لیبرالیسم

نویسنده : فاطمه رجبی

سخن ناشر

خلاء فکری و فرهنگی ای که گریبانگیر طیف وسیعی از نسل جوان امروز ما است، بر کسی پوشیده نیست. این نسل، نه دوران قبل از پیروزی را دیده است و نه به آن مرتبه از رشد و بلوغ رسیده که بتواند رویدادها و حوادث دهه اول انقلاب را نظاره و تجزیه و تحلیل کند، به همین لحاظ قصور یا تقصیری متوجه این نسل نیست و اگر قرار باشد انگشت انتقاد به سوی کسی دراز شود، قطعاً این نهادهای فرهنگی، هنری، و تبلیغی کشور هستند که باید مورد خطاب و نشان قرار بگیرند. کتاب صبح وظیفه خویش می داند که سهمی هرچند اندک و ناچیز، در پر کردن خلا یاد شده داشته باشد. بدین منظور کتابی که در دست دارید، از مجموعه کتابهایی با همین قطع و حجم است که با استمداد از خداوند انتشار مرتب آن آغاز شده است. تلاش ما بر است که موضوعات و مباحث فکری، سیاسی، فرهنگی، تاریخی و... را به فراخور نیاز روز انتخاب کرده و با نگارشی روان و مختصر، شکل و شمایلی مناسب در اختیار مخاطبان جوان قرار دهیم، بدان امید که این مجموعه کتب، گشاینده روزنه ها و دریچه های معرفت و فضیلت به سوی فرزندان این کشور باشد. در راهی که قدم گذاشته ایم، نیازمند راهنمایی و همیاری اهل معرفت و فضیلت هستیم و آثاری که در مسیر تامین نیاز فوق الوصف باشد، استقبال می کنیم. ناشر

مقدمه

لیبرالیسم لیبرالها،لیبرال منشی، گرایشهای لیبرالی و...واژه ها و تعابیری هستند که ظرف چند سال اخیر همزمان با طرح گسترده موضوع تهاجم فرهنگی، زیاد گفته و شنیده می شود. اکنون این باور وجود دارد که بسیاری از تحرکات فرهنگی و سیاسی کنونی در کشور که سرناسازگاری با جوهره دینی و انقلابی جمهوری اسلامی دارند و در پی تهی کردن نظام از روح الهی و آرمانی اش - آنگونه که می باشد -، ریشه در گرایشها، باورها و وابستگی های فکری و علمی معارضین به مکتب لیبرالیسم دارد. عبارت دیگر، امروز یک جریان لیبرالیستی، رو در روی آرمانها، ارزشها و اصول انقلاب اسلامی ایستاده و در جهت به زانو در آوردن عظیم ترین نهضت اسلامی و مردمی جهان معاصر، تلاش می کند. اگر چه عده ای می توانند رد پای این زیان را تا حدودی با تکیه بر تجربه های گوناگون دوران انقلاب در عرصه فرهنگی، اقتصادی، و سیاسی کشور مشاهده کنند، اما شاید برای نسل جوان ما و حتی عده ای دیگر درک این مسأله بدون شناخت لیبرالیسم و اطلاع از خاستگاه و مبانی فکری و فرهنگی و سیاسی و این مرام و مکتب، میسور نباشد. این کتاب، پاسخی به نیاز و ضرورت فوق است. در فصل اول کتاب، به خاستگاه و مبانی فکری لیبرالیسم و ابعاد فرهنگی، سیاسی و اقتصادی آن پرداخته شده است. در فصل دوم، تاریخچه ورود لیبرالیسم به جهان اسلام و ایران مورد بحث قرار می گرفته است. فصل سوم، مروری دارد به وضعیت کنونی گرایشهای لیبرالیستی در کشور.

لیبرالیسم چیست؟

لیبرالیسم، مشتق از واژه لیبرال است. لیبرال داری ریشه فرانسوی لیبر به معنای آزادی است. این مکتب، انسان را محور جهان هستی می داند، خواسته ها و انتخابهای او را به طور کلی نیک می داند و آنچه او نمی پسند یا نمی خواهد را بد قلمداد می کند. لیبرالیسم می گوید: آزادی نامحدود انسان را هیچ نیرو یا معنی نمی تواند مقید کند و بایدها و نبایدها یی را برای او تعین کند. انسان لیبرال در رسیدن به امیال نفسانی، هیچ گونه کنترل یا منعی ندارد و با آزادی بی حد، می تواند از تمام لذائذ دنیایی بهره مند شود. بر این اساس، این فلسفه را مکتب آزادی طلبی نامیده اند. (1) الکساندر سولژنیتسین متفکر روسی می گوید: انسان گرایی سرشار از ایمان به انسان، زاییده این اندیشه است که فرمانروای دنیا، بشر است. او فطرتاً از خبث طینت عاری است، همه عیوب و زشتی ها به نقص روشهای حاکم بر جامعه بر می گردد که باید بر طرف شود.جهانبینی لیبرالیسم که در دوران رنسانس، در غرب پدید آمد و پایه علوم جامعه شناسی و سیاسی قرار گرفت، می توان آن را اومانیسم عقل گرا، یا خودمختار اومانیستی نامید که در آن، انسان خودمختار، از وابستگی به هر قدرتی منع می شود. به کلامی دیگر می توان مکتب را انسان محوری نامید که بشر را مرکز تمام جهان هستی می شناسد (2)