضررداشته، احتیاط واجب آن است که تیمم کند و با آن وضو نماز نخواند و اگر با آن وضو نماز به جا آورده، دوباره آن را انجام دهد و اما کسی که می داند آب برایش ضرر ندارد،چنانچه غسل کند یا وضو بگیرد و بعد بفهمد که آب برای او ضرر داشته، وضو و غسل او صحیح است.
توضیح المسائل، مساله 288
8- در اعضای وضو مانعی از رسیدن آب نباشد (شرط سیزدهم).
توضیح المسائل، مساله 297